Маңыздысы — әлеуметтік мәселе

Бұл – қадасы сонау 1985­ жы­лы қағылып, 1996 жы­лы ашық акцио­нерлік қо­ғам болып құ­рылған, ал 2000 жылы қыр­күйекте Еура­зиялық топтың (ERG)­­ құрамына кірген «Шұ­­бар­көл Кө­мір»­ ком­па­ния­сының бе­рік ұста­нымы.

Егемен Қазақстан
16.03.2018 23511
2 Суретті түсірген автор

Разрез қатарға қосылған 1985 жылдан бері мұнда 120 миллион тоннаға жуық көмір өндірілді. Ком­­пания тізгінін ұстаған ERG бастапқыда негізгі қордың жартысынан аста­мын жаңартты, қал­ғанын кезең-кезеңмен жаң­ғыртуды қолға алды. Өн­дірісті өркендету мен технологиялық деңгейін кө­теруге бағытталған ин­вес­­­тициялық бағдарлама жа­сап, жүйелі түрде жү­зе­ге асыруда.

2002 жылы «Шұбаркөл» раз­­резі мен тиеу-тасымалдау басқармасы базасында «Шұ­бар­көл Көмір» акционерлік қоғамы құрылды. 2008 жылы ол Қазақстан қор биржасына тір­келді. 2009 жылы ақпанда ENRC холдингі Қазақстан қор бир­жасындағы ашық сауда-сат­тықта АҚ акциясының төрттен бір бөлігін қолма-қол 200 мил­лион АҚШ долларына сатып алды.

Қарағанды облысы әкім­ді­гімен жасаған өзара ынтымақ­тас­тық меморандумына сәйкес «Шұ­­баркөл Көмір» әлеуметтік ма­ңызы бар бірқатар жобаны жү­зеге асыруға атсалысуда. Был­­тыр осы мақсатқа 182,6 миллион теңге бөлді. Оның 41 миллион теңгесі «Шұ­бар­көлдегі» қа­зан­дықтың жаб­дығын жөндеу мен оның ырғақты жұмысын қам­тамасыз етуге, 51 миллион тең­­гесі Шах­тинск қаласы мен Шахан кентінде қазандықты же­ке шы­ғаруға жұмсалды. Қы­зыл­жар кентінің әкімдігіне жол тал­­ғамайтын автокөлік тарту ет­­ті және тұрғындарына тегін 3 ­000 тонна көмір бөлді. 

«Қызылжар-Шұбаркөл-Бар­шын-Қорғалжын-Астана» авто­көлік жолын жөндеу, «Шұбар­көл» және «Баршын» кенті инфрақұрылымын жетіл­діру, Абай қаласында 320 көрер­менге арнал­ған жабық бассейн салу, Қа­рағандыда көру қабі­леті на­шарлаған балаларға ар­налған 250 орындық мектеп-ин­тернаттың құрылысын аяқ­тау – амандық бол­­са, алдағы уа­қыт­та меморан­дум­ аясында ат­қарылатын ауқым­­­­­­ды шараның бірпарасы. Жал­­­­пы, бұл топ өткен уақыт ішін­­­де Қарағанды облысының өсіп-өркендеуіне ұзын-ырғасы 2,4 миллиард тең­геден астам қар­жы­­ құйды. 

Таяуда көмір өндіру мен оны тұтынушыға жеткізудің меха­низ­міне мониторинг пен талдау жасау үшін Үкімет нұсқауымен құрылған топтың құрамында «Шұ­баркөлге» жол түсті. 

Компанияның көмір шаруа­­шылығын аралаған үш сағатта көп нәрсеге қанықтық. Егер Энер­­гетика министрлігінің де­ре­гіне сүйенсек, былтыр Қазақ­станда 106,7 миллион тон­на кө­мір өндірілген (бұл – бұрнағы жыл­ғыдан 8,3 % немесе 8,2 миллион тонна артық). 29,3 миллион тоннасы шетелге шыға­рылған, 56,3 миллион тоннасы елдің электр стансасына жөнелтілген.

Ал коммуналдық-тұрмыс­тық­ қажеттілік пен халықтың тұ­тынуына 12,5 миллион тонна жұм­салған. Бұл 2016 жылғыдан 18 % немесе 1,9 миллион тонна ­көп. 

«Шұбаркөл» – Қазақстанда ком­­муналдық-тұрмыстық қа­жет­­­ті­лікті көмірмен қам­та­ма­сыз ете­тін ­жетекші жабдық­таушының бі­рі. Өні­мінің үштен бір бөлігіне жуығы осы мақсатқа жұмсалады. Өкінішке қарай, қытымыр қыс биыл қырын қабақ танытып тұр. Әсіресе, қаңтарда қаңтарылып қала жаздады. 

– Өткен ай оңдырмады. Ал­ғаш­қы онкүндікте қалың қар­дың астында қалдық. Темір жол­­­­ды тазартумен күн өтті. Екін­­­­ші онкүндіктегі қатты аяз тех­­­ни­каны тұралатып тастады. Енді-енді ес жиып келеміз. Ком­­­муналдық-тұрмыстық қа­жет­тіліктің тәу­ліктік жоспары 109 вагон болса, біз 123-127 ва­гон жөнелтіп жа­тырмыз, – дей­ді «Шұбаркөл Кө­мір» АҚ-тың өндіріс жөніндегі вице-пре­зи­денті Андрей Сафонов.

Көмірдің ірісі өтімді, майдасын мандытып алатын тұ­тынушы ша­малы. Сондықтан соң­ғысын кәсіпорын ішкі қажетіне жарата­ды, сондай-ақ елд­ің жылу-электр орталығына жөнелтеді. Шын­туай­тында, өндірілген көмір­дің үштен екі бөлігі майдасын кә­деге жа­рату мүмкіндігі мол­ тех­нологияны меңгерген таяу­дағы және шалғайдағы шетелге шы­ға­рылады.

«Шұбаркөл» көмірінен ар­­нау­­­лы кокс алатын зауыт­тың­ өні­мін қазақстандық және ре­сей­лік компания: Арселор­Мит­­­талТеміртау», «Қаз­Хром», «ҚазФосфат», «Қаз­Мырыш» пен Серов ферро­қорытпа зауы­ты­ тұ­тынады. Келешекте осындай­ жа­ңа зауыт салып, 2022 жылы жо­балық қуатына жеткізу көз­деліп отыр. Сонда елде өң­делетін май­да көмірдің үлесі артып, сырт­қа қымбат бағамен шы­ғаруға мүм­кіндік туады.

Биыл «Шұбаркөл Көмір» АҚ 12 200 000 тонна көмір өн­діргелі отыр. Кәсіпорын тарихында бұ­рын-­соңды мұндай меже бел­гі­ленбеген. Өткен ғасыр­дың соң­­­­­ғы жылында 991000 тонна кө­­­­мір өндірген компания былтыр бұл көрсеткішті 10 450 000 тоннаға жеткізді. Осы­­­ның үш­­тен бір бөлігіне жуы­ғы (3 285000 тоннасы – авт.)­ ком­мунал­дық-тұрмыстық қажет­ті­лікке жұм­салды.

– Ауа райына аса тәуел­ді­ ашық әдіспен көмір өн­ді­ру­­­­дің қиын­дығына қарамас­тан, жұрт­шылықтың коммуналдық-тұр­мыстық қажетін қамтамасыз ету – алдыңғы қатарда тұрған мін­дет. Сондықтан жаңа жаб­дық пен техника алуға биыл 16 мил­лиард теңгедей инвестиция құямыз. Бұл жаңғырту ірі кө­мір өндіру көлемін 3,6 миллион тоннаға дейін ұлғайтуға мүм­кіндік береді, – дейді Андрей Са­фонов. Компания өндірісті да­мыту мен әлеуметтік салада 2016 жылы – 3,3 миллиард, 2017 жылы 10,5 миллиард теңге инвес­тиция игергенін ес­керсек, үкілі үміт еріксіз оянады.

Нұра ауданының аума­ғын­дағы «Шұбаркөл» – құба-жонда жатқан жалғыз елді мекен. Соған қарамастан елдегі әлеуметтік ма­ңызы бар мәселені шешуге елеу­лі үлес қосып келеді. 121 ша­қырымдағы Қызылжар стансасы мен 214 шақырымдағы Ар­қалыққа шойын жол тартылған. Компанияда еңбек ететін 2800-дей адамның басым бөлігі вахта­лық әдіспен қатынап жұмыс іс­тейді.

Әңгіме орайында айта ке­тейік, осы көмір көмбесін игер­­гені үшін бір топ геолог пен кенші 1988 жылы КСРО Мем­лекеттік сыйлығына ие болды.

Әлібек ӘБДІРАШ,
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі

Қарағанды облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.11.2018

Арқалықта қуатты, заманауи ет комбинаты жұмысын бастады

22.11.2018

Жеке куәлікті саусақ таңбасы алмастыратын болады

22.11.2018

Президенттік олимпиададан олжалы оралды

22.11.2018

Жамбыл облысында жылқы ұралағандар ұсталды

22.11.2018

Дамир Исмағұловтың қарсыласы анықталды

22.11.2018

Алматының ірі жылу магистралінде апат болды

22.11.2018

Еуразия ұлттық университетінде халықаралық ғылыми-практикалық конференция өтті

22.11.2018

Мәнерлеп сырғанаушылар Загреб пен Таллинде сайысқа түседі

22.11.2018

Елбасы мақаласы шетелдік БАҚ назарында

22.11.2018

Тарихи сана тұғыры – ұлттық болмыс

22.11.2018

Шымкенттіктерге арнайы медициналық көмек көрсетті

22.11.2018

Шыңғыс Айтматовтың 90 жылдығына орай дөңгелек үстел өтті

22.11.2018

«Digital Urpaq» Пионерлер сарайы өз жұмысын бас­тады

22.11.2018

Қалдықтар да кәдеге жарайды

22.11.2018

Зиялы қауым өкілдері «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы жайлы не дейді?

22.11.2018

Baǵdarlamalar baıandylyǵymen baǵaly

22.11.2018

Дулат Исабеков: Қазақ баспасөзінің көшбасшысы – «Егеменге» жазылыңыз!

22.11.2018

Астана Операда «Күміс ғасыр балеттері» көрсетіледі

22.11.2018

«Османлы мемлекеті мен Орталық Азия хандықтары қарым-қатынастарының құжаттары» көрмеcі ашылды

22.11.2018

Балалар Барнаулға неге барады?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Baǵdarlamalar baıandylyǵymen baǵaly

Elbasy Nursultan Nazarbaev bıylǵy jylǵy halyqqa Joldaýynda úkimet múshelerine qaratyp, «Bizde árqıly baǵdarlamalar qabyldanyp jatyr. Indýstrıalyq baǵdarlama, ınfraqurylymdyq baǵdarlama, sondaı-aq, áleýmettik máselelerdi qamtyǵan kóptegen baǵdarlama bar.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tánti bolar tusy kóp

Jylda, Táýelsizdik kúni jaqyndaǵan saıyn osy ýaqyt ishinde elimiz qandaı jetistikterge jetti degen saýaldy ózimizge qoıyp, ony saralaýǵa tyrysamyz. Biraq mundaıda jappaı aıtylyp júrgen jetistikterdi emes, ózimiz baıqaǵan jeke kózqarastaǵy tabystardy taldaýǵa tyrysamyz. Sonyń ishinde kózge túsetin bir ǵanıbetti jańalyq – halqymyzdyń burynǵydaı eshkimnen qysylmaı, kimmen bolsa da ómirdiń barlyq salasynda ıyq teńestire túskeni.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Нурлан Берикулы (26.03.2018 13:41:33)

Ел экономикасының дамуы барысында бұл сала қазіргі таңда ең өзекті болғаны айқын ос орайда жаңа технологияны меңгеру барысында ғалыымдардың да қосып жатқан еңбектері де ұшан теңіз http://www.kstu.kz

Пікір қосу