Маңыздысы — әлеуметтік мәселе

Бұл – қадасы сонау 1985­ жы­лы қағылып, 1996 жы­лы ашық акцио­нерлік қо­ғам болып құ­рылған, ал 2000 жылы қыр­күйекте Еура­зиялық топтың (ERG)­­ құрамына кірген «Шұ­­бар­көл Кө­мір»­ ком­па­ния­сының бе­рік ұста­нымы.

Егемен Қазақстан
16.03.2018 23290
2 Суретті түсірген автор

Разрез қатарға қосылған 1985 жылдан бері мұнда 120 миллион тоннаға жуық көмір өндірілді. Ком­­пания тізгінін ұстаған ERG бастапқыда негізгі қордың жартысынан аста­мын жаңартты, қал­ғанын кезең-кезеңмен жаң­ғыртуды қолға алды. Өн­дірісті өркендету мен технологиялық деңгейін кө­теруге бағытталған ин­вес­­­тициялық бағдарлама жа­сап, жүйелі түрде жү­зе­ге асыруда.

2002 жылы «Шұбаркөл» раз­­резі мен тиеу-тасымалдау басқармасы базасында «Шұ­бар­көл Көмір» акционерлік қоғамы құрылды. 2008 жылы ол Қазақстан қор биржасына тір­келді. 2009 жылы ақпанда ENRC холдингі Қазақстан қор бир­жасындағы ашық сауда-сат­тықта АҚ акциясының төрттен бір бөлігін қолма-қол 200 мил­лион АҚШ долларына сатып алды.

Қарағанды облысы әкім­ді­гімен жасаған өзара ынтымақ­тас­тық меморандумына сәйкес «Шұ­­баркөл Көмір» әлеуметтік ма­ңызы бар бірқатар жобаны жү­зеге асыруға атсалысуда. Был­­тыр осы мақсатқа 182,6 миллион теңге бөлді. Оның 41 миллион теңгесі «Шұ­бар­көлдегі» қа­зан­дықтың жаб­дығын жөндеу мен оның ырғақты жұмысын қам­тамасыз етуге, 51 миллион тең­­гесі Шах­тинск қаласы мен Шахан кентінде қазандықты же­ке шы­ғаруға жұмсалды. Қы­зыл­жар кентінің әкімдігіне жол тал­­ғамайтын автокөлік тарту ет­­ті және тұрғындарына тегін 3 ­000 тонна көмір бөлді. 

«Қызылжар-Шұбаркөл-Бар­шын-Қорғалжын-Астана» авто­көлік жолын жөндеу, «Шұбар­көл» және «Баршын» кенті инфрақұрылымын жетіл­діру, Абай қаласында 320 көрер­менге арнал­ған жабық бассейн салу, Қа­рағандыда көру қабі­леті на­шарлаған балаларға ар­налған 250 орындық мектеп-ин­тернаттың құрылысын аяқ­тау – амандық бол­­са, алдағы уа­қыт­та меморан­дум­ аясында ат­қарылатын ауқым­­­­­­ды шараның бірпарасы. Жал­­­­пы, бұл топ өткен уақыт ішін­­­де Қарағанды облысының өсіп-өркендеуіне ұзын-ырғасы 2,4 миллиард тең­геден астам қар­жы­­ құйды. 

Таяуда көмір өндіру мен оны тұтынушыға жеткізудің меха­низ­міне мониторинг пен талдау жасау үшін Үкімет нұсқауымен құрылған топтың құрамында «Шұ­баркөлге» жол түсті. 

Компанияның көмір шаруа­­шылығын аралаған үш сағатта көп нәрсеге қанықтық. Егер Энер­­гетика министрлігінің де­ре­гіне сүйенсек, былтыр Қазақ­станда 106,7 миллион тон­на кө­мір өндірілген (бұл – бұрнағы жыл­ғыдан 8,3 % немесе 8,2 миллион тонна артық). 29,3 миллион тоннасы шетелге шыға­рылған, 56,3 миллион тоннасы елдің электр стансасына жөнелтілген.

Ал коммуналдық-тұрмыс­тық­ қажеттілік пен халықтың тұ­тынуына 12,5 миллион тонна жұм­салған. Бұл 2016 жылғыдан 18 % немесе 1,9 миллион тонна ­көп. 

«Шұбаркөл» – Қазақстанда ком­­муналдық-тұрмыстық қа­жет­­­ті­лікті көмірмен қам­та­ма­сыз ете­тін ­жетекші жабдық­таушының бі­рі. Өні­мінің үштен бір бөлігіне жуығы осы мақсатқа жұмсалады. Өкінішке қарай, қытымыр қыс биыл қырын қабақ танытып тұр. Әсіресе, қаңтарда қаңтарылып қала жаздады. 

– Өткен ай оңдырмады. Ал­ғаш­қы онкүндікте қалың қар­дың астында қалдық. Темір жол­­­­ды тазартумен күн өтті. Екін­­­­ші онкүндіктегі қатты аяз тех­­­ни­каны тұралатып тастады. Енді-енді ес жиып келеміз. Ком­­­муналдық-тұрмыстық қа­жет­тіліктің тәу­ліктік жоспары 109 вагон болса, біз 123-127 ва­гон жөнелтіп жа­тырмыз, – дей­ді «Шұбаркөл Кө­мір» АҚ-тың өндіріс жөніндегі вице-пре­зи­денті Андрей Сафонов.

Көмірдің ірісі өтімді, майдасын мандытып алатын тұ­тынушы ша­малы. Сондықтан соң­ғысын кәсіпорын ішкі қажетіне жарата­ды, сондай-ақ елд­ің жылу-электр орталығына жөнелтеді. Шын­туай­тында, өндірілген көмір­дің үштен екі бөлігі майдасын кә­деге жа­рату мүмкіндігі мол­ тех­нологияны меңгерген таяу­дағы және шалғайдағы шетелге шы­ға­рылады.

«Шұбаркөл» көмірінен ар­­нау­­­лы кокс алатын зауыт­тың­ өні­мін қазақстандық және ре­сей­лік компания: Арселор­Мит­­­талТеміртау», «Қаз­Хром», «ҚазФосфат», «Қаз­Мырыш» пен Серов ферро­қорытпа зауы­ты­ тұ­тынады. Келешекте осындай­ жа­ңа зауыт салып, 2022 жылы жо­балық қуатына жеткізу көз­деліп отыр. Сонда елде өң­делетін май­да көмірдің үлесі артып, сырт­қа қымбат бағамен шы­ғаруға мүм­кіндік туады.

Биыл «Шұбаркөл Көмір» АҚ 12 200 000 тонна көмір өн­діргелі отыр. Кәсіпорын тарихында бұ­рын-­соңды мұндай меже бел­гі­ленбеген. Өткен ғасыр­дың соң­­­­­ғы жылында 991000 тонна кө­­­­мір өндірген компания былтыр бұл көрсеткішті 10 450 000 тоннаға жеткізді. Осы­­­ның үш­­тен бір бөлігіне жуы­ғы (3 285000 тоннасы – авт.)­ ком­мунал­дық-тұрмыстық қажет­ті­лікке жұм­салды.

– Ауа райына аса тәуел­ді­ ашық әдіспен көмір өн­ді­ру­­­­дің қиын­дығына қарамас­тан, жұрт­шылықтың коммуналдық-тұр­мыстық қажетін қамтамасыз ету – алдыңғы қатарда тұрған мін­дет. Сондықтан жаңа жаб­дық пен техника алуға биыл 16 мил­лиард теңгедей инвестиция құямыз. Бұл жаңғырту ірі кө­мір өндіру көлемін 3,6 миллион тоннаға дейін ұлғайтуға мүм­кіндік береді, – дейді Андрей Са­фонов. Компания өндірісті да­мыту мен әлеуметтік салада 2016 жылы – 3,3 миллиард, 2017 жылы 10,5 миллиард теңге инвес­тиция игергенін ес­керсек, үкілі үміт еріксіз оянады.

Нұра ауданының аума­ғын­дағы «Шұбаркөл» – құба-жонда жатқан жалғыз елді мекен. Соған қарамастан елдегі әлеуметтік ма­ңызы бар мәселені шешуге елеу­лі үлес қосып келеді. 121 ша­қырымдағы Қызылжар стансасы мен 214 шақырымдағы Ар­қалыққа шойын жол тартылған. Компанияда еңбек ететін 2800-дей адамның басым бөлігі вахта­лық әдіспен қатынап жұмыс іс­тейді.

Әңгіме орайында айта ке­тейік, осы көмір көмбесін игер­­гені үшін бір топ геолог пен кенші 1988 жылы КСРО Мем­лекеттік сыйлығына ие болды.

Әлібек ӘБДІРАШ,
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі

Қарағанды облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Нурлан Берикулы (26.03.2018 13:41:33)

Ел экономикасының дамуы барысында бұл сала қазіргі таңда ең өзекті болғаны айқын ос орайда жаңа технологияны меңгеру барысында ғалыымдардың да қосып жатқан еңбектері де ұшан теңіз http://www.kstu.kz

Пікір қосу