«Қазақтың ірілері». Жақсылардың айбары мен дидары

Өткен ғасырдағы қазақтың дархан даласындай маңдайына біткен айбары мен дидары, яғни ұлттың ұлылығын таныған керемет кемеңгерлер аз болмағаны анық. Төрт құбыланы түгендеп жіберетін билік қолдарында болмаса да, жолынан жығылмай, жұмылып келгенде жұлқынған талайдың мысын басып, аларым кетеді-ау демей, қайыс ноқтаны жұлып тастап айтарын айтқан, сөйтіп қазақтың қадірін арттырған сол алыптардың көзін көріп, ісін жалғағандар туралы «Қазақтың ірілері» атты кітап жақында жарық көріп, қолға тиген еді. 

Егемен Қазақстан
23.02.2018 3879
3333
2222
2222

Парақтап отырғанда ұлтымыздың небір жақсысы мен жайсаңдары мұхит толқынындай ілек-ілек болып көзге шалынады. Тәңірім талант пен дарынды халқымызға аямай-ақ берген екен. Өнер мен ғылым, әдебиет пен білім саласының сол бір шоқ жұлдыздары кейінгі жасқа аңыз бейнедей болуы мүмкін. Бірақ олардың ұлтқа еткен қызметі аңыз емес, ақиқат еді. Иә, кітапқа кірген асылдардың көбі о дүниелік болып кеткен. Барының өзі біраз белеске қол артқан. 

Ұлтым, жұртым дегендердің өмірін сөзбен өрнектеп, түрлі-түсті суреттермен көмкеріп, әдемі безендірген, сапалы қағазға басылған кітап авторы – теледраматург, режиссер, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры Ғайнижамал Әбілдина. 

Өткен ғасырдың 30-шы жылдары ұлт өнерінің «қолбасшысы болған» (Қ.Байсейітов), «...тілді де тісті, жігерлі де іскер» (Ғ.Мүсірепов) Темірбек Жүргеновтің қазақ руханиятына қосқан үлесінен басталған кітап, Саратов жұрты сенім артып оқытса да, Қазақ елі – атажұртым деп Павлодар облысынан бірақ шыққан, «...кітап оқымайтын, хат жаза алмайтын, тек бастық болуды көздейтін Шіренбайлар көбейіп кетті», деп кейіген Кәкім (Михаил) Есенәлиев, қазақ киносының туын көтерген қайраткер, жампоз журналист, парасат иесі Камал Смайылов, Желтоқсан көтерілісінен кейін ықпай, бұқпай ұлтым, тілім деген білімдар сыншы Сағат Әшімбаев, қай кезде де ұлт мүддесіне шырақшы болған Ғайникен Бибатыровамен бір қайырып тастап, өнер саңлақтарының өмір жолына, шығармашылығына үңіліпті. Көш басында тұрған өнер асқары, жүздеген шәкірт тәрбиелеген Асқар Тоқпанов, тасқа тіл бітірген Хакімжан Наурызбаев, сурет сақиы Сахи Романов, ағаштан да, темірден де түйін түйген Дәркембай Шоқпарұлы, текті тұқымнан шыққан актер Кәукен Кенжетаев, қазақ киносының өрен жүйріктері Мәжит Бегалин, Ораз Әбішев, күні кеше арамыздан бақиға аттанған режиссер Маман Байсеркеұлы,  бітімі бөлек, болмысы ерен Әмина Өмірзақова – осылай жалғасып кете береді. 

Ал ғылым әлемінің өрендері туралы сөз қозғағанда академиктер Төрегелді Шарманов, Манаш Қозыбаев, Мейірхан Әбділдин, Өмірзақ Сұлтанғазин, Сағындық Сатыбалдин, журналистер ұстазы Тауман Амандосов, басқа да мықтылар туралы сыр шертеді. Жыр мен ән, сөз  дүлдүлдеріне келгенде, өрт болып лаулаған Баубек Бұлқышев, ақын Сырбай Мәуленов, жазушы Мұқан Иманжанов жезтаңдай әнші Роза Бағланова, әуені әрлі Нұрғали Нүсіпжанов, композитор Шәмші Қалдаяқов, өзге де бір шоғыр қайраткерлер туралы танымды әңгіме өрбітеді.

Кітап ішіндегі суреттер де өткен тарихтан мол дерек беріп, нағыз қайраткер тұлғалардың дидарына қарағанда олардың бүкіл болмысы көз алдыңнан өте береді. Ұлт руханиятына өлшеусіз үлес қосқан мұндай асылдарды әркез осылай еске түсіріп, кітап бетінен орын беріп отырсақ, бұл кейінгі ұрпаққа сабақ болар еді. Халқына қалтқысыз қызмет еткен бұл арыстар өзінен басқа мықты жоқтай көретіндерді ойға қалдырып, танып білуіне септігі тиіп, санасына сәуле түсірері де сөзсіз деп білеміз. 

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.12.2018

Түркияда еліміздің тәуелсіздік күні мерекесі тойланды

16.12.2018

Тұңғыш Президенттің тариxи-мәдени орталығына Елбасы көлігі қойылды

16.12.2018

Шымкенттіктер «Елбасы жолы. Астана» көркем фильмін тамашалады

16.12.2018

Тәуелсіздікке тарту: Шымкенттің екі ауданында ашық ойын алаңшалары ел игілігіне берілді

16.12.2018

ШҚО-да тұрғындар үшін басын қатерге тіккен мемлекеттік қызметкер «Құрмет» орденін алды

16.12.2018

Өскеменде жер үсті көпірі жұмыс істей бастады

16.12.2018

Жетісу жұрты Тәуелсіздік күні қоныс тойын тойлады

16.12.2018

Семейде «Абай әлемі» кітап сериясының тұсаукесер рәсімі өтті

16.12.2018

Қарағандылықтар Тәуелсіздік күніне орай мемлекеттік наградалармен марапатталды

16.12.2018

Тәуелсіздік күні қарсаңында Атырауда мемлекеттік марапаттар тапсырылды

16.12.2018

Тарихшылар «Тәуелсіздік – басты құндылық» тақырыбында отырыс өткізді

16.12.2018

Солтүстік Қазақстанның халық қалаулысы үздік депутат атанды

16.12.2018

Ақтөбеде ақын Фариза Оңғарсынованың құрметіне ескерткіш тақта орнатылды

16.12.2018

Түркістанда Тәуелсіздік күніне орай жас мамандар баспаналы болды

16.12.2018

Оралда тәуелсіздік құрметіне жаңа мектеп пен 180 пәтерлік үй пайдалануға берілді

16.12.2018

Түркістан облысында саябақ, медициналық орталық және жастар сарайы ашылды

16.12.2018

Бүгін - Тәуелсіздік күні

16.12.2018

Солтүстік Қазақстанда Тәуелсіздік күніне арналған салтанатты жиын өтті

15.12.2018

«Нұр Отанда» жаңа пікірталас алаңы дүниеге келді

15.12.2018

Ономастика саласындағы оң өзгерістер жалғасын табады - Даниал Ахметов

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу