Адамдарды рухани біріктіретін күш

Елімізде көктемнің алғашқы күнін­де аталып өтетін Алғыс айту күні қазақ­­стан­дық немістер үшін өте қым­бат. Менің бұлай деуімнің өзіндік үлкен себебі бар.

Егемен Қазақстан
28.02.2018 8212
2

Республикалық «Deutsche Allgemeine Zeitung» газетінде жұмыс істеген жылдары маған депортациялау куәгерлерімен жиі сөйлесуге тура келді. Олардың көпшілігі 40-шы жылдары кішкентай бала болғанына қарамастан, сол кездердегі аштықты, өлім-жітімді, жүк вагондарға тиелген адамдарды және басқа да үрейлі көріністерді ес­теріне сақтап қалған. Сонымен қатар олар жер аударылғандардың мың­даған отбасыларына пана болған, жан жылуын сыйлаған қазақтардың қонақжай­лылығы мен мейірімділігі туралы үнемі жылы сөздерін айтып жүреді.

Тарихтан белгілі, айналасы 24 сағат­тың ішінде барлық дүние-мүл­кінен айырылып, өз жерінен алас­татылған, алдарында не күтіп тұр­ғаны белгісіз немістер 40-шы жылдарда Қазақ даласына әкелінген. Мұнда олар қазақтардың мейірімділігі мен жана­шырлығы арқасында үмітсіздік пен аштықтан құтылды.

Жазушы, аудармашы Герольд Бельгер өз халқының драмалық тағды­рын, қазақ пен немістің рухани байланысын өз шығармаларында ай­қын көрсетті. Сол кезде алты жаста болған жазушы депортацияланған адамдардың маңдайына жазылған барлық қайғы-қасіретті өз көзімен көр­ді және оны «Кезбенің үйі» ат­ты романында әсерлі баяндаған. Герольд Бельгер әрқашан қазақтардың жан-дүниесіндегі ерекше ыстық мейі­рімді, салт-дәстүрлерін, мектепте жүріп игерген қазақ тілінің бай­лығын, мұн­дағы халықтың өзара достығын зор ықыласпен айтып жүретін. Ол, әсіресе қазақтардың өздеріне үй салуға қол ұшын созғанын, азық-түлік, тұрмысқа қажетті заттар беріп көмектесіп, сол бір ауыр кезеңде қыспақтан алып шыққ­анын жиі әңгімелейтін. Жазу­шы­ның айтуынша, немістің ерлері мен әйелдері еңбек армиясына жұмыл­ды­рылғанда қазақ отбасылары олардың балаларын алып қалып, тәрбиелеген.

Бүгінде Герольд Бельгер арамызда жоқ. Бірақ оның зайыбы Раиса Хисматуллина мен қызы Ири­на Ковалеваның арқасында жазушы­ның мәдени мұрасы Қазақ­стан Рес­пуб­ликасының Ұлттық кітапха­насына және Г.Бельгердің Петропавл қала­сын­дағы мұражай бөлмесіне қойылған.

Сол бір қасіретті жылдар оқиға­лары бүгін­де халқымызды мәңгілікке біріктір­етін, жастарды патриоттыққа тәр­бие­лейтін құралға айналды. Сон­дай-ақ бұл шежіре ауыр жылдарда талай­ларға көмек қолын созған қазақ халқына алғыс айту керектігін ұқты­ратынына сенемін.

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен 1995 жылы 1 наурызда Қазақстан халқы Ассамблеясы құрылғаны белгілі. Ал осы 1 наурызды Елбасының Алғыс айту күні деп белгілегені көп жайтты аңғартады.

ҚХА-ның ХХІІ сессиясында Мем­лекет басшысы: «Қазақстан халқы Ассамблеясы құрылған күн – 1 наурызды жыл сайын барлық этностардың бір-біріне жəне мейірбандық танытып, ол адамдарды өз туғанындай қабыл­­да­ған қазақтарға алғыс айту күні ретін­де атап өту əділетті болар еді. Ол күн бізді бұрынғыдан да гөрі жақындас­тыра түспек. Бұл күн мейірімділіктің, бүкіл қазақстандықтардың бір-бірі­не деген достығы мен махаббаты­ның жарқын мерекесі бола алар еді», деген болатын. Нұрсұлтан Назарбаев республиканың этностық және мәдени әр алуандығы біздің қоғамымыздың байлығы мен ортақ игілігі екенін ылғи айтып жүреді.

Қорыта айтқанда, Алғыс айту күні мерекесі қазақстандық бірегейлікті қалыптастырады, бізді біріктіреді, ортақ мүддеге қызмет етуге үндейді.

Олеся КЛИМЕНКО,

«Deutsche Allgemeine Zeitung»

республикалық неміс газетінің бас редакторы (Алматы)

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

14.11.2018

Азамат Батырқожа «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК басқарма төрағасы болып тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының бизнесмендерімен кездесу өткізді

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында тұрғын үй бағдарламаларының іске асырылуымен танысты

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында Президент тапсырмаларының орындалу барысымен танысады

14.11.2018

Алматыда экстремизмге қарсы халықаралық семинар өтті

14.11.2018

Қостанайда Торғай геоглифтері туралы кітап шықты

14.11.2018

Шығыс Қазақстан облысында 655-тен астам ІТ сыныптар іске қосылады

14.11.2018

Бүгін латын графикасы негізіндегі «Жалпыхалықтық диктант» өтті

14.11.2018

Елбасы роботталған хирургияның халықаралық референстік және оқыту орталығына барды

14.11.2018

Көкшетауда жылу-электр орталығы салынады

14.11.2018

«Астана» халықаралық қаржы орталығы биржасында сауда-саттықты іске қосу салтанатты рәсімі өтіп жатыр

14.11.2018

Ыстамбұлда «Ұлы даланың тарихи-мәдени келбеті» атты халықаралық көрме ашылды

14.11.2018

Елбасы АХҚО Биржасының алғашқы сауда-саттығын іске қосты

14.11.2018

Ұстаз құрметіне дәрісхана ашылды

14.11.2018

Шетелде тегін білім алғыңыз келсе...

14.11.2018

26 мың медицина маманын қанат қақтырған қара шаңырақ

14.11.2018

«Барыс» үшінші орынға көтерілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу