Агроөнеркәсіптік кешен цифрлы жүйеге қадам басады

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Жолдауында еліміздегі экономикалық және технологиялық салалардың қарқынды дамуына айрықша мән берілген. Осы мақсатта «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы іске қосылып, сандық жүйе экономиканың күре тамыры саналатын барлық бағыттарға жаппай енгізіліп жатыр. 

Егемен Қазақстан
09.04.2018 1766
2 inform.kz

Күні кеше Ауыл шаруа­шы­лығы бірінші вице-министрі Арман Евниев «АӨК-ті цифрландыру күні» аясында бірнеше инновациялық жобаны таныстырды. Отандық кәсіпкерлер арқылы ауыл шаруашылығындағы ақ­па­ра­ттық технологияларды дамы­ту­ды мақсат еткен шарада, цифр­ландыру жүйесін енгізудегі түйткілді мә­селелер тізбектеліп, болашақтың еншісіне енетін жоспарлар бекітілді. Со­лар­дың бірсыпырасына кеңірек тоқтала кетсек, аталған министрлік бүгінгі күні «Цифрлы Қазақстан» мем­ле­кеттік бағдарламасы аясында 4 жобаны жүзеге асыруды көздеп отыр. Ауылшаруашылық өнімдерін өткізуді жүйелеуде, экс­порт нарығын дамытуда сан­дық жүйенің берері мол. Осы не­гізде келер жылы мал ша­руа­шы­лығы, өсімдік және балық өнімдерін бақылау мақ­са­­тында мониторинг жасалып, ақ­паратты электронды түрде алу мүмкін болмақ. Мысалы, жаңа туған мал бірден тіркеліп, соған қатысты барлық ақпараттар, қан­дай екпе алғанынан бастап, қай жерде сойылғаны, еттің қай базарда са­ты­ла­тыны анық электронды базада тір­келетін болады. Бұл арқылы сатып алу­шылардың азық-түлік қауіпсіздігі қамтамасыз етілмек. Әрбір кезеңде мал­дың таза еке­ні­не көз жеткізілгеннен ке­й­­ін экспорттаушылардың да саны артады деген сенім бар. Қазіргі уақытта мал шаруашылығына қатыс­ты ет импорт­таушы елдер­дің негізгі талаптары бойы­­нша өнімнің өндірілу барысына қа­тыс­ты ақпараттың толыққанды бе­рілуі маңызды. Сондықтан бұл бағыттарда кейбір түйткілдердің талмаурын тұсын дөп басуға сандық жүйе таптырмас шешім.

Министрлік басымдық берген екінші бастама – электронды сауда-саттықты дамыту. Мем­ле­кеттік көрсетілетін қыз­мет­тер­ді дамыту және АӨК-ті цифр­лан­дыру департаментінің директоры Бауыржан Айымбетовтің айтуынша, еліміздегі астық ша­руашылығымен айналыса­тын кәсіпкерлер қазіргі таңда электронды форматта өз өнімдерін са­туды қолға алған. Осыдан екі жыл бұ­рын іске қосылған minagro.kz веб-пор­та­лына 195-ке жуық ірі астық қоймасы тіркелген. Ал онлайн түрде сауда жасау мүмкіндігінен бейхабар шаруа­лар қаншама? Қоймадағы астық­ты күнде бақылауда ұста­ғаннан гөрі, барлық мән-жай­дың ақ-қарасын үйде отырып та электронды түрде қадағалауға болады. Сонымен қатар кез кел­ген астық сатып алушы үшін қоймадағы өнім жайында ақ­па­рат жүйеде тіркелген. Тіп­ті ке­­лісімшарт жасау, оны заң­дас­ты­ру да «ақылды тех­но­ло­гия­ның» көмегімен шешімін тауып отыр. Айта кетер­лігі, жүйенің қолданыс аясы да артып келеді. Бұған дейін тіркелгендер саны 4 мың болса, қазір 39 мыңға жеткен.

«Ендігі меже жүйенің ауқымын шетелдік астық им­­порт­таушы елдер­ге де қол­же­­тім­ді болатындай дең­гей­ге жет­­кізу. Осы мәселе жан-жақ­ты тал­қыланып, біздің назарымыз­да болады. Астық өнімдерін жет­­кізуде темір жол саласында да цифрландыру жүйесін енгізу жос­­парланып отыр. Бұ­ған қоса, мал шаруашылығында да он­лайн режимінде сауда-саттық жасау мүм­кіндігін қолжетімді ете­міз. Аталған ба­ғыттар бойын­ша АӨК-дегі 101 мем­ле­кеттік қызмет көр­се­ту мен оған байла­нысты про­цес­тер автоматтанды­рылатын болады», дейді Б.Айымбетов.

ІТ-технологияларды нақты егін­шілік пен SMART фермалар­да пайдалануды дамыту үшін бизнес өкілдерін тартуға минис­тр­лік мұрындық болмақ. Яғни, өз кәсібінің көш ілгері дамуын, бәсекеге қабілетті болуын көз­деген шаруа, кәсібін сандық фор­­мат­қа сәйкестендіреді. Алды­мен жаңа технологияның жілігін ша­ғып, майын ішкен сала мамандары ұсын­ған жобалардың ішінен тиімдісі инвестицияланады. Бұл ретте, мемлекет онлайн сау­да жүйесін қолға алған ІТ- маман­­дарына салық жүйесінде жеңіл­дік­тер қарастыруды көздейді.

Канада, Оңтүстік Корея, Малайзия, Сингапур, АҚШ сияқ­ты дамыған елдерде ақпараттық дамыту стратегиясы сәтті іске асқанын аңғару қиын емес. Осы ретте ауыл шаруашылығын цифр­ландыру аясында бірқатар елдердің компаниялары өз ұсыныстарын білдірген.

Негізінде сандық форматқа толықтай көшірудің әр елде жолы, бағыты әрқалай. Мәселе шет­ел­діктер ұсынған жоба баға­сы­ның қымбаттығында болып отыр. Қазір­гі уақытта өз заң­дар­ымызға сәй­кес­тендіріп, Ау­стра­лияның қолда­ны­сындағы әдістеме бойынша жұмыс істемекпіз. Айта кету керек, бұл ел ет тасымалы бойынша үздіктер қа­тарында. Ал аустралиялықтар өз кезе­гінде біздің ел арқылы Қытаймен ет тасымалына кететін логистикалық шы­ғын­­дарды азайтуды көздеп отыр, деді Бауыржан Айымбетов.

Егіншілік шаруашылығы үшін электронды жүйенің берері мол

Ауыл шаруашылығын цифрландыру аясында егіншілік элементтерін енгізу фермерлерге өндірістік тиімділікті ай­тар­лықтай жақсартуға және ке­шенді түрде ауыл шаруа­шы­лығы өндірісінің шығынын ке­мін­де 25 пайызға азайтуға мүм­кіндік береді. Негізгі мақсат − өнді­рушілердің әлеуетін арттыру, бағаны тұрақтандыру, егіс алқап­тарын жақсарту. Егін­шілік эле­мен­ті егістіктердің элек­тронды кар­таларын жасап, ауа райының нақты деректерін анық­тап, сенсор мен датчиктер жә­не космониторинг жасауды бі­різ­ділендіру үшін қажет.

Егіншілік саласындағы диф­фе­рен­цияланған жүйеде ауа рай­ының ықпа­лы, агро­химиялық жағдай, ылғал­дылық жан-жақты қамтылады. Бүгінгі күнге дейін егін егетін жердің барлығына тыңайтқыш себіледі, жаңа технологиялық жүйе бойынша электронды карта жасалып, оған агрохимиялық, метеомәліметтер тіркеліп трактор арқылы нақты қай жерге тыңайтқыш себу керектігі автоматтандырылады. Бұл жүйеге көшу үшін жаңа техникалар алу қажет болады, деді Бауыржан Сәдуақасұлы. Оның айтуынша, мұндай бағдарламалар шет­елдерде өз тиімділігін көр­сетіп отыр. Ал бізде жаңа тех­нологиялық бастамаларға ұмтыл­ған шаруаларға субсидия беру арқылы қажетті техникалармен қамтамасыз ету жоспарланып отыр. Жыл соңына дейін нақты қан­ша қаражат көлемінде тех­никалық жабдықтар алу керектігі Ауыл шаруашылығы министрлігі тарапынан анықталатын болады.

Мемлекет жекелеген шаруа­лар­­дан белгілі бір мөл­шер­де ас­тық сатып алу барысында көк­темде жерге астықтың толық­тай егілгенін, алынатын өнімнің кө­лемі соған сәйкестігін анықтау мақ­сатында электронды картаны ен­гізіп, оған космомониторинг жүк­теген. Сол бойынша әр шаруа картада өзі егін еккен жерін бел­гі­леп көрсетеді. Өз ке­зегінде жер серігі арқылы шаруаның би­­ылғы жы­лы егін еккен-екпегені, кө­л­е­­мі нақтыланып отырады. Егер ша­руа­­­шылық шамадан көп өнім алаты­нын мәлімдесе, жер сері­гінің NDVI индексі арқылы келген мәлімет оны жоққа шығара алады. Бұл шаруаның астықты өзі екпей, арзан бағаға сатып алғанын және оны көтерме бағаға өткізіп отырғанын анықтайды. Осындай ауырдың асты, жеңілдің үстімен жүріп, пайда табуға қам жасағандарға электронды жүйе шектеу қояды.

Ел Президенті биылғы халық­қа Жолдауының бір бағытын «Ақылды технологиялар» – агро­өнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі» деп бекер атаған жоқ. Елдегі қарасы қа­лың көпшіліктің басты табыс көзі – ауыл шаруашылығының да­муы ел экономикасының да тұрақ­ты­лығын қамтамасыз етеді.

Еркежан АЙТҚАЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.12.2018

«SMART рухани Ақмола» мобильді қосымшасы іске қосылды

19.12.2018

«Астана» Еуродода турнирін аяқтады

19.12.2018

Менің атым – Қазақстан!

19.12.2018

Астанадағы «Дәулет» спорт кешенінде кәсіпқой бокс кеші өтті

19.12.2018

Таң бозында туған жұлдыз

19.12.2018

Ынтымақтастық деңгейі жоғары

19.12.2018

TWESCO салтанатты қабылдау өткізді

19.12.2018

Сайлау: жаңа формат

19.12.2018

Ономастикадағы оң өзгерістер жалғасады

19.12.2018

Нұротандықтар мемлекеттік және партиялық наградалармен марапатталды

19.12.2018

Еңбектері еленді

19.12.2018

Қазақстан жетістіктері – Тәуелсіздіктің арқасы

19.12.2018

Ұлттық мәселелер талқыланатын жаңа алаң

19.12.2018

Ел дамуына қосқан үлестері үшін марапат

19.12.2018

Мемлекеттік наградаларды табыс етті

19.12.2018

Мерекеге орай құттықтаулар

19.12.2018

Мемлекеттік наградалармен марапатталды

19.12.2018

Мәртебеміз – биік, тұғырымыз − берік

18.12.2018

Алматыда «Сиқырлы әуендер» киноконцерті өтті

18.12.2018

Ақтөбе облысында алпыс отбасы қоныс тойын тойлады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу