Алмас Өтешов неге өкпелі?

Алмас Өтешовтің ел спорты тарихында өшпес із қалдырғаны еш дау туғызбаса керек. Ол ауыр атлетиканы серік еткен қандастарымыздың арасынан алғашқы болып әлем чемпионатында жеңіс тұғырына көтерілді. Ол – Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген спорт шебері атағына ие болған тұңғыш қазақ зілтеміршісі.

Егемен Қазақстан
02.04.2018 11564
2

 Ол – жастар арасында Азия чемпионы атағына қол жеткізген алғашқы қандасымыз. Осылай тізбектей берсек, Сыр бойында туып-өскен саңлақтың бұл салада бағындырған белестері орасан екеніне анық көз жеткізуге болады.

Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданының Екпінді елді мекенінде дүниеге келген Алмас Өтешовтің спорттық мансабы қазақ күресінен бас-
талды. Өз құрыптас балалармен алысып-жұлысып жүріп, төл өнеріміздің қыр-сырын біраз меңгерді. 2002 жылы облыс орталығына келіп, спорт мектебіне оқуға түсті. Бірақ ол жерде қазақ күресі үйірмесі болмағандықтан, еріксіз ауыр атлетиканы таңдауына тура келді. Асқар Меңдияров пен Ғалым Сиқымов сынды жас мамандардан тәлім-тәрбие алған тастүлек шеберлігі шындала келе, талай таланттың тома­ғасын сыпырған даңқты бапкер Вилорий Пактың қол астына өтті. Сол кезден бастап Қызылорда облысы денешынықтыру және спорт басқармасының бастығы Садық Мұстафаев мырза дарынды жасты өз қамқорлығына алды.

Алмас айтады: Сол кездері Қызыл­ордада ауыр атлетикаға қызығушылық жоғары болатын. Алдымыздағы ағаларымыз халықаралық аренада атой салса, олардың ізін басып келе жат­қан жас өрендердің де қарқыны керемет еді. Мен мемлекетіміздің мақтанышына айналған Илья Ильинмен бір залда жаттықтым. Одан бөлек, сол залда Қуаныш Рахатов, Роман Русяновский, Жеңіс пен Айбол Алдабергеновтер, Дәурен Шауетеев сынды сайыпқырандар болды. Барлығымыз жаттығу залында аянбай тер төктік. Міне, осындай ерен еңбек, табандылық, шынайы бәсекелестіктің арқасында шеберлігіміз күн санап өсті.

Өз қатарының алды болған Алмас араға төрт жыл салып, Қазақстан ұлттық құра­масы сапына қабылданды. 2006 жылы Дохада алауы тұтанған Азия ойындарына қатысып, үлкен тәжірибе мектебінен өтті.

2008 жылы Оңтүстік Кореяның Ченджу қаласында өткен жастар арасын­дағы Азия біріншілігінде Алмасқа тең келер ешкім табылмады. Өз қатарластары арасында алтын тұғырға көтерілген жігіттің үлкен спорттағы жеңісті жолы осылай басталды. Сол жылы Каназавада және келесі жылы Талдықорғанда өткен ерлер арасындағы Азия чемпионатында Алмас Өтешов қола медальді мойнына іліп, барша қазақ жанкүйерлерін бір қуантып тастады. Сыр бойынан келген сайыпқыран сары құрлықтың басты додасында мықтылар санатына қосылғанымен, әлем чемпионатында  жеңіс тұғырына көтерілу бақыты оған біразға дейін бұйырмады. 2010 жылы Анталия және 2011 жылы Парижде өткен дүниежүзілік додаларда Алмастың асығы алшысынан түспеді.

Алмас айтады: Мен өнер көрсеткен 94 кило салмақ дәрежесінде кіл мық­ты­лар жиналғанын жанкүйерлер жақсы біледі. Елішілік жарыстардың өзінде бәсекелестік деңгейі өте жоғары болды. Бір ғана Илья Ильиннің өзі неге тұрады?! Оған ешқайсымыз бәсе­келес бола алмадық. Ильядан бөлек, әлем және Азия чемпионы, Бейжің Олим­пиадасында төртінші орынға та­бан тіреген Владимир Седов бар. Әлем­дік деңгейдегі жарыстардың жолдама­сына иелік ету үшін көбіне-көп сол екеу­міз таласатынбыз. Жарысқа небары 10 күн қалғанда «жаға жыртысу» басталатын. Әлем чемпионаты және Олимпия ойындары қарсаңында оны үнемі ұтып жүрдім. Соның арқасында жауапты жарыстарға көбіне-көп мен қатысатынмын. Бірақ Седовпен айқасқаннан соң көп күшім сарқылатын. Соның салдарынан дүниежүзілік додаларда біразға дейін кеңінен көсіле алмадым.

2012 жылы елішілік жарыста бас­ты қарсыласы Владимир Седовтан десі басым болған Алмас Өтешов Лондон Олимпиадасында Қазақ елі намысын  қорғау құрметіне ие болды. 94 кило салмақ­та сынға түскен қандасымыз төрт­жыл­дықтың басты додасын 7-орынмен қорытындылады. Тұманды Альбион елінде оның еңсерген салмағы – 395 (175+220) кило. Ал бұл жарыстың бас жүлдесі Алмастың құрдасы, жерлесі әрі досы Илья Ильинге бұйырды.

Лондон Олимпиадасында үздік жеті спортшының қатарына қосылған жас жігіттің бойында өз-өзіне деген үлкен сенім пайда болды. 2013 жылы Польшаның Вроцлав қаласында өткен әлем чемпионатында Алмас 397 (175+222) килолық нәтижемен күміс медальді олжалады. Қазақтың нар тұлғалы азаматының алдын Ресейдің мақтанышы Александр Иванов қана орай алды. Қола медальді Владимир Седов иеле­нді. Осылайша, Алмастың есімі әлем чемпионатында жүлде ал­ған тұңғыш қазақ зілтеміршісі ретін­де спорттық шежіреге алтын әріптермен жазылды.

Жоғарыдағы табысының кез­дейсоқ еместігін Өтешов 2015 жы­лы АҚШ-тың Хьюстон қаласында өткен әлем чемпионатында тайға таңба басқандай етіп дәлелдеді. Алыс­тағы Америкада күміс медальді кеу­де­сінде қайта жарқыратты. Осындай биік белестерді бағындырғаннан кейін Өтешов 2016 жылы Риода алауы тұтанатын Олимпиада ойындарында жеңіс тұғырына көтерілуді көздеді. Бірақ Бразилияға бару бақыты оған бұйырмады. Қазақстанның бір топ ауыр атлеті «допинг қолданды» деп айыпталып, олар ғаламдық додадан шет қалды. Солардың арасында Алмас та бар еді...

Алмас айтады: Екі бірдей әлем чемпионатында жүлде алған­нан кейін өз-өзіме деген сенімім күшейе түсті. Сол аралықта Азия ойындарында  күміс медальді мойныма тақтым. Содан барлығымыз жатпай-тұрмай Олимпиадаға даярландық. Риодағы жарыс қарсаңында Жасұлан Қыдырбаев екеуміз нағыз бабымызда едік. Ғаламдық доданың бас жүлдесі қос қазақтың біреуіне бұйыратынына кәміл сендік. Бірақ қапияда Қазақстанның бір топ ауыр атлетіне «допинг қолданды» деген айып тағылды. Бұл жаңалық баршамызға жай түскендей әсер етті. Өзіміз­дің әділдігімізді дәлелдеу үшін халықаралық сотқа да жүгіндік. Бірақ одан еш нәтиже шықпады. Осылайша, спорт саласының басы-қасында жүрген арамзалар ұйымдастырған қитұрқы ойындардың құрбаны болдық. Ең бастысы, біз допинг қолданған жоқпыз! Бұл сөзді Илья Ильин де, Жасұлан Қыдырбаев та, мен де нық сеніммен айта аламыз.

Иә, Алмастың сөзінің жаны бар. Қос қазақ Бразилияға бірге аттанғанда, екеуінің де бұл сапардан олжасыз оралмайтыны анық еді. Олай деуге негіз, Олимпиада ойындарында 94 кило салмақ дәрежесінде жеңіс тұғырына көтерілген спортшылар мынадай нәтиже көрсетті:

1. Сохрад Муради (Иран) – 403 (182+221) кило

2. Вадим Стрельцов (Беларусь) – 395 (175+220) кило

3. Ауримас Диджбалис (Литва) – 392 (177+215) кило

Салыстырмалы түрде алсақ, Жасұлан Қыдырбаев 2014 жылғы әлем чемпионатында 408 (179+229) килоны еңсерді. Алматыда ол алтын тұғырдан қол бұлғады. 2015 жылғы әлем чемпионатында Жасұлан 399 (178+221) килолық нәтижемен қола алса, Алмас 402 (172+230) килолық көрсеткішпен күміс медальді иеленді. Осы деректің өзінен-ақ, Рио Олимпиадасында екінші және үшінші орын алған спортшылардың біздің жігіттерден біраз қалып қоятынын аңғару қиын емес. Сол секілді чемпиондық тәждің иегері Сохрад Мурадидің де көр­сет­кіші анау айтқандай керемет емес. Парсы елі өкілін тұғырдан тайдыруға қос қандасымыздың күш-жігері анық жететін еді...

Алмас айтады: Допинг дауына ілікеннен кейін көптеген қиындыққа тап болдық. Мемлекет тарапынан алатын стипендиядан қағылдық. Еңбекақыдан айырылдық. Ол аздай, дәуіріміз жүріп тұрған шақта арқамыздан қағып, мақтау сөздерін айтқан ағаларымыздың біразы теріс айналды. Дос-жарандар да азайды. Бір сөзбен айтсақ, тұрмыс тауқыметін біраз тарттық. Қиналған сәтте Шалқар Тәліпов пен Мұрат Өмірбек сынды кәсіпкер ағаларым қолдау көрсетті. Өзім былтыр Алматыға қоныс аударып, Қазақтың Спорт және туризм академиясы және республикалық спорт колледжіне жұмысқа орналастым. Бүгінгі таңда сол жерлерде жастарды ауыр атлетикаға баулып жүрмін. Бірақ сүйікті ісімнен түбегейлі қол үзгенім жоқ. Келесі жылы мен үшін үлкен спорттан шеттетілу мерзімі аяқталады. Сол кезде спорттық аренаға қайта ораламын. Мақсатым – Токио төрінде топ жару. 2020 жылы алауы тұтанатын Олимпия ойындарында жеңіс тұғырына көтерілу үшін еш аянып қалмаймын. Оған күш-жігерімнің жететініне сенімдімін.  

Міне, Алмас Өтешовтің басынан осындай оқиғалар өтті. Барша Алаш жұрты әлем чемпионатында жүлде алған тұңғыш қазақ ауыр атлетінің Олим­пия ойындарында да атой салатынына қатты сенді. Бірақ содыр саясаттың спорт­қа салқыны тиді. Соның салдарынан саңлақтарымыздың бағы байланды. Бірақ біздің жігіттердің сағы сынған жоқ. Мәселен, Алмас «Токиода атой саламын!» деп құлшынып отыр. Сол сенім, сол сезім қазақтың қара баласын жаңа биіктерге жетелесе игі...

Ғалым СҮЛЕЙМЕН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу