Семейде «Ахметтің аманаты» драмасы сахналанды

Семейдегі Абай атындағы қазақ музыкалық драма театрында «Ахметтің аманаты» драмасы сахналанды. Қойылымда ұлт ұстазы, алаш қайраткері Ахмет Байтұрсыновтың шырғалаңға толы өмірі, абақтыдағы кешкен азабы, шеккен мехнаты жан-жақты бейнеленеді. 

Егемен Қазақстан
03.03.2018 3466
2

Спектакль әйгілі тұлғаның жары Бәдрисафа екеуінің шаңырақ көтеріп, киіз үйдің уықтарын қадап жатқан шуақты сәтінен басталады. Осы уақытта «үштіктің» жалаңдаған жендеттері келіп, әйелі мен қызын жылатып-сықтатып Ахаңды тұтқындап әкетеді. Қойылым режиссері осы бір күйзеліске толы сәтті ұсыну арқылы Байтұрсыновтың ғана емес, Алашорда үкіметінің де шаңырағы шайқалып, ұлт серкелерінің сағы сына бастаған кезін көрсеткісі келген секілді.

Драмадағы оқиға желісі негізінен бас кейіпкер А.Байтұрсынов пен тергеуші, А.Байтұрсынов пен алаштың жас жолбарысы (спектакльде аты аталмайды, біз Мұхтар Әуезов пен Әлімхан Ермековтің бірі деп болжадық-А.Қ) арасындағы диалог ретінде өрбиді. «Байтұрсынов, мойындайсың ба? Қолыңды қой да, азаптан құтыл. Ертеңге дейін ойлан. Тағы азап күтіп тұр сені» дейді зілденген тергеуші. «Мен халқыма ешқашан қарсы болған емеспін. Не азап көрсем де алашшыл қайраткерлерімді сатпаймын. Ұлтымды сатпаймын. Соны біл» дейді Байтұрсынов. «Дегенмен қайсар бұл алаштықтар, сындырам әлі, сені, сындырам, сағыңды. Неткен қайсар адам еді, бірақ аямау керек, бұл алаштарды» деп кіжінеді мойындата алмай амалы таусылған тергеуші.

Ұлт ұстазы мен әуелде түрмеге қамалып, кейін Байтұрсыновтың кеңесімен кешірім сұрап, аман қалған жас жігіттің абақтыдағы әңгімесі де әсерлі шыққан. «Әр буын өз дәуірінде өзіне артылған жүкті көтеруі тиіс. Біз, алаштықтар өзімізге артылған жүкті көтердік. Бағасын келер ұрпақ береді. Сен болашақсың, балам, мына қапастан тірі шығуың керек, сонда ғана ақиқатты айта аласың. Біз армандаған асыл күнді сендер келер ұрпақ көресіңдер. Түбі азат ел болады, Алаш! Мен оған сенем» дейді өз өмірінің соңына жеткенін білсе де, келешектің жарығынан үміт үзбеген Ахаң. «Аха, мен егер тірі жетсем болашаққа, мен мұны өз аузымнан айтып берем. Келер ұрпақ, жас буын, жаңа заман сіздерді ақтап алады деп сенемін» дейді болашақтан күдер үзбеген жас жігіт. Қойылымда Әлихан Бөкейханов пен Міржақып Дулатовтың Ахмет Байтұрсыновтың шаңырағында болып, болашақ Алашорда үкіметінің бағыт-бағдарын талқылаған сәттері де сахналық шегініс жасау арқылы айшықты бедерленген.

Драманың авторы – өскемендік ақын Әскерхан Ақтай. Режиссері – Ербол Жуасбек. Әскерхан Ақтай бұл туындысын негізінде былтыр Алашорданың 100 жылдығына орай жарияланған шығармашылық байқауға арнап жазғанын, алайда байқау қорытындысы шықпағаннан кейін облыстық Мәдениет басқармасына ұсынғанын айтады. «Басқарма ұсынысымды қуана қабылдап, «Семейде қойсақ қайтеді» деді. Семей театры да бұл іске іркілмей кірісіп, қойылымды сахналады. Ұсынысымды қолдап, қуаттаған облыстық мәдениет басқармасы, Семейдегі театр директоры Бауыржан Төлеков, режиссер Ербол Жуасбек пен ондағы актерлердің жұмыла көтерген жүгінің арқасында спектакль сәтті шыққан секілді. Бағасын халық бере жатар. Алаштың, алаш қайраткерлерінің рухына арналған дүние ғой бұл», - дейді драма авторы.

Бас кейіпкер Ахмет Байтұрсыновты кейіптеген актер Бекзат Омашев: «Оңай рөл жоқ қой. Әрбір рөлдің өз жауапкершілігі, өз қиындығы бар. Ал саналы ғұмырын ұлт мүддесіне арнаған өзі ғалым, өзі қайраткер Ахмет Байтұрсыновтай кесек тұлғаның рөлін сомдау екі есе жауапкершілік жүктегені рас. Өз рөлімде алаш қайраткерінің зиялы, бекзат болмысын көрсетуге тырыстым. Алаш, Алашорда туралы еңбектерді парақтап шықтым. Мұның алдында Мұстафа Шоқай рөлін ойнап, Атырауда өткен фестивалге қатысып, театрымыз лауреат атанған-ды. Бұл - репертуарымдағы көсемдердің екінші рөлі. Мұндай салмақты рөлдер актерді өсіреді, шығармашылығын одан әрі шыңдай түседі деп ойлаймын» деді. Ал Ахмет Байтұрсыновтың жары Бәдрисафаның рөлін сомдаған Сұлушаш Төлекова да қойылым өзіне үлкен жауапкершілік жүктегенін, «драма қалай шығар екен?!» деп толқып, қобалжу сезімін бастан өткергенін жасырмады.

«Алаш тақырыбы қазақтың жанына жақын болғанымен ұлт ұстазы атанған Ахмет Байтұрсыновтың жарының рөлін алғанда толқығаным рас. Рөлімді дұрыс ойнай алмай Алаш тарихына жетік адамдар тарапынан сын естіп қалмаймын ба деген де уайым болды. Алайда Аллаға шүкір, қойылым жаман сахналанбаған секілді. Жұртшылық жылы пікірлерін білдіріп жатыр. Бәдрисафа апамыздың рөлін сомдау барысында алаш қайраткерлері ғұмыр кешкен қилы заманды көз алдымнан өткергендей болдым. Алаш қайраткерлерінің мамыражай, алаңсыз шақтары көңіліңе қуаныш сыйлап, еңсеңді көтерсе, түрмеге қамалып, азап шеккен мезеттері көзіңе жас үйіріп, жүрегіңді ауыртады. Бұл қойылымның жас ұрпаққа берер тағылымы мол. Сондықтан жастар көбірек келіп көрсе дейміз», - дейді актриса.

Азамат ҚАСЫМ,

«Егемен Қазақстан»

СЕМЕЙ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

14.11.2018

Азамат Батырқожа «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК басқарма төрағасы болып тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының бизнесмендерімен кездесу өткізді

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында тұрғын үй бағдарламаларының іске асырылуымен танысты

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында Президент тапсырмаларының орындалу барысымен танысады

14.11.2018

Алматыда экстремизмге қарсы халықаралық семинар өтті

14.11.2018

Қостанайда Торғай геоглифтері туралы кітап шықты

14.11.2018

Шығыс Қазақстан облысында 655-тен астам ІТ сыныптар іске қосылады

14.11.2018

Бүгін латын графикасы негізіндегі «Жалпыхалықтық диктант» өтті

14.11.2018

Елбасы роботталған хирургияның халықаралық референстік және оқыту орталығына барды

14.11.2018

Көкшетауда жылу-электр орталығы салынады

14.11.2018

«Астана» халықаралық қаржы орталығы биржасында сауда-саттықты іске қосу салтанатты рәсімі өтіп жатыр

14.11.2018

Ыстамбұлда «Ұлы даланың тарихи-мәдени келбеті» атты халықаралық көрме ашылды

14.11.2018

Елбасы АХҚО Биржасының алғашқы сауда-саттығын іске қосты

14.11.2018

Ұстаз құрметіне дәрісхана ашылды

14.11.2018

Шетелде тегін білім алғыңыз келсе...

14.11.2018

26 мың медицина маманын қанат қақтырған қара шаңырақ

14.11.2018

«Барыс» үшінші орынға көтерілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу