Цифрлы дәуір тегеурініне төтеп беру үшін

XXI ғасыр – білім мен интеллект ғасыры дегенге ден қойғалы қашан. Төртінші өнер­­кәсіптік төңкеріс дүмпуі де іргемізді сол­­қылдатып, табалдырықтан аттады. Цифрлы технология экономикамыздың барлық саласын жаулап барады.

Егемен Қазақстан
12.04.2018 168
2

Цифрлы эволюциядан туындайтын тех­но­­логиялық өзгерістердің қарқыны мен қа­рымы адамзат тарихында бұрын-соңды болып көрмеген ауқымда дамитын көрінеді. Адам­зат ертеңі үшін цифрлы әлемнің берер мүмкіндіктері орасан зор, сонымен бір­ге ықтимал қауіптері де жойқын болмақ. Ен­деше, қоғамдық формацияларды қиратып, еге­мен ұлттардың даму бағдарламаларын басқа арнаға бұрып, мемпакеттерді күйретуге қабілетті цифрлы технологиялардың тегеу­рінін бағындыратын ұлттық әлеуетіміз бар ма? Цифрлы дәуірдің ақпарат тасқынына шайы­лып кетпей, әлемдік бәсекелестік бәй­гесіне ілесу үшін ұлттық интеллектуалды әлеуетімізді қалыптастыра алдық па? Мі­не, төңірегімізді түгел торлаған төртінші өнер­кәсіптік төңкерістің егемен еліміздің ертеңіне төндіретін сын-қатерлерінің алдын алудың алғышарттары осы болмақ.

«Цифрлы Қазақстан» бағдарламасын қабыл­дап, еліміздің барлық өңірлеріне мыңда­ған шақырым оптикалық-талшықты кабельдер жүргізіп, миллиондаған тұрғындарды кең жолақты интернет желісіне қосқаннан іс бітпейді. Әрине бұл да маңызды қадам. Егемен еліміздегі цифрлы бағдарламалардың басты мақсаттарының бірі – ұлттық ақпараттық жүйе­­нің жоғары дәрежеде қорғалуы. Ал тә­уел­сіз Қазақстан Республикасының ақпа­рат­­тық кеңістігінде Ресей телеарналары тү­­гелге жуық тәулік бойы кедергісіз хабар та­ратып тұрғанда, қандай ақпараттық қауіп­сіздік туралы сөз қозғауға болады. Елімізде ерекше бір тосын жаңалық бола қалса, мемлекеттік төл телеарналардан бұрын Ре­сей ақпараттық орталықтары бұл хабарды өзде­­рінің қажетінше өңдеуімен өз телеарнала­ры арқылы таратады. Яғни бөтен елдің ақпараты қазақстандықтардың сұранысын қанаттандырып, санасына сіңіріледі.

Ұлттың интеллектуалды әлеуетінің негізі, әлем­дік бәсекеге қабілеттілігінің басты көр­сет­кіші – сапалы білім, сындарлы ғылым. Білім жағынан кенжелеп қалдық деп айта алмаймыз. Еліміздегі сауаттылық көрсеткішінің деңгейі 99,8 пайызды құрайды. Жоғары оқу орындары жүйесі – қазақстандық білікті кадр­ларды қалыптастыратын және еліміздің интеллектуалды әлеуетін дамытатын орта. Қазір Қазақстандағы жоғары оқу орындары 200-ден астам мамандық түрі бойынша кадрлар даяр­лайды екен. 1990 жылмен салыстырғанда еліміздегі ЖОО-ларда оқитындар саны үш есе артқан. Оның үстіне 10 мыңдай қазақстандық дүние жүзінің беделді университеттерінде білім алып жатыр. Бүгінде Қазақстан жоғары оқу орындарының саны жағынан әрбір миллион тұрғынға шаққанда Ұлыбритания, Германия, Жапония сияқты дамыған елдердің өзін басып озыпты. Алайда ЖОО-лар жүйесіндегі сандық көрсеткішке сапалық деңгейі мүлде сәйкес келмейді.

Цифрлы технологиялардың қуатын төл эко­но­микамыздың дамуына жұмыс істететін не­гізгі күш ұлттық ғылым саласы және өзі таңдаған ғылыми тақырыбына саналы ғұмы­рын арнап ізденетін жас та білімді, нағыз ға­лымдар (фанатиктер) болмақ. Өкінішке қа­рай, бұл салада да ауыз толтырып айтар жетістігіміз жоқтың қасы. Соңғы жылдарда қазақстандық ғылымның терең тоқырауға ұшырағаны, ащы да болса ақиқат. Ғылыми атақтарынан ат үркетін «ғалымдардан» көз сүрінеді. Бірақ ұлттық ғылымымыздың абыройын асқақтататын Қаныштар жоқ. Ғылыми атаққа ие болу тамыр-таныстық пен бедел бизнесіне айналған. Шенеунік атаулының түгелдей дерлік ғылым докторы атанулары соның айғағы. Ғылыми зерттеулердің иісі мұрнына бармайтын «академиктер» қоғам дамуына қажетті жаңалық ашатын орталықтарды непотизм (туыстық-жиеншарлық) ордасына айналдырған. Осының салдарынан Қазақстан ғылымы экономикадан мүлде қол үзіп қалған. «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы бо­йын­ша қолданысқа енгізілетін озық технологияларда отандық ғылымның ешқандай қолтаңбасы жоқ. Ғылыми қамтымды экономика құру мақсатында нағыз ғылымды дамытпай, таңдаған тақырыбы жолындағы ізденіске ғұмырын сарп ететін таза ғалымдар тәрбиелемейінше, цифрлы технологиялар дәуірінде ұшпаққа шыға алмаймыз. Цифрлы эволюцияның барар бағытын дұрыс болжау арқылы Қазақ елінің даму жолын айқындау үшін жоғары білім мен ғылым саласында түбегейлі бетбұрыс ауадай қажет.

Мемлекет басшысы «Қазақстан жолы-2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жол­дауында алдағы 10-15 жылда ғылыми қамтымды экономикалық базис жасауымыз керектігін, онсыз біз әлемнің дамыған ел­дері қатарына қосыла алмайтынымызды, мұны тек дамыған ғылым арқылы шешу­ге болатындығын атап айтқан. Ғылыми қам­тымды экономика құру – ең алдымен, Қазақ­­стан ғылымының әлеуетін арттыру. Сон­дықтан Мемлекет басшысы қазақстандық эко­номиканың жаңа жоғары технологиялық салаларын құруға және ғылымды дамытуға ІЖӨ-нің 3 пайызы деңгейінде қаржы бөлуді күн тәртібіне қойып отыр.

Азаматтары білімді, мамандарының кәсіби біліктілігі жоғары, инженер-техникалық ғалымдары ғылым мен экономиканы құстың қос қанатындай дамытқан елдің ғана цифрлы өркениеттегі өрісі кең болмақ. Адамдарының рухы биік, денсаулығы мықты, адамгершілік танымы таза, кәсіби біліктілігі берік елдің ғана цифрлы технология дәуіріндегі бәсекеде бәсі жоғары. Елбасы атап көрсеткендей, «ақылды ұлт өзінің ұлттық рухынан, тілі мен дінінен ажырамай цифрлы ортаға бейімделуі» қажет.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2019

Сыртқы істер министрлігіне жаңа вице-министр тағайындалды

16.01.2019

Елімізде әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуына қолдау көрсетеді

16.01.2019

Қазақстандықтар азық-түлікке қанша жұмсайды

16.01.2019

Зәуреш Ақашева: үстел теннисінен Ресей суперлигасы үлкен тәжірибе сыйлады

16.01.2019

Биатлоннан Қазақстан кубогі: екінші жарыс күнінің нәтижесі

16.01.2019

Әзербайжан мен Армения Сыртқы істер министрлері кездесті

16.01.2019

«Татулық» орталығының пайдасын дауласқандар көреді

16.01.2019

Атыраулық кәсіпкерлерді не алаңдатады?

16.01.2019

Соңғы технологиялар темекімен күресте жеңіп шықты

16.01.2019

Салықтық рақымшылықты жүргізуді қарастыратын Заң күшіне енді

16.01.2019

Сақтағанның жұмыртқалары лайкқа зәру емес

16.01.2019

Ресей, Иран, Әзербайжан үшжақты саммитке дайындалып жатыр

16.01.2019

Асқар Мамин Түркістандағы құрылыс жұмыстарымен танысты

16.01.2019

Бақтияр Зайнутдинов «Ростов» сапында алғашқы ойынын өткізді

16.01.2019

ШҚО Риддер қаласында «Көшбасшы болғың келе ме?» атты шара өткізілді

16.01.2019

Алматыда сымбатты ескерткіш орнатылды

16.01.2019

Алматыда аудармашылар мен авторлар кездесті

16.01.2019

Жанкүйерлер «Астана Опера» балет труппасын Нұрсұлтан Назарбаев әуежайында қарсы алды

16.01.2019

Депутат «Астана-Арена» стадионындағы кемшіліктерді атап көрсетті

16.01.2019

Ең белсенді салық төлеуші 126 084 түбіртек жіберген

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу