Суармалы жер шаруаның ырысын арттырады

Оңтүстік өңірлерде географиялық орналасу ерекшеліктеріне қарай мелиорациялау мәселесі өзекті. Осыған байланысты Шымкентте Премьер-Министрдің орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрі Ө.Шөкеевтің төрағалығымен Қызылорда, Жамбыл және Алматы облыстарының өкілдері қатысқан жиын өтті.  

Егемен Қазақстан
15.05.2018 1246
2

Оңтүстік Қазақстан облысында судың жеткілікті мөлшерде бол­мау­ына, жер асты сулары дең­гейі­нің жо­ға­рылығына және топы­рақ­тың тұз­да­ну­ына байланысты пай­да­ла­ныл­маған ауылшаруашылық жер­лері бар­шы­лық. Суармалы жер­лердің тұздануы жер асты с­у­ла­рының күрделі ағыны мен осы аумақтардағы жеткіліксіз дре­­наждық аудандарда кездеседі. Мы­­салы, Отырар аграрлы аудан бол­ғ­а­нымен, ондағы топырақтың сор­ла­нуы, ауа райының қолай­сыз­дығы ша­руалар үшін өте өзекті мә­селе. Осы­ның алдын алу үшін бү­гінде аудан әкім­дігі Ө.Оспанов атын­дағы Қазақ то­­пы­рақ­та­ну және агрохимия институ­ты ға­л­ым­да­рымен бірлесіп, егін егу жұ­мыс­тарын қолға алған. Тәжірибенің ти­­ім­ді екені анықталғандықтан аудандағы 3 мың гектар жерге то­пырақты зерттеу жұмыстары жүр­гізілуде.

Жалпы, министрлік 2017-2021 жыл­дарға арналған агро­өнер­­кәсіптік ке­шенді дамыту бағ­дарламасында ауыл­шаруа­шы­лық дақылдарынан жо­ға­р­ы және тұрақты өнім алу үшін жер және су ресурстарын тиімді пайда­ла­­нуды жетілдіру мақсатында гид­рология, топырақ және аг­ро­климаттық жағдайларын жақ­сарту, ұйымдастыру, эко­но­­ми­ка­лық және техникалық іс-ша­­ралар кешенін ұсынған. Сон­дай-ақ ­су ресурстарын тиімді пай­далану үшін там­шылатып су­ару жүйесін ен­гізу бой­ынша бағ­дар­лама әзірленіп, су же­тіс­пейтін және күрделі өңірлік жер­лер­де енгізілуде. Елбасы тапсырма­сы бой­ынша алдағы 5 жылда су­лан­дыру жүйе­сін қалпына кел­тіріп, 600 мың гектар суармалы жерді айналымға енгізу қажет. Жал­пы, Мемлекет басшысының Жол­дауында жерді пайдалану тиім­ді­лі­гін арттыру, суармалы егіс алаң­ын 5 жыл ішінде 40%-ға кеңейтіп, 2 миллион гектарға жеткізу қажеттігі айтыл­ған болатын. Шымкенттегі басқосуда осы тапсырмаларды орындау аясында ме­ли­орациялық жүйелерді дамыту перс­пек­тивалары талқыланды.

Ауыл шаруашылығы министр­лігі Су ресурстары жөніндегі ко­ми­теттің төр­ағасы И.Әбішевтің мә­лімдеуінше, суармалы жерлерді пай­далануға 2019-2028 жылдары бюджеттен 3 трлн 989 млрд тең­ге бөлінеді деп жоспарлануда. «Де­генмен суармалы жер көлемін екі есе ұлғайтудың арқасында жал­пы өнім көлемі 2028 жылы 5 трлн 6684 млрд теңге болмақ. Яғни суармалы жердің көлемін ұл­ғайту елімізге тиімді болып отыр», дейді И.Әбішев.

Оңтүстік Қазақстан облысында өткен жылы 570,4 мың гектар суар­ма­лы жердің 498,2 мың гектары пай­да­­ланылған. Ауыл шаруашылығы са­ла­­сындағы жалпы өнім көлемі 522,4 млрд теңгені құрады. Жиында облыс әкімі Ж.Түймебаев аймақтағы суармалы жерлер көлемі ұлғайтылып, жа­ңа бағыттағы жобалар бойынша да­мытылып жатқандығын жеткізді. Озық технологияларды қолдануда облыс республикада көш бастап тұр. Де­генмен суармалы жерлерге қатысты ше­шімін күткен өзекті мәселелер де бар. «Ауыл шаруашылығы сала­сын­да 1 млн 400 мың гектар суарма­лы жер бар. Суармалы жердің көлемін екі есе ұлғайту жоспарланып отыр. Енді көптен бері айтылып бірақ істелмей ке­ле жатқан жұмыстарға кірісетін кез келді. Субсидия, төмен пайызды не­­сие, инвесторларды тарту біздің бас­­ты міндетіміз. Шаруалардың жұ­мы­сын жеңілдету үшін жағдай жасай­мыз. Дегенмен жерлерді тиімді пай­далану шарулардың мойнында. Сон­дықтан олар да нақты жұмысқа кө­шуге тиіс. Мақтаарал ауданындағы же­ке­меншік каналдар жұмыстарын дұ­рыс атқара алмауда. Төрт жыл болды мәселе шешімін таппай келеді. Біз ка­налдарға бюджеттен қаржы бөлгелі жа­тырмыз. Егер мәселе шешілмесе қар­жы бөле алмаймыз, яғни жұмыс та­ғы тоқтап қалатын болады», деді Ө.Шөкеев. Бұл мәселеге қатысты пі­кі­рін білдірген Мақтаарал ауда­ны­ның әкі­мі Ж.Бейсенбаев бес ка­налдың бү­гін­де төртеуі мемлекет меншігіне қай­та­рылғанын жеткізді. Ал «жиырмасыншы» деп аталатын каналға қатысты іс қа­зір Жоғарғы сотта қаралып жатыр екен.

Жиын барысында жергілікті шаруа қожалықтарының ұсыныс­тары да тыңдалды. Шаруа­лар маусымда түр­лі тыңай­тқыштардың ба­ғасын ба­қы­лауға алу керектігін және озық тех­­нологияларға сай алы­натын жаб­дықтарға берілетін мем­лекеттік қол­дау­­ларға өзге­ріс­тер енгізуі қажеттігін, сон­дай-ақ су­армалы жерлерге судың ке­ректі мөлшерде келуін қамтамасыз етілуін сұрады. Шаруалардың сау­ал­да­рына жауап берген Су ре­сурстары жө­ніндегі комитет төр­ағасы ұсыныстар ми­нистрлік та­рапынан шешімін табаты­нын жет­кізді.

Жиында шегіртке зиян­кес­терімен күресу бойынша хи­мия­лық іс-шара­лар­дың орын­да­луы да тал­қы­ланды. Ауыл ша­­руашылығы министрлігі Аг­ро­өнер­кәсіп кеше­ніндегі мем­лекеттік инспекция ко­митетінің төрайымы А.Елемес­қы­зының мәлімдеуінше, ше­гір­тке­ге және олардың таралуына мо­­­ни­торинг жүргізуді нақты ба­қы­лау үшін GPS трэкерлер мен GPS навига­тор­лар қолданылады. Олар респуб­ли­ка аумағының фитосанитарлық жағ­дайын, оның ішінде өңірлердегі ше­гір­ткелер бойынша нақты көрінісін біл­діретін болады. Агроөнеркәсіпті цифр­ландыру шеңберінде аса қауіпті зи­янды ағзалардың, оның ішінде ше­гірткелердің таралу ошақтарының элек­тронды картасы құрылады және картаға түсіру жұмыстары жүргізілетін болады. Аса қауіпті зиянды организмдерге және карантинді организмдерге қарсы қорғау іс-шараларына республикалық бюджеттен 3,57 млрд теңге бөлінді. Республика бойынша барлығы 540 бірлік бүріккіш техника жұмылдыру жоспарлануда. Үйір­лі шегірткеге қарсы жұмыстар оң­түс­тік өңірлерде 2018 жылдың 10 сәу­ірінен бас­талған. Оңтүстік Қазақ­стан об­лы­­сында марокко шегір­тке­сіне қар­сы күрес шаралары бойын­ша жос­­пар­лан­ған аумақтың үштен бір бө­­лігі өң­дел­ген. Өңірде биыл үйір­­лі ше­­гір­тке­лер­ге қарсы зерттеу жұ­мыс­та­­ры 1 млн 573 мың гектар аумақ­қа жүр­г­і­з­іл­се, химиялық өң­деу іс-ша­ра­­лары 350 мың гектарға жа­сал­ған.

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Мемлекет басшысы Қазақстанның халық жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісовті қабылдады

16.11.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен ел біріншілігі өтті

16.11.2018

Атырауда жүргізушілер мен автобус жолсеріктерінің жалақысы екі есеге өсті

16.11.2018

Тұқым шаруашылығын дамытуға инвесторлар 25 млн $ қаржы салады

16.11.2018

Бокстан ел чемпионатының алғашқы жүлдегерлері анықталды

16.11.2018

Спортшы қыздарымыз әлемдік сында үздік үштікке енді

16.11.2018

Қазақстан - Өзбекстан: тауар айналымын 5 млрд АҚШ долларына жеткізу көзделуде

16.11.2018

Елорда жастары «Жастар жылынан» не күтеді?

16.11.2018

Павлодарда тоғызқұмалақтан «Сарыарқа самалы» газетінің жүлдесі үшін турнир өтті

16.11.2018

Айдос Тұрысбек: Самал Еслямова «Хабар» арнасының фильміне түсіп жатыр

16.11.2018

Батыс Қазақстанда тағы 50 кәсіпорын жалақы өсірді

16.11.2018

«Өрнек». Бір өлеңнің сыры. Ерлан Жүніс (видео)

16.11.2018

Кәсіп­кер­лерді заңсыз тексеру азайды - Бас прокурор

16.11.2018

Астана сессиясы. ҰҚШҰ-ның бейбітшіліксүйгіш беделін нығайтты

16.11.2018

Сарысудың музыкалық мұрасы

16.11.2018

Жалақаны өсіру үдерістері тездетілуде

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Режиссер Рүстем Есдәулетов атындағы фестивальдің жеңімпаздары марапатталды

16.11.2018

Майқайың кентінде сатылатын жеке меншік 110 үй бар

16.11.2018

Әбіш Кекіл­бай­ұлының немересі халықаралық жарыс­та бірінші орын алды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу