Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Егемен Қазақстан
16.05.2018 1227
2

Бірі «менікі дұрыс» десе, екіншісі «сен жол ережесін бұздың» дейді. Тап осы арада кімді дұрыс, кімдікі бұрыс екендігін екеуіне түсіндіріп беру қиын. Өйткені екі жүргізуші де өздерінің жол ережесін сақ­тағандарына сенімді. Мұндай оқиға жиі кез­деседі. Сондықтан мұның түп-төркініне үңіліп көрсек.

Қос жүргізушіде де жүргізуші куәлігі бар. Екеуі де жол жүрісі ережесін оқып, көлік құралдарын жүргізу тәжірибесінен өтіп, емтихан тапсырған. Сонда қарасаңыз, екеуінің де көлік жүргізу ісінде біліктілігі бар. Былайша айтқанда, көлікті еркін жүргізе алады. Әйтсе де, апатқа жол беріп тұр. Тек бірі көлік жүргізуді арнайы автомектепте оқып, үйреніп шыққан. Екіншісі, өз бетімен дайындалып келіп емтихан тапсырған да, жүргізуші куәлігін қолына алған. Екеуі де заңды. Бұған қарап, әйтеуір көлік жүргізуді игерсең, кез келген тұста жол ережесін сақтай алуды білсең – жеткілікті екен дерсіз. Алайда жоғарыдағы оқиға осы қос бағытта оқыған, дайындалған жүргізушілердің арасында болып отыр.

Әрине жасыратыны жоқ, ірі жол апатына соқтыратын оқиғалардың дені жүр­гізушілердің қателігінен болатын белгілі. Содан кейін бұған техникалық ақаулар, жолдың нашарлығы, ауа райының қолай­сыздығы және т.б. факторлар да әсер етеді. Бірақ бәрібір, жол апатының дені жүр­гізушілердің  жол ережесін сақтауға жеткілікті көңіл бөлмеуінен, көлік жүргізу тәжірибесінің аздығынан және жол ережесін жетік білмеуінен туындайды. Былтырғы жылы ғана осындай уақытта еліміздің жолдарында 8 мыңға жуық жол-көлік оқиғасы тіркеліп, онда он мыңға жуық адам зардап шеккен.  738 адам қаза тапқан. Бұл айтуға ғана оңай болғанымен, өте ауыр жағдай. Жол-көлік апатының дені біз айтып отырған бағдаршамы жоқ жол қиылыстары секілді жүргізушінің жол жүрісі ережесін білу дәрежесі сыналатын тұстарда орын алады. Демек, бұл жерде жүргізушінің дайындығы жол-көлік апатына тікелей себеп болады деген сөз. Оның үстіне тек көлік жүргізуді білумен қатар, көлік жүргізу мәдениеті деген ұғымның бар екендігін де естен шығармаған жөн. Яғни жол жүрісі ережелерін қатаң сақтау арқылы өзге көлік иелеріне құрмет көрсетіледі. Көлік жүргізу мәдениетін таныту арқылы талай келеңсіздіктің алды алынады.

Ал көлік жүргізу үшін қажетті мұндай маңызды жайлар автомектептерде жүргі­зушілерді дайындағанда айтылмай қалмайды. Тіпті керек десеңіз, бұған аса мән беріледі. Өйткені ең алдымен жолда қауіпсіздік қажет. Қауіпсіздік жол жүрісі ережесін жатқа білу ғана емес, оны өзіңе, өзгеге деген құрмет арқылы қолдана алу. Осының бәріне автомектепте баса назар аударылады. Осы автомектептердің жағдайы мен өз бетінше көлік жүргізуді үйренетіндердің сапасы туралы «Құлагер» көлік мектебінің директоры Ардақ Күбетаев та өз пікірін жеткізді. Оның айтуы бойынша, бүгінде автомектептерде жүргізушілікке оқитындар саны айтарлықтай кеміп кеткен. Өйткені көбі өз бетінше дайындалып, тек емтихан тапсырарда ғана қарасын көрсетеді екен. Ал автомектептерде шын мәнінде көліктің не екенін, жол ережесін жетік білгісі және кез келген жағдайда шебер жүргізуді нақты үйренгісі, меңгергісі келетін адамдар ғана оқиды дейді. Бұрынғыдай емес, автомектептер саны да қысқарды. Теорияны білмеген адамға практиканы игеру де қиынға соғатыны белгілі.

Алайда автомектептерде жүргізушілікке даярлау әлдеқайда ілгері және жан-жақты болса да қазіргі күні оны айналып өтіп, жүргізуші куәлігін  алуға да мүмкіндік бар. Өз бетінше оқып, жүргізуші куәлігін алған соң олар да өз білімдеріне, көлік жүргізу даярлығына сенімді. Біз бұл арада адамның өз бетінше ізденіп, оқып, қажетті білім аларына күмән келтіріп отырған жоқпыз. Мәселе, жолда көлік жүргізуді талапқа сай үйренбей көлік тізгінін ұстайтындар қатары молайып бара жатқан жоқ па деген сұрақ мазалайды. Мына 2018 жылдың 3 айында ғана республиканың жолдарында 3 047 жол-көлік оқиғасы тіркелген, онда 336 адам қайтыс болған. Оған қоса 978 адам жарақаттанған. Сонда біле-білсеңіз, жол-көлік оқиғаларының дені жүргізушілік өтілі бір жылға дейінгі көлік иелері кінәсінен орын алады екен.

Жалпы, жол жүрісі қауіпсіздігі сала­сындағы уәкілетті орган жол-көлік оқиға­ларының жалпы статистикасын, сондай-ақ жүргізуші өтілі 1 жылға дейінгі және 1 жылдан бастап 3 жылға дейінгі жүргізушілердің қатысуымен болған ЖКО-ның статистикасын жүргізеді. Бірақ өз бетінше дайындалып, емтихан тапсыру арқылы жүргізуші куәліктерін алған жүргізушілердің қатысуымен болған жол-көлік оқиғалары бойынша статистиканы ешкім жүргізбейді. Өйткені оны жүргізіп қадағалайтын болса көлік апатының дені және жол жүру ережесін кімдер бұзатыны алақанға салғандай көрінер еді. Дегенмен түптің-түбінде оның қамы қамдалып, бұған да бір зерделеу жүргізілетін кез келер. Сонда алдымен автомектептерде оқыту ісіне бұдан да зор мән беріліп, жүргізушілердің білімі, біліктілігі, даярлығы, көлік жүргізу мәдениеті мен жол жүрісі ережесін білу деңгейі бірізділікке түсіп, жолда жүру қауіпсіздігі артады деген сенім бар. Бұған сіз не дейсіз, ағайын?!

Александр ТАСБОЛАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.12.2018

Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласын талқылауға арналған TEDx форматында жиын өтті

12.12.2018

Мемлекет басшысының төрағалығымен Түркістан қаласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өтті

12.12.2018

Астанада Гейдар Алиевті еске алды

12.12.2018

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

12.12.2018

«Жер жәннаты – Ақмола» деп аталатын жинақ жарыққа шықты

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда Желтоқсан құрбанын еске алу турнирі өтті

12.12.2018

Сенатта сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияны іске асыру мәселелері талқыланды

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда цифрлы сүт фермасы іске қосылды

12.12.2018

Қазақ киносының Бауыржанын еске алды

12.12.2018

«Маңғыстау - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі ашылды

12.12.2018

Павлодар облысында тұрғындар ауыз суды Ертіс өзенінен алуға мәжбүр

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда қарымды қаламгер Мәлік Мұқановтың  мерейтойы атап өтілді

12.12.2018

Маңғыстау полицейлерінің жалақылары өседі

12.12.2018

Отандық автоөндіріс саласының инвесторлары Қостанайда болды

12.12.2018

Конькиден Алматы қаласының біріншілігі аяқталды

12.12.2018

Қыздар университетінде тұрмыстық әлімжеттікке қарсы жиын өтті

12.12.2018

Қазақ спорт және туризм академиясында Президенттің «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы талқыланды

12.12.2018

Қарағанды облысында 2019 жылдың бюджеті бекітілді

12.12.2018

Павлодарда патриоттық әндер фестивалі өтті

12.12.2018

Шытырман оқиға жазудың жүйріктері анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу