Тағылымы терең қойылым

Егемен Қазақстан
08.03.2018 4546
2

Ақынға жар болудың бағы мен соры егіз. Жары үшін жанын шүберекке түйіп, тағдыр тауқыметін қасқая қарсы алу болмысы нәзік әйелге оңай ма? Жазықсыз жазаға кесілген азаматын 11 рет итжеккенге іздеп бару үшін қандай қайрат керек? Тіпті жандайшаптардан қашып, екі күн бойы ен орманда теректің тасасына тығылып қозғалмастан тұрған сәтінде де ол өміріне лағнет айтпаған шығар? Бар қиындықтан құтқарармын деп ойлаған азаматының сөзіне қарамастан жанын садаға қылғысы келген әйелді қалай құрметтемеуге болады? «Қайран біздің аналар арды ойлаған» дейсің. «Махаббат деген жай желөкпе сезім емес, қуаты тасты үгітіп, теңізді шайқайтын құдіретті күш екен ғой» дейсің. «Өмір сүру деген жан бағу мен мал табудың соңында сандалып жүру емес, мәңгілік мұратыңды тәрк етпеу екен ғой» дейсің. Кішкене сынақтан ғаламдық мәселе жасап алатын өзіңнің осалдығыңа күлкің келеді. Қаламгердің миссия­сы осы болса керек, жазу және жазғанына сендіру.

Махамбет атындағы акаде­миялық қазақ драма театры сах­налаған Жұмагүл Солтие­ва­ның «Әйел тағдыры» мис­тикалық драмасынан осындай ойлардың жетегінде шықтық. Алаштың ардақтысы Мағжан Жұмабаевтың (актер Нұрбек Съезхан) жары Зылиханың (актриса Ғазиза Бисенова) өмі­рін көрсету арқылы сол кез­дегі қа­зақ­тың маңдайалды азамат­тарының зайыптары бастарынан кешкен жайттарға қанық болған сәттегі сезімді сөзбен жеткізу қиын.

– Арманда кеткен арыста­рымыздың артында қалған жар­ларының тағдыры жайлы бұл шығарманың әр қазақ әйеліне қатысы бар деп ойлаймын, – дейді премьераға арнайы келген жазушы-драматург Жұмагүл Солтиева. – Отбасын, бала-ша­ға­сын, ерін жанындай жақсы көріп, бар өмірін соған арнайтын адал, сабырлы қазақ әйеліндей әйел жоқ. Зылиха бетінің қызылы барында басқа бі­реуге тұрмысқа шығып алуы­на да болар ма еді? Бірақ ерін құр­меттеді, бұл – қазақ әйелінің қа­сиеті. Атыраулық әртістердің өнер­леріне тәнтімін. Әсіресе ре­жис­серлік шешімге риза болдым.

Қойылымның режиссері – талантты жас Жанат Телтаев. Әр жұмысына асқан ыж­дағат­тылықпен, жауапкер­шілік­пен кірісетін, көрермен жүрегінен жол табуға бар жанын салатын ре­жиссердің қолтаңбасы өзгелерден ерек. Қоюшы-суретші Темірбек Мұх­таровтың қолынан шыққан декорация да сахнаның сәнін келтірді. Төрт қабырға мен еденге дейін төселген айна мис­тикалық драманың мәнін ашты.

Спектакль бейуақта ұйқы­сынан оянған Зылиханың жан арпалысынан басталады. Түн ішінде төсегінде отырған басқа аруды (Әйгерім Қабдешева) бастапқыда танымай да қалды. Ол – өзі ме, әлде ішкі мені ме? Уақыт керуенін кейінге ше­геріп, бір кездердегі өзіңмен өзің тілдескенде қандай әсерде болар едің? Адамзатқа сондай мүмкіндік берілсе, не өзгерер еді? Мүмкін бәрі, мүмкін еш­теңе...

Сеніп жүрген көршісі сатып жібергенде, Зылиха мен Мағжанның күллі адамға деген сенімі де күйреп кетті ме, кім бі­леді? Жанашырлық танытып, алдағы қауіпті ескерте келген тер­геушінің (Бекет Зинуллин) сөзін сөз деп есептемеді. Ақыры ұлт­­тың ұлы ақыны ұсталып кете бар­­ды. Тек оның ақ адал жары ғана қол­­жаз­баларын бі­ресе жастыққа, бі­ресе төсекке, біресе ауладағы қуыс­қа тығып жүріп жинады, бүгінге жет­кізді. Өмірінің соңына дейін әде­­би мұрасының шырақшысы бол­ды. Мұндай қайсарлық қазақ әйе­­лінің ғана қолынан келсе керек-ті!

Спектакльді тамашалаған облыс әкімінің орынбасары Нұр­сәуле Сайлауова, қоғам қай­раткері Оразкүл Асанғазы жы­лы лебіздерін білдірді. Бұл мис­тикалық драманы алғаш рет рес­публикалық корей театры сахналап, халықаралық фестивальдың бас жүлдесін жеңіп алған. Атыраулық әртістер де осал емес, шеберліктері премьерадан-ақ көрінді. «Әйел тағдыры» театрға келген әлі талай көрерменнің жанына азық болып қана қоймай, ойландырары анық. Ал ой бар жерде, өре бар.

Бақытгүл БАБАШ,
«Егемен Қазақстан»

АТЫРАУ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Батыс Қазақстанда тағы 50 кәсіпорын жалақы өсірді

16.11.2018

«Өрнек». Бір өлеңнің сыры. Ерлан Жүніс (видео)

16.11.2018

Кәсіп­кер­лерді заңсыз тексеру азайды - Бас прокурор

16.11.2018

Астана сессиясы. ҰҚШҰ-ның бейбітшіліксүйгіш беделін нығайтты

16.11.2018

Сарысудың музыкалық мұрасы

16.11.2018

Жалақаны өсіру үдерістері тездетілуде

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Режиссер Рүстем Есдәулетов атындағы фестивальдің жеңімпаздары марапатталды

16.11.2018

Майқайың кентінде сатылатын жеке меншік 110 үй бар

16.11.2018

Әбіш Кекіл­бай­ұлының немересі халықаралық жарыс­та бірінші орын алды

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Тозған жерді тыңайтудың тиімді тәсілі

16.11.2018

Қазақтың қара есептері

16.11.2018

Диқандар неге басқа дақылды таңдауда?

16.11.2018

С.Алексиевич. «Біз болашаққа мүлдем дайын емеспіз»

16.11.2018

Ветеринария мұраты – адам саулығы

16.11.2018

Қостанайда оқушылардың «Мәриям оқулары» байқауы өтті

16.11.2018

Қарағандыда қара фонға салынған картиналар көрмесі ашылды

16.11.2018

Асыл болуға асыққандар

16.11.2018

Денсаулық сақтау саласында қол жеткізілген келелі келісім

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу