Қазақстанның самбо күресінің бас бапкері - Керей Қойшыбек

Өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарының ортасы. Сағат тілі түнгі он екіден бірер секунд аунап түскенде телефон қоңырауы шылдыр етеді. Білем, кім екенін. Керағаң ғой. 

Егемен Қазақстан
11.04.2018 5148
2

Керей Қойшыбек кезінде айтулы балуан болған, Қазақстанның самбо күресінің бас бапкері. «Жаңа күніңнің алғашқы минутымен құт­тық­таймын». Амандық-саулық­тан соң Керағаң көсіледі. Түр­ік­меннің желден жүйрік теке­жәуміті секілді ауыздықпен алысып, сөзге қонақ бере бермейді.

Құлдырап бара жатқан ұлттық рухсыздыққа налиды. Қазақ қайтсе толыққанды ұлт болады, не істесек болады дейді. Спорт тоғышарларын жерден алып, жерге салады. Екі сағатқа жуық көкемнің гөй-гөйін тыңдап, солықтап барып басыламыз. Рухты қазақ. Ұлт мәселесіне келгенде басыңды кесіп аламын десең де айтқанынан қайтпайтын батыр, бұ көкем. Өз елін жақсы көреді. Содан соң ғой, бір кем­шілігін көрсе шыр-пыры шығып жүретіні. Қызық кездері көп.

Қайсы бір жылы Мәскеуде өткен халықаралық жарыстан соң Ақтөбе және Батыс Қазақстан об­лысы спорт, денешынықтыру бас­қ­ар­маларының басшылары Асыл­бек Құлмағанбетов пен Мү­сілім Оңдағанов үшеуі моншаға барыпты. Екі қабатты монша. Мықтылар түсетінге ұқсайды. Асыл­бек еңсегей бойлы, Мүсілім атан түйедей. «Бірақ, орыс, татар­лардың таудай жігіттерінің арасында көзге көрінбей қалдық» дейді екеуі. Екеуіне қызық ой келеді. Қол­дарындағы алтын балдақтарын Керейдің саусағына кигізеді. Мүсі­лім мойнындағы бір келідей алтын шынжырын шешіп Керей­ге беріп, бу бөлмесіне кіргізіп жі­бе­реді. Таудай орыс, татар жігіт­тері­нің арасына.

Сәлден соң баспалап екеуі кіріп барған. Тас моншаның ең жоғары қабатында шәулі бүр­кіт­тей шүйілген Керағаң екі қолы­мен бүйірін тіреп, шалқайып отыр дейді. Бөтен жерде жүрмін деген кейіп жоқ. Жүзінде сұс, түйіліп жан-жағына қарап қояды. Орыс, татардың таудай жігіттері, бір ұрса атан өгіздің маңдайын жаратын атпалдай азаматтар екі қолының саусақтары алтын, мойнында алтын шынжыры жарқыраған шынашақтай қазақтан төмен жайғасып, көз­дерінің астымен барлап қояды дей­ді. Пәруайымына кіріп отыр­ған Керағаң жоқ. Намысқойлығы ғой. Кейіннен «атам Тоқтамыс бұл Мәскеуді бір емес, екі рет шауып алған. Орыс көпестеріне алым-салық төлеткен. Неге олардан төмен отырайын» депті шыққан соң.

Керағаң қазақтың намысының садағасы. Бұл мақалада ерекше бір оқиғаға тоқталғымыз келген. Еліміздің егемендік алмаған кезі. Бірақ Кеңес одағының тат басқан шынжырының әні-міне үзіледі деп жүрген кезеңі.

Ташкентте самбодан Азия чемпионаты өтеді. Құдайы көрші, әріден салғанда түбі бір түркінің баласы болғанымен қазақ-өзбектің сәл нәрсеге бақаса қалатын әдеті. 

Қат кез. Әнұран магнитафоннан ойналатын уақыт. Жарыс жеңімпазы біздің жігіт мінбердің ең жоғарысында. Үш мемлекеттік ту биіктеп барады. Ортасында қазақ байрағы. Бірақ әнұран орындалмай жатыр. Қазақтар жалтақтап жан-жағына қарайды. Керағаң екі қарғып магнитафон жанында күйбеңдеп жатқан өзбек жігіттеріне жетеді.

– Әй, Қазақстанның Әнұраны қайда?

– Әка, кассетасын таппай жатырмыз.

Әдейі жасалған тірлік. Бұ­лардан ештеңе өнбесін түсінген Керей Қойшыбек сарайды шыр айналады. Жетісайлық қазақ­тар­дың шоғырланып отыратынын байқап жүрген. Соларға жетіп келеді.

– Жігіттер, – деп күркірейді. 

– Шәмшінің «Менің Қазақ­станымын» білесіңдер ме?

Қыстығып, намысы қызып отырған қазақтар:

– Білеміз, білеміз, – деп айқайлады.

– Кеттік, ендеше...

Зәулім сарайды басына іліп Шәмшінің «Менің Қазақ­станымы» кетеді әуелеп. Қалың қазақ жігіттері тік тұрып, зор да­уыс­пен шырқағанда Азияның түк­пір-түкпірінен келген мәр­тебелі қонақтар мен ба­луандар мойындарын созып қа­рап, тамсана тыңдап отырыпты.

Ол кезде «Менің Қазақ­ста­ным» мемлекеттік әнұран болып қабылданбаған. Кейін сұра­дық. Неге сол әнді таңдадыңыз деп.
– Бір емес, төрт автор жазған сол кездегі Әнұранның сөзі қиын. Әрі қазақ табиғатын баспайды. «Менің Қазақстаным» үнемі жүрегімде жүретін. Аузыма Алла салды ма, білмеймін. Білетінім, қазақ абыройын сақтап қалдық. 

Жаны қысылғанда болашақ қазақ Әнұранын Ташкентте шырқатқан Керей Қойшыбек бүгінде зейнетте. Көп бапкерлер шәкіртіне күрестің айла-тәсілін үйретсе міндетін орындағандай көреді. Керей бапкердің жөні бөлек еді ғой. Жаттығудан қол босағанда құраманы бастап театрға апаратын. Бекболат сынды жыр сүлейлерін шақырып, батырлар жырын тыңдатып, жаттататын. Қазақтың тарихын оқытатын. Шәкірттері де нағыз патриот еді. 

Қазақ балуаны – ұлттың байлығы. Нағыз наркескен, алдаспан. Жауға – айбат, өз жұртыңа көз қуаныш, іштей мақтаныш. Керей мектебінің тәлімі бүгінгі балуандардың бойында болса, ұлттың рухы бүгінгісінен де қатты көтерілетін еді, деп ой­лай­сың...

Бақтияр ТАЙЖАН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Қазақстандық балалар фильмі халықаралық кинофестивальде жүлде алды

20.01.2019

ШҚО емханалары 100 тонна қағаз үнемдеді

20.01.2019

Қазақстан мен Ұлыбритания арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнатылғанына 27 жыл толды

20.01.2019

ШҚО Күршім ауданында 6 жастағы бала суға кетіп қалды

20.01.2019

Қазақстанда бала асырап алуға көмектесетін арнайы агенттік құрылады

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу