Ерлан Жүніс. Энтелехия (поэтикалық ойлар)

Егемен Қазақстан
20.04.2018 4256
2

БУМЕРАНГ

Қар лақтырып ойнадық өткенге,

өтіп жатқан уақытқа:

Көктемде –

айна сынды.

 

КӨРҰҒЛЫ

Күйзеледі әлем

тамып түсе алмай

қалам ұшынан...

 

ЖАЛҒЫЗДЫҚ

Бірін бірі

іздер болса адамдар,

білер еді – жоғалғанын бәрінің...

 

МҰРАТ

Жалқы таудың етегінде,

таңда туған көбелек

шыңында өлді,

жұлдыздарға ескерткіш боп қанаты.

 

УАҚЫТ

Бір топ бала маған қарай жүгірді,

құлағыма жетті үні,

екпіні – шашымды ағартты.

 

ОРТАҒАСЫР

Адыраспан түтіні

сыған қыздай билейді,

жанарында Сайфтың.

 

ЕСТЕЛІК

Бала күнгі дауысым,

жаңғырып тұр – алыстағы тауларда,

ғарыштағы əн сынды.

 

ЖАНЖАЛ

Ағаш үйдегілер от жақты.

Құптанда күн шықты.

Жапырақты шөл қысты.

 

ҚҰЛАҒАН КОМЕТА

От болып

лаулап кеп,

заулап кеп,

қара жерге зырқ етті

ауыр сөз.

 

АЙҚАЙ

Жұлдыздар

шытынап қирады,

сынығы

жүректі тілгілеп.

 

ЖАҢБЫРЛЫ ТҮНГІ ТҮС

Бір батып,

бір шығып,

қалқып жүр қарулар,

балалардың көз жасында.

 

ПИГМАЛИОН

Өз жанын ақын халықта сақтайды,

Ал халық болса –

Ақында.

 

ЖАҺАНДАНУ

Әппақ далама

кіріп келді әлем,

аяғын сүртпестен.

 

ЫҢҒАЙСЫЗДАНУ

Неткен жұмсақ туған жер тастары,

Неткен қатты еді алақаным.

 

УАҚЫТ ҚЫТЫҒЫ

Қыш құмыра ішінен

жаңғырып естілді

Гомер күлкісі.

 

ЦУНАМИ

Үріккен шағала

теңізді сапырды,

жағалауды шайды.

 

ТУРБУЛЕНТТІЛІК

Құс шеңгелінде

ұшады қоян,

ұшақта алма домалай...

 

ТІРШІЛІК

Таулар түнде көшеді,

балапаны ұлардың

жұмыртқасын жарғанша.

 

ТАЗАЛЫҚ

Еліктің лағы ойнайды баламменен.

Бабам аңға шықпады ма

ұл тапқанда алалы.

 

ЖОҢЫШҚА

Əрбір жазда мына белес жап-жасыл,

өзгермейді.

Бірақ жылда танымайды мені олар.

 

АРБА ДОҢҒАЛАҒЫ

Ат жалыққан əуеннен

қиялында баланың

Моцарт туды.

 

ҚЫР

Қырға кетіп, қаңғырдым.

Мен қалаға бара алмаймын,

Бала қаздың қатайғанша қанаты.

 

КӨШПЕНДІ

Бұл тау бұрын қыз болыпты деседі,

мен де бұрын құс болғам,

қондым ба екем иығыңа?..

 

ЖАҢА ӨМІР

Бақ ішінен ұшып шығып балапан,

шиқ-шиқ етіп кезіп жүрді ауланы

көк алманың иісіндей.

 

ТАРАЗ ШИЕСІ

Шираз сұлуының ерніндей,

Шам ойшылының ұятындай,

Афина шешенінің тіліндей.

 

ДƏЛЕЛДЕУ

Зілзаланың

дəлелдеуі қажет пе,

ол зілзала екенін?

 

ТҮС ƏЛЕТІ

Көз шырымын алсамшы,

шулай қонып үстіме,

алма ағаштың гүлдері.

 

МАЗАСЫЗДЫҚ

Инелік неге көзін жұмбайды,

неге тып-тыныш

мына түн?..

 

ШАРАСЫЗДЫҚ

Жалаңаш жартаста

қалғиды барқын,

қарға даусынан құлағы тұнып.

 

СЕБЕПСІЗДІК

Құстарға жем бердім

қолымнан,

қанатын алғам жоқ.

 

БƏЙЕК

Жапырақтан тамшы тамып түскенше

дүниеде дегбірсіздік туылып,

маған өтті.

 

КӨТЕРІЛІС

Олар ұзақ жылдар бойы қол созды –

айналғанша найзаға ол...

 

АЛЛЮЗИЯ

Балаға доп жер секілді.

Жер доп секілді бала емеске.

 

ЕСКІ ҒИМАРАТ

Тарихта кіретін есік бар,

шығатыны жоқ.

Шам – шіркейлер мазары, жарыққа ұмтылған.

 

КӨНЕ ҚҰМЫРА

Адам егер бəрін де ұмыта алса –

босар еді де, қирар еді,

тыныштықтың ащы даусынан.

 

ӨРКЕНИЕТ

Адам өзін іздеп жүріп

бір күні

тауып алды маймылды.

 

ПИРАМИДА

Сəби күнін түсіре алмай есіне,

суретіне қарайды олар таңданып.

 

ЖИНАЛЫС

Күн астында көп адам,

мен бір маңда тыншимын,

құс қанаты көлеңкесін түсірген.

 

БАЛБАЛ

Екі қазақ сөйлесіп тұр далада,

қарай қалсам,

тас боп қата қалады.

 

БҰЗЫЛҒАН ҮЙ

Мына кілт,

енді ешбір есікті ашпайды.

 

ҚАЛАУ

Тауға шығып айқай салғым келді де,

өрмеледім,

шыңында –

сыбырласып отыр екен екі адам.

 

СИЗИФ

Тастың

жаны,

еркі,

мəні,

серті,

ырқы,

қалауына – қарсылық!

 

ГОРГОНА МЕДУЗА

Ескерткіштер –

өзі өзіне тіке қарай алғандар.

 

ЖОҒАЛҒАН ҰРПАҚ

Қар жауып,

басылды.

Ең соңғы ақ ұлпа

қайсысы екенін ешкім де білмеді.

 

ПІКІР

Жайын өзін жағалауға лақтырды,

мұхит оны сезген жоқ.

 

ӨМІР АҒАШЫ

Желге ілесіп кетті жалғыз жапырақ,

енді əлем өзгерді,

мүлде өзгерді.

 

ПАЙДАЛЫЛЫҚ

Жапан түзде жатқан тасты көтерме.

 

ПОЛИГОН

Дала толқып жатыр тұнық теңіздей,

көрінеді ағарып

бабалардың сүйегі.

 

А Бао А Ку

Адам баласы есейген сайын,

армандары

неге ұсқынсыз?

 

ДОРИАН ГРЕЙ

Өзіне алып адам күнәсін,

сөздер өледі,

бейуақ.

 

КҮТУ

Жолға қарап тұрды жар.

Жапырақтың бояуы

ағып жатты көзінен.

 

ӨКПЕЛЕУ

Хат жазды да жыртты оны.

Кейде адамға жазу керек жай ғана,

теңіз түнде шулағандай.

 

ҚЫЗҒАНУ

Саған қарап тұрғандарды көргенше,

аңғармаппын,

кеткеніңді құлпырып.

 

КӨКТЕМ

Қоңырау шалды белгісіз нөмір

үздіксіз,

үздіксіз жауды жаңбыр да.

 

ДИХОТОМИЯ

Мен саған бару үшін гүл аламын,

ал гүлді алу үшін саған барам.

 

ƏСЕР

Сұлулар кетеді,

өлеңдер қалады

Алматыда.

 

ДАУЫЛ

Сол түнгі нөсерде

жаумаған жалғыз бұлт -

шындықтың бұлты еді.

 

Ерлан ЖҮНІС

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.01.2019

Мектеп түлегі «Болашақпен» оқи алады

21.01.2019

Шағын фермалардағы жоғарғы технология

21.01.2019

Қостанай облысы өткен жылы алғаш рет экспортқа мол ет шығарды

21.01.2019

Тереза Мэй Еуроодақтан шығуға байланысты қосымша жоспарын таныстырады

21.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Зимбабве Республикасы Президентінің ресми сапары бойынша брифинг өткізді

21.01.2019

Қазақстанда соңғы 10 жылда нәрестелер өлімі-жітімі екі есе төмендеді

21.01.2019

Қарағандыда мамандандырылған фронт-офис ашылды

21.01.2019

Нұрлан НҰРҒАЛИЕВ: Ағам – мен үшін нағыз қаһарман!

21.01.2019

Әулиеатада денсаулық сақтау деңгейі жақсарып келеді

21.01.2019

Сыр өңірінің «Өлкетану» оқулығы әзірленді

21.01.2019

Қызылорда облысында экспорт көлемі артады

21.01.2019

Жылқының сүйек құрылымы

21.01.2019

Сәби өлімі неге көп?

21.01.2019

Алматылық студенттердің ішімдікті қаншалықты тұтынатыны зерттелді

21.01.2019

Б.Сағынтаев «Франция–Қазақстан» сауда-өнеркәсіптік палатасының өкілдерімен кездесу өткізді

21.01.2019

Ақтөбеде сегіз өзеннің арнасы тазаланып, тереңдетіледі

21.01.2019

Маңғыстауда шетелдіктер тастап кеткен кемелерді сатып алып жүр

21.01.2019

Әл-Фараби ауданына спорттық сауықтыру орталықтары қажет

21.01.2019

Қазақстанда қара және түрлі-түсті металды шетелге шығаруға тыйым салынды

21.01.2019

Қызылорда облысында 283 шетел азаматы әкімшілік жауапкершілікке тартылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу