Қалдықтарды кәдеге жарату – ауқымды міндет

Біз, яғни Сенаттың бір топ депутаты Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаевтың атына жолдаған сауалымызда мына төмендегі мәселелерге ыждаһаттылықпен қараудың қажеттілігін назарға алдық.

Егемен Қазақстан
23.04.2018 2035
2

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақ­стан халқына арнаған «Төр­тінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы даму­дың жаңа мүмкіндіктері» атты биылғы Жолдауында өңірлердің басшыларына шағын және орта бизнес субъектілерін кеңінен тарта отырып, тұрмыстық қатты қалдықтарды заман талабына сай утилизациялау және қайта өңдеу шараларын қабылдауды міндеттеді.

Елімізде тұрмыстық қатты қал­дықтар көлемі күн өт­кен сайын артып келеді. Энер­гетика министрлігінің мәлі­метінше, Қазақстанда жыл сайын 5 миллион тоннадан ас­там тұрмыстық қалдық пай­да болып, оның 9 пайызы ғана қайта өңделеді екен. Бұл еліміздегі тұрмыстық қат­­ты қалдықтардың қорша­ған ор­таға кері әсерін тигіз­іп, эколо­гия­лық ахуалға а­йтар­лық­тай нұқсан келтіріп жат­қанын көрсетеді.

Әрине кейбір бизнес құ­ры­­лымдары тұрмыстық қат­­ты қалдықтарды қайта өң­деп, игілікке жарату жобаларын жүзеге асыруда. Осы бағыт­тағы шетел тәжірибесін зер­делеп, озық технология үлгі­лерін енгізген кәсіпкерлер де бар. Алайда саусақпен са­нар­­лық олардың әлеуетінің аз­­ды­­ғы мен тұрмыстық қатты қал­­дық­­тар көлемінің шектен тыс ұлғаюы алаңдатар­лық ахуал. Бұл жөнінде «Егемен Қазақстан» газеті бір­қатар материалдар легін жа­рия­лады. Соның бірі бас басы­лым­­да биыл 20 наурызда жа­­рық көрген «Біз қашан таза­ра­­мыз?» атты шағын мақа­ла­да да өте өзекті мәселе көтеріл­ді. Аталған мақа­лада отан­дастарымыздың эколо­гия­лық мәдениеті, қала­лар мен елді мекендердің сани­тарл­ық жай-күйі баян­далған.

Жаһанға зер салсақ, АҚШ, Еуропа және Оңтүстік-Шығыс Азияның дамыған елдерінде қоқысты жағу арқылы энергия қуатын алады. Бұған халықтың тығыздығы мен қуатты логис­тика да мүмкіндік береді. Мә­се­лен, Швецияда тұр­мыс­тық қал­дықтардың 99 па­йы­зы кәде­ге жаратылады екен.

Сондықтан Елбасы тапсырмасына сәйкес, Қазақстанда да тұрмыстық қалдықтарға бей-жай қарамай, оны ел экономикасына пайдалану жағын ойластырған абзал. Өйткені өкілетті органдарда қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнама талаптарының орындалуын қадағалау, жер­гілік­ті атқа­ру­шы органдар­да тұр­мыс­тық қатты қал­дық­тарды жинау, тасымал­дау, қайта өңдеу және жою құзы­рының бол­ға­нына қарамастан, бұл мәсе­ле өткір күйінде қалып отыр. Қоқысты шығару жеке ұйым­дарға берілгенімен, олар қыз­мет құнының төмендігіне бай­ланысты оны қайта өңдеу мен ут­илизациялау орындарына жеткізе бермейді. Бұл өз ке­зе­гінде рұқсат етілмеген қо­қыс үйінділерінің пайда болуы­на алып келуде. Елі­міз­де қоқысты жекелеп жинау, сұрып­тау мен қайта өң­деу инфрақұрылымы дамымай отыр. Жеке және заңды тұлға­лардың қоқыс шығару қыз­метіне төлем жасау жауап­кершілігінің төмендігі де бұл саладағы мәселелердің қор­далана түскендігін бай­қатады. Жергілікті бюджеттерден қоршаған ортаны қорғау шараларына жеткілікті қаражаттың бөлінбеуі, аталған салаға инвестиция көздерінің тар­тылмауы қоғамда тұрмыс­тық қал­дық­тарға оң көзқарас қа­лып­­таспай отырғанын аң­да­тады.

Бұл ретте Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Бола­­шаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында айтылған бабаларымыздың табиғатпен етене өмір сүру салтында бол­ған шынайы прагматизмді за­манға сай қайта жаңғыртудың маңызы өте жоғары. Мәселен, ұлттық мерекелерде бұқаралық іс-шаралардан кейін алаңдарда қаптаған қоқыс қалады. Бұл эко­логиялық тәрбиенің мүл­дем төмендеп кеткенін көрсе­теді. Яғни ең алдымен сананы тәрбиелемей қандай да бір жетістікке жету күрделі күйінде қала бермек.

Жоғарыда аталған жайт­тарды ескере отырып, мынадай басты мәселелерге назар аударғым келеді.

Біріншіден, елді мекен­дердің санитарлық жағдайы мен айналасындағы қоқыс үйінділеріне мемлекет­тік органдар ерекше көңіл аударуы, тиімді шаралар қабылдауы тиіс. Екіншіден, тұрмыстық қал­дықтар орналасқан орындар­ды бақылауға алып, оның қор­шаған ортаға әсеріне мо­нито­ринг жүргізген жөн. Үшін­­шіден, тұрмыстық қат­ты қал­дықтарды қайта өңдеу және кәдеге жаратумен ай­на­лыса­тын кәсіпкерлік қыз­метті дамы­туға қолдау көр­сету керек. Төртіншіден, ха­лық­тың эколо­гиялық сауатын жетілдіру шараларын бел­сен­ді жүргізу жолдарын қарас­тырған абзал.

Осы орайда Үкімет Энер­гетика министрлігімен бір­лесе отырып, кешенді шара­ларды белсенді түрде іске асыруы, қажет болған жағ­дай­да арнайы бағдарлама қабыл­дау мәселесі қаралып, тиісті заңнамалық актілерге өзге­ріс­тер мен толықтырулар енгізу жөнінде ұсыныс жасауы керек деп ойлаймыз. Бұл Президент Жар­лығымен бекітілген жасыл экономикаға көшу тұ­жы­рым­дамасын жүзеге асы­руға да белгілі алғышарт болар еді.

Дүйсенғазы МУСИН,

Сенат депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу