Қалдықтарды кәдеге жарату – ауқымды міндет

Біз, яғни Сенаттың бір топ депутаты Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаевтың атына жолдаған сауалымызда мына төмендегі мәселелерге ыждаһаттылықпен қараудың қажеттілігін назарға алдық.

Егемен Қазақстан
23.04.2018 3137
2

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақ­стан халқына арнаған «Төр­тінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы даму­дың жаңа мүмкіндіктері» атты биылғы Жолдауында өңірлердің басшыларына шағын және орта бизнес субъектілерін кеңінен тарта отырып, тұрмыстық қатты қалдықтарды заман талабына сай утилизациялау және қайта өңдеу шараларын қабылдауды міндеттеді.

Елімізде тұрмыстық қатты қал­дықтар көлемі күн өт­кен сайын артып келеді. Энер­гетика министрлігінің мәлі­метінше, Қазақстанда жыл сайын 5 миллион тоннадан ас­там тұрмыстық қалдық пай­да болып, оның 9 пайызы ғана қайта өңделеді екен. Бұл еліміздегі тұрмыстық қат­­ты қалдықтардың қорша­ған ор­таға кері әсерін тигіз­іп, эколо­гия­лық ахуалға а­йтар­лық­тай нұқсан келтіріп жат­қанын көрсетеді.

Әрине кейбір бизнес құ­ры­­лымдары тұрмыстық қат­­ты қалдықтарды қайта өң­деп, игілікке жарату жобаларын жүзеге асыруда. Осы бағыт­тағы шетел тәжірибесін зер­делеп, озық технология үлгі­лерін енгізген кәсіпкерлер де бар. Алайда саусақпен са­нар­­лық олардың әлеуетінің аз­­ды­­ғы мен тұрмыстық қатты қал­­дық­­тар көлемінің шектен тыс ұлғаюы алаңдатар­лық ахуал. Бұл жөнінде «Егемен Қазақстан» газеті бір­қатар материалдар легін жа­рия­лады. Соның бірі бас басы­лым­­да биыл 20 наурызда жа­­рық көрген «Біз қашан таза­ра­­мыз?» атты шағын мақа­ла­да да өте өзекті мәселе көтеріл­ді. Аталған мақа­лада отан­дастарымыздың эколо­гия­лық мәдениеті, қала­лар мен елді мекендердің сани­тарл­ық жай-күйі баян­далған.

Жаһанға зер салсақ, АҚШ, Еуропа және Оңтүстік-Шығыс Азияның дамыған елдерінде қоқысты жағу арқылы энергия қуатын алады. Бұған халықтың тығыздығы мен қуатты логис­тика да мүмкіндік береді. Мә­се­лен, Швецияда тұр­мыс­тық қал­дықтардың 99 па­йы­зы кәде­ге жаратылады екен.

Сондықтан Елбасы тапсырмасына сәйкес, Қазақстанда да тұрмыстық қалдықтарға бей-жай қарамай, оны ел экономикасына пайдалану жағын ойластырған абзал. Өйткені өкілетті органдарда қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнама талаптарының орындалуын қадағалау, жер­гілік­ті атқа­ру­шы органдар­да тұр­мыс­тық қатты қал­дық­тарды жинау, тасымал­дау, қайта өңдеу және жою құзы­рының бол­ға­нына қарамастан, бұл мәсе­ле өткір күйінде қалып отыр. Қоқысты шығару жеке ұйым­дарға берілгенімен, олар қыз­мет құнының төмендігіне бай­ланысты оны қайта өңдеу мен ут­илизациялау орындарына жеткізе бермейді. Бұл өз ке­зе­гінде рұқсат етілмеген қо­қыс үйінділерінің пайда болуы­на алып келуде. Елі­міз­де қоқысты жекелеп жинау, сұрып­тау мен қайта өң­деу инфрақұрылымы дамымай отыр. Жеке және заңды тұлға­лардың қоқыс шығару қыз­метіне төлем жасау жауап­кершілігінің төмендігі де бұл саладағы мәселелердің қор­далана түскендігін бай­қатады. Жергілікті бюджеттерден қоршаған ортаны қорғау шараларына жеткілікті қаражаттың бөлінбеуі, аталған салаға инвестиция көздерінің тар­тылмауы қоғамда тұрмыс­тық қал­дық­тарға оң көзқарас қа­лып­­таспай отырғанын аң­да­тады.

Бұл ретте Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Бола­­шаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында айтылған бабаларымыздың табиғатпен етене өмір сүру салтында бол­ған шынайы прагматизмді за­манға сай қайта жаңғыртудың маңызы өте жоғары. Мәселен, ұлттық мерекелерде бұқаралық іс-шаралардан кейін алаңдарда қаптаған қоқыс қалады. Бұл эко­логиялық тәрбиенің мүл­дем төмендеп кеткенін көрсе­теді. Яғни ең алдымен сананы тәрбиелемей қандай да бір жетістікке жету күрделі күйінде қала бермек.

Жоғарыда аталған жайт­тарды ескере отырып, мынадай басты мәселелерге назар аударғым келеді.

Біріншіден, елді мекен­дердің санитарлық жағдайы мен айналасындағы қоқыс үйінділеріне мемлекет­тік органдар ерекше көңіл аударуы, тиімді шаралар қабылдауы тиіс. Екіншіден, тұрмыстық қал­дықтар орналасқан орындар­ды бақылауға алып, оның қор­шаған ортаға әсеріне мо­нито­ринг жүргізген жөн. Үшін­­шіден, тұрмыстық қат­ты қал­дықтарды қайта өңдеу және кәдеге жаратумен ай­на­лыса­тын кәсіпкерлік қыз­метті дамы­туға қолдау көр­сету керек. Төртіншіден, ха­лық­тың эколо­гиялық сауатын жетілдіру шараларын бел­сен­ді жүргізу жолдарын қарас­тырған абзал.

Осы орайда Үкімет Энер­гетика министрлігімен бір­лесе отырып, кешенді шара­ларды белсенді түрде іске асыруы, қажет болған жағ­дай­да арнайы бағдарлама қабыл­дау мәселесі қаралып, тиісті заңнамалық актілерге өзге­ріс­тер мен толықтырулар енгізу жөнінде ұсыныс жасауы керек деп ойлаймыз. Бұл Президент Жар­лығымен бекітілген жасыл экономикаға көшу тұ­жы­рым­дамасын жүзеге асы­руға да белгілі алғышарт болар еді.

Дүйсенғазы МУСИН,

Сенат депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

18.02.2019

Әсем Орынбай: Стенд атудан Азия чемпионатында Олимпиада жолдамасын иеленгім келеді

18.02.2019

Осы аптада қандай мәдени және спорттық іс-шаралар өтеді?

18.02.2019

Кәсіпкерлікті дамыту бойынша қабылданған шаралар талқыланды

18.02.2019

Қостанайлық кәсіпкер ханым араб миллионер әйелге сәукеле сыйлады

18.02.2019

Түркістанда газдандыру жұмысы күшейтілді

18.02.2019

«Болашақ» бағдарламасының түлегi Тимирязев ауданының әкiмi болып тағайындалды

18.02.2019

Жұмыс істемейтін аналар үшін берілетін мемлекеттік жәрдемақы қанша?

18.02.2019

Тілекенова мен Абитова көркем гимнастикадан халықаралық сында жүлдегер атанды

18.02.2019

Нысана көздеуден Қазақстан командасы Нью-Делидегі әлем кубогіне аттанды

18.02.2019

Баланың төлемақысы қанша?

18.02.2019

Нұрсұлтан Назарбаев: Жастық шағыңды босқа өткізбе

18.02.2019

Қанша ақша сыртқа кетті?

18.02.2019

Үкімет «Ақжолдың» кәсіпкерлікке қатысты сауалына жауап берді

18.02.2019

Мәжілісте мемлекеттік жастар саясатын іске асыру барысы туралы талқыланды

18.02.2019

Құмшық ата жерасты мешіті мен Жәудір ана мешіт-медресесі қайта қалпына келтірілетін болады

18.02.2019

Алматыда АИТВ инфекциясы бар шетелдіктерді тегін емдеу басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу