Цифрлы дәуір тегеурініне төтеп беру үшін

XXI ғасыр – білім мен интеллект ғасыры дегенге ден қойғалы қашан. Төртінші өнер­­кәсіптік төңкеріс дүмпуі де іргемізді сол­­қылдатып, табалдырықтан аттады. Цифрлы технология экономикамыздың барлық саласын жаулап барады.

Егемен Қазақстан
12.04.2018 156

Цифрлы эволюциядан туындайтын тех­но­­логиялық өзгерістердің қарқыны мен қа­рымы адамзат тарихында бұрын-соңды болып көрмеген ауқымда дамитын көрінеді. Адам­зат ертеңі үшін цифрлы әлемнің берер мүмкіндіктері орасан зор, сонымен бір­ге ықтимал қауіптері де жойқын болмақ. Ен­деше, қоғамдық формацияларды қиратып, еге­мен ұлттардың даму бағдарламаларын басқа арнаға бұрып, мемпакеттерді күйретуге қабілетті цифрлы технологиялардың тегеу­рінін бағындыратын ұлттық әлеуетіміз бар ма? Цифрлы дәуірдің ақпарат тасқынына шайы­лып кетпей, әлемдік бәсекелестік бәй­гесіне ілесу үшін ұлттық интеллектуалды әлеуетімізді қалыптастыра алдық па? Мі­не, төңірегімізді түгел торлаған төртінші өнер­кәсіптік төңкерістің егемен еліміздің ертеңіне төндіретін сын-қатерлерінің алдын алудың алғышарттары осы болмақ.

«Цифрлы Қазақстан» бағдарламасын қабыл­дап, еліміздің барлық өңірлеріне мыңда­ған шақырым оптикалық-талшықты кабельдер жүргізіп, миллиондаған тұрғындарды кең жолақты интернет желісіне қосқаннан іс бітпейді. Әрине бұл да маңызды қадам. Егемен еліміздегі цифрлы бағдарламалардың басты мақсаттарының бірі – ұлттық ақпараттық жүйе­­нің жоғары дәрежеде қорғалуы. Ал тә­уел­сіз Қазақстан Республикасының ақпа­рат­­тық кеңістігінде Ресей телеарналары тү­­гелге жуық тәулік бойы кедергісіз хабар та­ратып тұрғанда, қандай ақпараттық қауіп­сіздік туралы сөз қозғауға болады. Елімізде ерекше бір тосын жаңалық бола қалса, мемлекеттік төл телеарналардан бұрын Ре­сей ақпараттық орталықтары бұл хабарды өзде­­рінің қажетінше өңдеуімен өз телеарнала­ры арқылы таратады. Яғни бөтен елдің ақпараты қазақстандықтардың сұранысын қанаттандырып, санасына сіңіріледі.

Ұлттың интеллектуалды әлеуетінің негізі, әлем­дік бәсекеге қабілеттілігінің басты көр­сет­кіші – сапалы білім, сындарлы ғылым. Білім жағынан кенжелеп қалдық деп айта алмаймыз. Еліміздегі сауаттылық көрсеткішінің деңгейі 99,8 пайызды құрайды. Жоғары оқу орындары жүйесі – қазақстандық білікті кадр­ларды қалыптастыратын және еліміздің интеллектуалды әлеуетін дамытатын орта. Қазір Қазақстандағы жоғары оқу орындары 200-ден астам мамандық түрі бойынша кадрлар даяр­лайды екен. 1990 жылмен салыстырғанда еліміздегі ЖОО-ларда оқитындар саны үш есе артқан. Оның үстіне 10 мыңдай қазақстандық дүние жүзінің беделді университеттерінде білім алып жатыр. Бүгінде Қазақстан жоғары оқу орындарының саны жағынан әрбір миллион тұрғынға шаққанда Ұлыбритания, Германия, Жапония сияқты дамыған елдердің өзін басып озыпты. Алайда ЖОО-лар жүйесіндегі сандық көрсеткішке сапалық деңгейі мүлде сәйкес келмейді.

Цифрлы технологиялардың қуатын төл эко­но­микамыздың дамуына жұмыс істететін не­гізгі күш ұлттық ғылым саласы және өзі таңдаған ғылыми тақырыбына саналы ғұмы­рын арнап ізденетін жас та білімді, нағыз ға­лымдар (фанатиктер) болмақ. Өкінішке қа­рай, бұл салада да ауыз толтырып айтар жетістігіміз жоқтың қасы. Соңғы жылдарда қазақстандық ғылымның терең тоқырауға ұшырағаны, ащы да болса ақиқат. Ғылыми атақтарынан ат үркетін «ғалымдардан» көз сүрінеді. Бірақ ұлттық ғылымымыздың абыройын асқақтататын Қаныштар жоқ. Ғылыми атаққа ие болу тамыр-таныстық пен бедел бизнесіне айналған. Шенеунік атаулының түгелдей дерлік ғылым докторы атанулары соның айғағы. Ғылыми зерттеулердің иісі мұрнына бармайтын «академиктер» қоғам дамуына қажетті жаңалық ашатын орталықтарды непотизм (туыстық-жиеншарлық) ордасына айналдырған. Осының салдарынан Қазақстан ғылымы экономикадан мүлде қол үзіп қалған. «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы бо­йын­ша қолданысқа енгізілетін озық технологияларда отандық ғылымның ешқандай қолтаңбасы жоқ. Ғылыми қамтымды экономика құру мақсатында нағыз ғылымды дамытпай, таңдаған тақырыбы жолындағы ізденіске ғұмырын сарп ететін таза ғалымдар тәрбиелемейінше, цифрлы технологиялар дәуірінде ұшпаққа шыға алмаймыз. Цифрлы эволюцияның барар бағытын дұрыс болжау арқылы Қазақ елінің даму жолын айқындау үшін жоғары білім мен ғылым саласында түбегейлі бетбұрыс ауадай қажет.

Мемлекет басшысы «Қазақстан жолы-2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жол­дауында алдағы 10-15 жылда ғылыми қамтымды экономикалық базис жасауымыз керектігін, онсыз біз әлемнің дамыған ел­дері қатарына қосыла алмайтынымызды, мұны тек дамыған ғылым арқылы шешу­ге болатындығын атап айтқан. Ғылыми қам­тымды экономика құру – ең алдымен, Қазақ­­стан ғылымының әлеуетін арттыру. Сон­дықтан Мемлекет басшысы қазақстандық эко­номиканың жаңа жоғары технологиялық салаларын құруға және ғылымды дамытуға ІЖӨ-нің 3 пайызы деңгейінде қаржы бөлуді күн тәртібіне қойып отыр.

Азаматтары білімді, мамандарының кәсіби біліктілігі жоғары, инженер-техникалық ғалымдары ғылым мен экономиканы құстың қос қанатындай дамытқан елдің ғана цифрлы өркениеттегі өрісі кең болмақ. Адамдарының рухы биік, денсаулығы мықты, адамгершілік танымы таза, кәсіби біліктілігі берік елдің ғана цифрлы технология дәуіріндегі бәсекеде бәсі жоғары. Елбасы атап көрсеткендей, «ақылды ұлт өзінің ұлттық рухынан, тілі мен дінінен ажырамай цифрлы ортаға бейімделуі» қажет.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.07.2018

«Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» Заңға арналған баспасөз мәслихаты өтті

22.07.2018

Білім гранттарының 70 пайызы «ІТ» мамандықтарына бөлінеді

22.07.2018

Қызылордада 18 ауылшаруашылық кооперетиві құрылды

22.07.2018

Шемонаиха тұрғындарына баспана кілті тапсырылды

22.07.2018

Бүгін ауа райы құбылмалы болады

21.07.2018

Денистің дара жолы

21.07.2018

ЖСҚ-ны әзірлеу ісі сылбыр

21.07.2018

Атыраулықтар Денис Тенмен қоштасты

21.07.2018

Тараз қаласына Денис Тенді еске алуға арналған баннер орнатылды

21.07.2018

Денис Тенді еске алу шаралары Өскемен мен Семейде өтті

21.07.2018

АҚШ-тың атақты хореографтары Астанада шеберлік сыныптарын өткізеді

21.07.2018

Қостанай облысында жыл басынан бері қылмыс азайған

21.07.2018

Астанада Денис Тенмен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Алматылықтар Денис Тенді ақтық сапарға шығарып салды

21.07.2018

Қостанай облысында жаз басталғалы 12 адам суға кетті

21.07.2018

Астаналықтар Smart Astana мобильді қосымшасы арқылы жұмыс таба алады

21.07.2018

Қызылордада «Ауылдық елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз ету» атты республикалық семинар өтті

21.07.2018

Қостанайда Дениспен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Қостанайда Ұлы Отан соғысының ғасыр жасаған ардагері ұлықталды

21.07.2018

Денсаулық сақтау министрлігі алты айдың жұмысын қорытындылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу