«Қазақтың ірілері». Жақсылардың айбары мен дидары

Өткен ғасырдағы қазақтың дархан даласындай маңдайына біткен айбары мен дидары, яғни ұлттың ұлылығын таныған керемет кемеңгерлер аз болмағаны анық. Төрт құбыланы түгендеп жіберетін билік қолдарында болмаса да, жолынан жығылмай, жұмылып келгенде жұлқынған талайдың мысын басып, аларым кетеді-ау демей, қайыс ноқтаны жұлып тастап айтарын айтқан, сөйтіп қазақтың қадірін арттырған сол алыптардың көзін көріп, ісін жалғағандар туралы «Қазақтың ірілері» атты кітап жақында жарық көріп, қолға тиген еді. 

Егемен Қазақстан
23.02.2018 3740
3333
2222
2222

Парақтап отырғанда ұлтымыздың небір жақсысы мен жайсаңдары мұхит толқынындай ілек-ілек болып көзге шалынады. Тәңірім талант пен дарынды халқымызға аямай-ақ берген екен. Өнер мен ғылым, әдебиет пен білім саласының сол бір шоқ жұлдыздары кейінгі жасқа аңыз бейнедей болуы мүмкін. Бірақ олардың ұлтқа еткен қызметі аңыз емес, ақиқат еді. Иә, кітапқа кірген асылдардың көбі о дүниелік болып кеткен. Барының өзі біраз белеске қол артқан. 

Ұлтым, жұртым дегендердің өмірін сөзбен өрнектеп, түрлі-түсті суреттермен көмкеріп, әдемі безендірген, сапалы қағазға басылған кітап авторы – теледраматург, режиссер, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры Ғайнижамал Әбілдина. 

Өткен ғасырдың 30-шы жылдары ұлт өнерінің «қолбасшысы болған» (Қ.Байсейітов), «...тілді де тісті, жігерлі де іскер» (Ғ.Мүсірепов) Темірбек Жүргеновтің қазақ руханиятына қосқан үлесінен басталған кітап, Саратов жұрты сенім артып оқытса да, Қазақ елі – атажұртым деп Павлодар облысынан бірақ шыққан, «...кітап оқымайтын, хат жаза алмайтын, тек бастық болуды көздейтін Шіренбайлар көбейіп кетті», деп кейіген Кәкім (Михаил) Есенәлиев, қазақ киносының туын көтерген қайраткер, жампоз журналист, парасат иесі Камал Смайылов, Желтоқсан көтерілісінен кейін ықпай, бұқпай ұлтым, тілім деген білімдар сыншы Сағат Әшімбаев, қай кезде де ұлт мүддесіне шырақшы болған Ғайникен Бибатыровамен бір қайырып тастап, өнер саңлақтарының өмір жолына, шығармашылығына үңіліпті. Көш басында тұрған өнер асқары, жүздеген шәкірт тәрбиелеген Асқар Тоқпанов, тасқа тіл бітірген Хакімжан Наурызбаев, сурет сақиы Сахи Романов, ағаштан да, темірден де түйін түйген Дәркембай Шоқпарұлы, текті тұқымнан шыққан актер Кәукен Кенжетаев, қазақ киносының өрен жүйріктері Мәжит Бегалин, Ораз Әбішев, күні кеше арамыздан бақиға аттанған режиссер Маман Байсеркеұлы,  бітімі бөлек, болмысы ерен Әмина Өмірзақова – осылай жалғасып кете береді. 

Ал ғылым әлемінің өрендері туралы сөз қозғағанда академиктер Төрегелді Шарманов, Манаш Қозыбаев, Мейірхан Әбділдин, Өмірзақ Сұлтанғазин, Сағындық Сатыбалдин, журналистер ұстазы Тауман Амандосов, басқа да мықтылар туралы сыр шертеді. Жыр мен ән, сөз  дүлдүлдеріне келгенде, өрт болып лаулаған Баубек Бұлқышев, ақын Сырбай Мәуленов, жазушы Мұқан Иманжанов жезтаңдай әнші Роза Бағланова, әуені әрлі Нұрғали Нүсіпжанов, композитор Шәмші Қалдаяқов, өзге де бір шоғыр қайраткерлер туралы танымды әңгіме өрбітеді.

Кітап ішіндегі суреттер де өткен тарихтан мол дерек беріп, нағыз қайраткер тұлғалардың дидарына қарағанда олардың бүкіл болмысы көз алдыңнан өте береді. Ұлт руханиятына өлшеусіз үлес қосқан мұндай асылдарды әркез осылай еске түсіріп, кітап бетінен орын беріп отырсақ, бұл кейінгі ұрпаққа сабақ болар еді. Халқына қалтқысыз қызмет еткен бұл арыстар өзінен басқа мықты жоқтай көретіндерді ойға қалдырып, танып білуіне септігі тиіп, санасына сәуле түсірері де сөзсіз деп білеміз. 

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

20.09.2018

Оралда бұқаралық домбыра тартудан рекорд жасалды

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

20.09.2018

Ақын Сараның 165 жылдығына арналған айтыс өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу