Театр: Балалықтың бейкүнә бейнесі

Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым – Қожа» шығармасын оқымай ер жеткен бала жоқ шығар. Бәрі оқыды! Әрқайсысының ішінде бір-бір Қожа өмір сүріп, сол аяулы бейненің күні бүгінге дейін балғын күніміздің бейкүнә белгісіндей боп көңіл түкпірінде жасырынып, жадымызда мәңгілікке жатталып қалғаны тағы ақиқат. Иә, бәріміз Қожа болдық! 

Егемен Қазақстан
21.03.2018 4516
2

Қанша буын жеткіншекті із­гілік­ке тәрбиелеген сол тентек ­Қо­жаның дәл қазір де осы бір мис­сиядан титтей жырақ кет­пей, керісінше, қайырымды істер­дің «басы-қасында жүруі» қуант­ты. Біздің сөз етпегіміз – Астана қа­ласы Жастар театры сахнасында қойыл­ған «Көзіме бір көрінсең, бала ғашық...» спектаклі жайында. Аталмыш қойылым арқылы театр ұжымы арнайы акция ұйым­дастырып, бір күндік табысын то­лығымен медициналық көмекке мұқ­таж балдырғандардың еміне аудар­ды. 

Балалардың сүйікті жазушысы Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым – Қожа» повесінің желісі негізінде сахналық нұсқасын жасап, көрерменге ұсынған режиссер Нұрқанат Жақыпбай бұл туындысында негізгі нысанаға носталь­гия, яғни сағыныш жанрын алыпты. Бас кейіпкер – сол баяғы өзімізге етене таныс Қожа. Қойылымның негізгі идеясы Қожаның Жанарға деген алғашқы пәк махаббаты аясынан өрбиді. Спектакль әсерлі лирикалық әуен аясында көңіл түкпіріндегі балалық шаққа, бала махаббатқа деген аяулы сезім – сағыныш сазын жыр етеді. 

Қойылымның көркемдік қуа­­тын байытып, сағыныш сезі­­мін сәулелендіріп, спектакльге сұ­лулық үстеп тұрған негізгі бей­нелеуші құрал – ән. Яғни спек­такльдің басым бөлігінде ән шыр­қалады. Бұл – режиссердің өзіндік қолтаңбасы. Ұлы ақын Абайдан бастап, 60-70 жылдардағы белгілі ха­лық композиторларының ән­­дерін қойылымның негізгі лейт­мотиві етіп алған суреткер, осы ар­қылы әр көрерменнің көңіл түк­пірінде бұғып жатқан аяулы армандары мен мөлдір мұңына ор­тақтасады, жүректеріне жол тауып, өткен күндер мен бүгінгінің арасына сағыныштан бой көтерер сезім көпірін орнатуға талпынады. Сағыныш, алғашқы махаб­батты аңсау, ностальгияға құрылған атал­­мыш қойылым көпшілік кө­рер­мен тарапынан зор ықыласқа ие болып, астаналық Жастар театры сахнасында үздіксіз қойылып келе жатқан репертуардағы сұра­ныс­қа ие спектакльдердің санатында.

 Расымен де, барлығымыз бала бол­дық, әрқайсымыздың ішімізде бұғып жатқан бір-бір Қожа бар. Қожа болып ойнадық, Қожа болып ойландық, Қожа болып өкпеледік, Қожа болып қуандық, Қожа болып ғашық болдық... Сондықтан да бұл шығарма әрбіріміз үшін ыстық. Балалық шағымыздың балғын сәттеріндей аяулы. Мұны режиссер де жақсы түсінеді және ол се­зімді барынша нәзік иірімдерге құ­рып, ностальгиялық ноталарда бе­дерлеуге тырысады. Сол себепті де сахнаға бір емес, бірнеше Қо­жа­ны шығарады. Әр Қожа – жекелей ерекшелік иесі бола тұра, бірі бастаған әңгімені екіншісі іліп әкете жүріп, Қожаның бір­тұ­тас мінез табиғатын тудырады. Дәурен Серғазин, Бекжан Керім­баев, Азамат Есқұлов, Ербол Тілеу­кенов, Мейірғат Амангелдин, Шың­ғыс Жақыпбай сынды актерлер алдыңғы планға кезек-кезек шығады және шығармадағы Қо­жаның өзімен-өзі сөйлесіп, өзі­не-өзі кейитіні сияқты, бір-бірі­мен тілдеседі. Сөйтіп жармақ ке­йіп­­­ке түскен актерлер сахнада Қо­жа­­ның сан түрлі мінезін мозайкаша құрастырып, мүсіндеп шық­­са, ендігі бір сәтте Қожа жай­­­лы қызықты әңгімені баяндап отыр­­ған әңгімешіге де ауысып жү­ре береді. 

Спектакльде Қожадан бө­­лек, есте қалатын ерекше­ бей­не­ – актер Нұрлыбек Төлеген­нің кейіп­теуіндегі Сұлтан рөлі. Сахнагердің Сұлтан бей­несін сараптаудағы мінез ерек­шеліктері, кейіпкерін коме­диялық планда көрсетудегі сәт­ті шешімдері көңілге құрмет орнықтырады. Сол секілді Жа­нар – Ғазиза Мұқан, Қаламқас Мели­сова, Жантас – Жандәулет Ба­тай мен Нұрбек Әділбек, Милат – Айнұр Рахипова, әже – Махаббат Мадғұлова, Жұмағұл – Елдос Шәйкенов, Дәулет – Дәурен Серғазин мен Айсұлтан Жәлиев, Майқанова апай – Диана Смағұлова сынды сахнагерлер ойыны да өз ерекшеліктерімен әдемі әсер сыйлады. 

Қойылымдағы оқиғаны ән­­мен­ ұтымды әрлеу және фор­ма­лық ізденудегі тосын тапқыр­лықтармен қатар, режиссер еңбегі­нің тағы бір есте қалған тұсы – сцено­графия. Мұнда ауыз толтырып айтарлық декорация жоқтың қа­сы. Режиссер арнайы сценограф маманның көмегіне жүгінуді қа­жет деп санамапты. Бірақ бұ­дан қойы­лымның көркемдік сапасы әсте төмен түскен жоқ, ке­рісінше, өзге сахналық туын­ды­­ларға ұқсамайтын өзіндік ерек­шелікті ен­шілегенін байқауға бо­лады. Сахналық безендірудегі сыр­ғымалы кішкене үйлер, ат есе­біндегі жылжымалы ұзын орын­дық – спектакльге ерекше дем бе­ріп, көтеріңкі көңіл-күй сыйлайды. Сырғымалы тақта мен жылжымалы парталар, сыңғырлаған қоңырау үні – барлығы да аса иланымды әрі ұтымды шыққанын атап өткіміз келеді.

Осындай ерекшеліктері ар­қылы көңіл түкпіріне берік бе­кі­ген қойылым көрерменін де бейжай қалдырмады. Әр­қай­сысы өзінің балдәурен бала­лық шағына естен кетпес саяхат жасап, ұмытылмас әсермен театрдан тарқасты. 

Назерке ЖҰМАБАЙ, 
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.09.2018

Қоғам жұмыла қарсы тұруы қажет

26.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

26.09.2018

Қазақстанда жасалған өнімдер Мәскеуде «Жыл тағамы» номинациясын иеленді

26.09.2018

Алғашқы медициналық көмектің сапасын арттырмақ

26.09.2018

GGG-дің алдағы жоспарлары қандай?

26.09.2018

Төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

26.09.2018

Әріп танымайтын баладан Африканы сұраған...

26.09.2018

Оқушыларды ағылшын тіліне баулиды

26.09.2018

«Асан» фильмінің актері «Байқоңырда» үздік атанды

26.09.2018

Елордада «Astana Media Week» апталығы басталды

26.09.2018

Басқарма басшысы неге өтірік айтады?

26.09.2018

Қасиетті мекенге қастерлі сезім

26.09.2018

Павлодарда биыл да алқызыл қар жаууы мүмкін

26.09.2018

Ақан сері ескерткішін көшірудің қажеті бар ма?

26.09.2018

Үндістандық компания құс шаруашылығына инвестиция салуға ниетті

26.09.2018

Тау туризмі табысты болады

26.09.2018

Солтүстік Қазақстанда жас ғалымдардың халықаралық симпозиумы өтті

26.09.2018

Тері экспортына шектеу қойылады

26.09.2018

Машина жасаушылар аллеясы ашылды

26.09.2018

Үздіктердің үздігі: қазақстандық газ операторы озықтар рейтингісінен ойып орын алды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

Jańa mamandyq jaıy

«Erinbe. Eńbek et, mal tap» degen sózdi Abaıdan keıin ata-analarymyz jıi aıtatyn. Alaıda áleýmettanýshylar eńbek etý men tabysty bolýdyń mazmuny men shynaıylyǵy ózgerdi degendi alǵa tartady. Al eńbektiń formýlasy jumys isteý, kásip ashyp, tabys tabý ekeni belgili. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу