Маңыздысы — әлеуметтік мәселе

Бұл – қадасы сонау 1985­ жы­лы қағылып, 1996 жы­лы ашық акцио­нерлік қо­ғам болып құ­рылған, ал 2000 жылы қыр­күйекте Еура­зиялық топтың (ERG)­­ құрамына кірген «Шұ­­бар­көл Кө­мір»­ ком­па­ния­сының бе­рік ұста­нымы.

Егемен Қазақстан
16.03.2018 23831
2 Суретті түсірген автор

Разрез қатарға қосылған 1985 жылдан бері мұнда 120 миллион тоннаға жуық көмір өндірілді. Ком­­пания тізгінін ұстаған ERG бастапқыда негізгі қордың жартысынан аста­мын жаңартты, қал­ғанын кезең-кезеңмен жаң­ғыртуды қолға алды. Өн­дірісті өркендету мен технологиялық деңгейін кө­теруге бағытталған ин­вес­­­тициялық бағдарлама жа­сап, жүйелі түрде жү­зе­ге асыруда.

2002 жылы «Шұбаркөл» раз­­резі мен тиеу-тасымалдау басқармасы базасында «Шұ­бар­көл Көмір» акционерлік қоғамы құрылды. 2008 жылы ол Қазақстан қор биржасына тір­келді. 2009 жылы ақпанда ENRC холдингі Қазақстан қор бир­жасындағы ашық сауда-сат­тықта АҚ акциясының төрттен бір бөлігін қолма-қол 200 мил­лион АҚШ долларына сатып алды.

Қарағанды облысы әкім­ді­гімен жасаған өзара ынтымақ­тас­тық меморандумына сәйкес «Шұ­­баркөл Көмір» әлеуметтік ма­ңызы бар бірқатар жобаны жү­зеге асыруға атсалысуда. Был­­тыр осы мақсатқа 182,6 миллион теңге бөлді. Оның 41 миллион теңгесі «Шұ­бар­көлдегі» қа­зан­дықтың жаб­дығын жөндеу мен оның ырғақты жұмысын қам­тамасыз етуге, 51 миллион тең­­гесі Шах­тинск қаласы мен Шахан кентінде қазандықты же­ке шы­ғаруға жұмсалды. Қы­зыл­жар кентінің әкімдігіне жол тал­­ғамайтын автокөлік тарту ет­­ті және тұрғындарына тегін 3 ­000 тонна көмір бөлді. 

«Қызылжар-Шұбаркөл-Бар­шын-Қорғалжын-Астана» авто­көлік жолын жөндеу, «Шұбар­көл» және «Баршын» кенті инфрақұрылымын жетіл­діру, Абай қаласында 320 көрер­менге арнал­ған жабық бассейн салу, Қа­рағандыда көру қабі­леті на­шарлаған балаларға ар­налған 250 орындық мектеп-ин­тернаттың құрылысын аяқ­тау – амандық бол­­са, алдағы уа­қыт­та меморан­дум­ аясында ат­қарылатын ауқым­­­­­­ды шараның бірпарасы. Жал­­­­пы, бұл топ өткен уақыт ішін­­­де Қарағанды облысының өсіп-өркендеуіне ұзын-ырғасы 2,4 миллиард тең­геден астам қар­жы­­ құйды. 

Таяуда көмір өндіру мен оны тұтынушыға жеткізудің меха­низ­міне мониторинг пен талдау жасау үшін Үкімет нұсқауымен құрылған топтың құрамында «Шұ­баркөлге» жол түсті. 

Компанияның көмір шаруа­­шылығын аралаған үш сағатта көп нәрсеге қанықтық. Егер Энер­­гетика министрлігінің де­ре­гіне сүйенсек, былтыр Қазақ­станда 106,7 миллион тон­на кө­мір өндірілген (бұл – бұрнағы жыл­ғыдан 8,3 % немесе 8,2 миллион тонна артық). 29,3 миллион тоннасы шетелге шыға­рылған, 56,3 миллион тоннасы елдің электр стансасына жөнелтілген.

Ал коммуналдық-тұрмыс­тық­ қажеттілік пен халықтың тұ­тынуына 12,5 миллион тонна жұм­салған. Бұл 2016 жылғыдан 18 % немесе 1,9 миллион тонна ­көп. 

«Шұбаркөл» – Қазақстанда ком­­муналдық-тұрмыстық қа­жет­­­ті­лікті көмірмен қам­та­ма­сыз ете­тін ­жетекші жабдық­таушының бі­рі. Өні­мінің үштен бір бөлігіне жуығы осы мақсатқа жұмсалады. Өкінішке қарай, қытымыр қыс биыл қырын қабақ танытып тұр. Әсіресе, қаңтарда қаңтарылып қала жаздады. 

– Өткен ай оңдырмады. Ал­ғаш­қы онкүндікте қалың қар­дың астында қалдық. Темір жол­­­­ды тазартумен күн өтті. Екін­­­­ші онкүндіктегі қатты аяз тех­­­ни­каны тұралатып тастады. Енді-енді ес жиып келеміз. Ком­­­муналдық-тұрмыстық қа­жет­тіліктің тәу­ліктік жоспары 109 вагон болса, біз 123-127 ва­гон жөнелтіп жа­тырмыз, – дей­ді «Шұбаркөл Кө­мір» АҚ-тың өндіріс жөніндегі вице-пре­зи­денті Андрей Сафонов.

Көмірдің ірісі өтімді, майдасын мандытып алатын тұ­тынушы ша­малы. Сондықтан соң­ғысын кәсіпорын ішкі қажетіне жарата­ды, сондай-ақ елд­ің жылу-электр орталығына жөнелтеді. Шын­туай­тында, өндірілген көмір­дің үштен екі бөлігі майдасын кә­деге жа­рату мүмкіндігі мол­ тех­нологияны меңгерген таяу­дағы және шалғайдағы шетелге шы­ға­рылады.

«Шұбаркөл» көмірінен ар­­нау­­­лы кокс алатын зауыт­тың­ өні­мін қазақстандық және ре­сей­лік компания: Арселор­Мит­­­талТеміртау», «Қаз­Хром», «ҚазФосфат», «Қаз­Мырыш» пен Серов ферро­қорытпа зауы­ты­ тұ­тынады. Келешекте осындай­ жа­ңа зауыт салып, 2022 жылы жо­балық қуатына жеткізу көз­деліп отыр. Сонда елде өң­делетін май­да көмірдің үлесі артып, сырт­қа қымбат бағамен шы­ғаруға мүм­кіндік туады.

Биыл «Шұбаркөл Көмір» АҚ 12 200 000 тонна көмір өн­діргелі отыр. Кәсіпорын тарихында бұ­рын-­соңды мұндай меже бел­гі­ленбеген. Өткен ғасыр­дың соң­­­­­ғы жылында 991000 тонна кө­­­­мір өндірген компания былтыр бұл көрсеткішті 10 450 000 тоннаға жеткізді. Осы­­­ның үш­­тен бір бөлігіне жуы­ғы (3 285000 тоннасы – авт.)­ ком­мунал­дық-тұрмыстық қажет­ті­лікке жұм­салды.

– Ауа райына аса тәуел­ді­ ашық әдіспен көмір өн­ді­ру­­­­дің қиын­дығына қарамас­тан, жұрт­шылықтың коммуналдық-тұр­мыстық қажетін қамтамасыз ету – алдыңғы қатарда тұрған мін­дет. Сондықтан жаңа жаб­дық пен техника алуға биыл 16 мил­лиард теңгедей инвестиция құямыз. Бұл жаңғырту ірі кө­мір өндіру көлемін 3,6 миллион тоннаға дейін ұлғайтуға мүм­кіндік береді, – дейді Андрей Са­фонов. Компания өндірісті да­мыту мен әлеуметтік салада 2016 жылы – 3,3 миллиард, 2017 жылы 10,5 миллиард теңге инвес­тиция игергенін ес­керсек, үкілі үміт еріксіз оянады.

Нұра ауданының аума­ғын­дағы «Шұбаркөл» – құба-жонда жатқан жалғыз елді мекен. Соған қарамастан елдегі әлеуметтік ма­ңызы бар мәселені шешуге елеу­лі үлес қосып келеді. 121 ша­қырымдағы Қызылжар стансасы мен 214 шақырымдағы Ар­қалыққа шойын жол тартылған. Компанияда еңбек ететін 2800-дей адамның басым бөлігі вахта­лық әдіспен қатынап жұмыс іс­тейді.

Әңгіме орайында айта ке­тейік, осы көмір көмбесін игер­­гені үшін бір топ геолог пен кенші 1988 жылы КСРО Мем­лекеттік сыйлығына ие болды.

Әлібек ӘБДІРАШ,
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі

Қарағанды облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

23.02.2019

Мақсат - әр тұрғынға отыз шаршы метр баспана беру

23.02.2019

Қызылорда облысы Полиция департаментінің жеке құрамы үшін гарнизондық жиын өтті

23.02.2019

Лондонда қазақстандық боксшы қарсыласын нокаутқа түсірді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Нурлан Берикулы (26.03.2018 13:41:33)

Ел экономикасының дамуы барысында бұл сала қазіргі таңда ең өзекті болғаны айқын ос орайда жаңа технологияны меңгеру барысында ғалыымдардың да қосып жатқан еңбектері де ұшан теңіз http://www.kstu.kz

Пікір қосу