Криптовалюта: оған бүгінгі көзқарас қандай?

Өткен жылы дүние жүзінің сарапшылары Алматыда бірнеше рет бас қосты. Олардың пайымдауынша, криптовалюта ұғымын көпшілік кәдімгі электронды ақшамен шатастырып, онсыз да бұлыңғыр түсінікті одан сайын тұмшалап жіберген.   

Егемен Қазақстан
06.03.2018 18061

Қаржыгер сарапшылардың айтуынша, дамыған елдердің криптовалютаға қызығып отыр­ғаны бірінші кезекте оның жария­лылығымен байланысты. Яғни, бұл теория бойынша барды жасыру мен жоқты асырып көрсету мүмкін емес екен. Криптовалюта тақырыбының біздің БАҚ-та бәсі басым бол­ғанымен, банктер, шетелдік және отандық инвес­торлар оған салқынқандылық танытып отыр. АҚШ, Еуроодаққа мүше елдер де асығыстық таныт­пай отыр екен. Қаржылық жү­йесі бізбен салыстырғанда әлде­­қай­да дамыған елдердің аяқ тар­туының өзіндік себебі бар. Миллиардер һәм филантроп Уоррен Баффет өткен жылдың аяғында оның абстрактілі сенім­ге емес, спекуляциялық құрал­ға негіз­делгенін айтып салды. Бұл орайда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев криптовалютаның нақты активтерге негізделуі тиіс екендігін алдын-ала ескерткенін тілге тиек ете кетейік.

Ұлттық банк биылғы жылдың басында криптовалюталарды сатып алу мақсатында қолма-қол ақша енгізу жолымен және қолма-қол ақшасыз тәртіппен интернет желісі арқылы бағдарламаларға қатысуды ұсынып жатқан компаниялар бар екенін айтқан-ды. Бір сөзбен жеткізер болсақ, елде тіркелген және криптовалютамен пайда табуды көздейтін компа­ниялардың қызметінде қаржы пирамидаларының элемент­тері байқалады екен.

Таяуда Алматыда өткен халық­аралық криптоконференция­да осы өзекті мәселе кезекті мәрте тал­қыланды. Шара басталардан бірер күн бұрын «Expert Update» алаңында бас қосқан қаржыгерлер Қазақстанның криптовалюта нарығындағы жағдайды ортаға салған болатын. Қаржыгерлердің пайымдауынша, банк секторына IT технологияларды жеделдетіп енгізу керек, бірақ криптовалютаны заңмен реттейтін тетік­тер­ді қолданысқа енгізуге асығу­дың реті жоқ. Ұлттық банк төраға­сы­­ның кеңесшісі Айдархан Құ­сайыновтың сөзіне қарағанда, кө­п­теген елдерде бұл мәселе әлі талқылану деңгейінде.

– Олар талқылаудан кейін нақты тетіктерді қолға ала ма, әлде сонымен тоқтап қала ма, ол жағы уақыттың еншісінде. Сон­ды­қтан асығыс шешім қабыл­дамайық. Тұрғындарды және кәсіби емес инвесторларды түп-төркіні күмәнді активтер­ден қор­ғау керек,– дейді Айдархан Құсайынов.

Қазақстан қаржыгерлер қауым­­дастығы қаржылық техно­логия және инновацияны дамыту орталығының директоры Константин Пак криптовалюта туралы түсініктің өзі алдап-арбаудан тұратынын, оның валюта, төлем құралы емес екенін, тіпті криптовалюталардың қаржы­лық құны мен салмағы туралы ешкім білмейтінін айтады. Соған қарамастан, өткен жылы крип­товалюталардың әлемдік капиталдануы 673 млрд АҚШ долларына жетіпті. Тіпті оның ең жоғары көрсеткішін 5 трлн доллар дейтіндер аз емес.

Елімізде 2017 жылдың қазан айында өткен ICO жиынында Қазақстанның блокчейн қауым­дастығы құрылған-ды. Сол жиын­да ұлттық криптобиржа құр­маққа да талпыныс жасалды. Қазақстандағы криптовалюта және блокчейн қауымдастығының төрағасы Есет Бутин блокчейн технологиясының Қазақстан эко­но­микасына бейім тұстарын зерт­­теумен айналысатын сарап­шы­лар кеңесі ашылатынын, жан-жақты зерттеп болған соң инвесторларға қаржы салу немесе салмау туралы кеңес берілетінін айтты. Е.Бутиннің пайымдауынша, криптовалютаны сатып алу­ға шамасы келетін топ емес, ша­масы келмейтін кедей топ криптонарықта мәсе­лені қиын­датуы мүмкін. Себебі олар кәсіби қатысушы болма­ған­дық­тан, қажетті қаржы жиналған күн­нің өзінде нарыққа дербес шыға алмайды екен.

Қазақстан қаржыгерлер қауым­­дастығының өкілі Конс­тан­тин Пак болса криптовалюталар на­рығы түп негізі, аты-жөні белгісіз бір тұлға ойлап тапқан ба­ғдар­ламаның бір бөлігі болып шығуы да әбден мүмкін екенін айтады.

– Қаржылық жағынан реттелмеген және заңдық тұрғыда белгілі бір тәртіпке бағынбайтын, білім-ғылымның шеңберіне сыймайтын механизм біреулердің ақшасын қабылдап алады, айналымға салады. Криптобиржалардағы жа­рия­ланған баға да объективті емес. Капиталдануды есептеу ал­го­ритмі де түсініксіз,–дейді ол.

Е.Бутин жиын барысында Қазақстанда брокерлер мен дилерлерге активтерінің 1 пайызын криптовалютада сақтауға мүмкіндік беретін «light-меха­низмін» қалыптастыру туралы ұсынысын айтты. Бұл қазақ­стан­дықтарға кәсіби қатысушылардың көмегімен қор нарығына шығуға мүмкіндік береді.

Сарапшы Алексей Сидоров­тың айтуынша, криптонарықты заңмен реттеу дәл қазір мүмкін емес.

– Әлемде криптовалюта ин­дустриясын заңмен ретте­ген бірде-бір мемлекет жоқ. Себебі оның құрылымында орта­лық­сыз­дандыру және транзакцияны екінші адамның қатысуынсыз жүзеге асыру мүмкіндігі қарас­ты­рылған. Ал Қазақстан эконо­микасы әлеуметтік бағытқа н­е­гізделген. Ұлттық банктің кри­­п­то­валютаға шектеу қойған себе­бі сол. Мұндай шектеулерді кәс­і­би емес қатысушыларының мүд­десін қорғау үшін біраз елдер қол­данады, – дейді ол.

Әлемдегі ең ірі блокчейн плат­формасын құрған Талғат Тас­қожаев та мұндай технологияны Қазақстанда құруға ешбір кедергінің жоқ екенін, дегенмен сақтану қажет екенін жеткізді.

– Бізде мамандар легі қалып­тасып келеді. Олардың әлеуеті америкалық әріптестерінен кем емес. Біз өз мамандарымыз­ды дайындап алмасақ, бұл мәсе­лемен ертең шетелдік мамандар айналысады– дейді ол.

Ұлттық банк ұсынған дерек­тер бізге криптовалюта керек еке­­нін айтады. Бұл – «Цифрлы Қазақ­стан» бағдарламасын алға жыл­жытатын қозғаушы күш. Бірақ бізде бұл мәселе тек ин­вес­ти­ци­ялық қызметтер ұсынатын қор жұмысы, ол виртуалды дең­гейде дами бастады. Мамандар болса Жапония немесе Оңтүстік Корея елдеріндегі виртуалды валюта біздің экономикамыздың менталитетіне жақын дейді. Егер олардың технологиясын өзімізде енгізе алсақ, қолма-қол ақша массасын азайтып, көлеңкелі эконо­миканың ықпалын әлсіретуге болады. Ол үшін бірінші кезекте экономикалық-қаржылық сауаттылық керек.

«Asia Blockchain» ком­мер­ция­лық қауымдастығының бас­­шысы, трейдер Т.Тмуслим крип­­товалюта инвестиция емес, тіпті оның экономикалық-қар­жылық сипаты айқындалма­ған деп санайды. Т.Тмуслим хал­қы­мыздың басым көпшілі­гі­нің қаржылық сауатының тө­мен екендігіне қынжылатынын жасырмады. Мұндай жағдайда, әсіресе алғашқы кезеңдерде сақ­тық шаралары тығырықтан алып шығатын бірден-бір жол екен.

– Криптовалюта туралы шала сауаты бар салымшылар ақш­а­сын салып, тезірек пайда тапқы­сы ке­ле­ді. Олар бұған тек маркетинг немесе айсбергтің ұшар шыңы деп қарайды. Механизмін түсінгісі келмейді. 18 млн халық­қа бір мезгілде қаржылық сауат­ты­лық курсын жүргізу, жүргізген күн­нің өзінде оның бірден нәти­желі болуы мүмкін емес,– дейді ол.

Оның айтуынша, Қазақстанда кедей адамдар өте көп. Бұл ин­вес­торлардың биткойн немесе криптовалютаға инвестиция салуына кедергі келтіреді. Егер қазақ­стандықтардың кем дегенде 60 пайызының тұрмыс деңгейі орта класты топтан жоғары тұрса, криптовалютаның кері зардабына ешкім назар аудармас еді.

 

Гүлбаршын САБАЕВА

АЛМАТЫ

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.07.2018

«Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» Заңға арналған баспасөз мәслихаты өтті

22.07.2018

Білім гранттарының 70 пайызы «ІТ» мамандықтарына бөлінеді

22.07.2018

Қызылордада 18 ауылшаруашылық кооперетиві құрылды

22.07.2018

Шемонаиха тұрғындарына баспана кілті тапсырылды

22.07.2018

Бүгін ауа райы құбылмалы болады

21.07.2018

Денистің дара жолы

21.07.2018

ЖСҚ-ны әзірлеу ісі сылбыр

21.07.2018

Атыраулықтар Денис Тенмен қоштасты

21.07.2018

Тараз қаласына Денис Тенді еске алуға арналған баннер орнатылды

21.07.2018

Денис Тенді еске алу шаралары Өскемен мен Семейде өтті

21.07.2018

АҚШ-тың атақты хореографтары Астанада шеберлік сыныптарын өткізеді

21.07.2018

Қостанай облысында жыл басынан бері қылмыс азайған

21.07.2018

Астанада Денис Тенмен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Алматылықтар Денис Тенді ақтық сапарға шығарып салды

21.07.2018

Қостанай облысында жаз басталғалы 12 адам суға кетті

21.07.2018

Астаналықтар Smart Astana мобильді қосымшасы арқылы жұмыс таба алады

21.07.2018

Қызылордада «Ауылдық елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз ету» атты республикалық семинар өтті

21.07.2018

Қостанайда Дениспен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Қостанайда Ұлы Отан соғысының ғасыр жасаған ардагері ұлықталды

21.07.2018

Денсаулық сақтау министрлігі алты айдың жұмысын қорытындылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу