Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Егемен Қазақстан
23.05.2018 302

Соңғы қоңырау мерекесі ұмыт бола бастаған сырлы сезімдерді еске түсіреді. Еске түсер тағы бір жайт бар. Қазақ мектептерінде, аралас мектептерде мектеп вальсіне арналған ана тіліміздегі ән неге орындалмайды? Соңғы қоңырау салтанаттарына талай куә болып жүрміз. Бәрі жарасымды болып келе жатқанда орыс тілінде ойналатын әуендер көңілді нілдей бұзады. В.Толкунова, С.Ротару және басқа да Ресей эстрадасының жұлдыздары орындайтын «Последний звонок», «Школьные дни», «Школьный вальс» сияқты әндер қазақ мектептеріндегі білім мерекелерінен қалмай келе жатқалы қашан?!. Мәселен, «Когда уйдем со школьного двора, под звуки нестареющего вальса, учитель нас проводит до угла, и вновь – назад, и вновь ему с утра – встречай, учи и снова расставайся, когда уйдем со школьного двора», деп келетін орыс тіліндегі ән мәтіні әбден сіңісті болды. Ұстаздың да, ата-ананың да, оқушының да жарғақ құлағына жақын, ұлттық сана-сезім селт етпейді. 

Әрине музыкада шекара жоқ. Бірақ Қазақстан бойынша аталып өтетін білім мерекесінде рухымызға жақын, ішкі болмысымыздан қайнап шыққан шығарма шырқалса, ұлттық тәрбиенің тағы бір түрі болмай ма?! Мектептің міндеті – біліммен бірге ұлт дәнегін егу ғой. Мың болғыр А.Затаевич жарықтықтың қоржынын толтырған қазақ даласынан соңғы қоңырау үніндей сыңғырлаған ән табылады. 

Қазір ғаламторға жүгінген заман. Ауырдың үстімен, жеңілдің астымен жүруге дағдылану еңбек етуді ғана емес, жадымызды да жоғалтып жатыр. «Мектеп вальсі» туралы ән іздегенде мектеп әкімшілігі мен ұжымы ғаламтордың «ғаламатын» пайдаланбақ болатыны жасырын емес. Алайда интернет мектеп туралы вальс пен романстардың түр-түрін ұсынғанымен, бұл шығармалар кейбір ағайындарымыз сынды орыс тілінде шүлдірлей жөнеледі. Ұстаздар мен оқушылар әрі-бері іздеп ғаламтордан қазақ тіліндегі «Мектеп вальсі» табылмаған соң амал жоқ, бөгде тілдегі әндерді қояды. Музыка пәнінен сабақ жүргізетін мұғалімдер халық әндері мен композиторларының мұрасынан бөлек, ел арасындағы ән-жырға да қанық болса, мұндай қысылтаяңнан жол тауып кетуге болады. Ондай деңгей қайда?.. Көпшілік мектептерде Әбілахат Еспаевтың әйгілі «Ұстазым» әні айтылады. Жүрекке жылы тиетін ән. Ал шырқ үйіріле билейтін «Мектеп вальсіне» келгенде тосылып қаламыз. Құдай-ау, осындайда ақын Айжарық Абылқасымовтың себездеп құйған ақ жауындай «Мектеп бітірушілер вальсі» (әнін жазған Қайрат Жанбауов) шығармасы қалайша еске түспейді? Бұл ән Шығыс Қазақстан облысының Үржар ауданының мектептерінде жиі айтылады. Әсіресе тағдырлы ақынның өзі тұратын Қабанбай мен сол ауылға жақын Қарабұлақ және Барлық-Арасан елді мекендеріндегі орта мектептердің жергілікті дәстүрлі мектеп вальсіне айналған. 

Әннің алғашқы шумағының өзі адамды тез елітіп ала жөнеледі: «Мектептің қоңырауы, соңғы рет сылдыр етті, қоштасар келді уақыт, жүрегім дір-дір етті». Бұдан әрі қарай қайырмасы да қайырыла соққан толқындай жан-дүниеңізді жалқы сәт жан-жаққа жетелейді: «Тебіренді таныс көңіл, белгісіз жол басталып, сен алғаш вальске бұл – шақырдың сәл жасқанып. Жап-жақын болсақ та енді, сен маған қара тынбай. О, вальс, шаршат мені, есімде қалатындай!» Ал екінші шумағы балалықпен де, мектеппен де қоштасу сырындай төгіледі: «Ұстазым күлімдеген, шынымен қаласың ба, балалық бүгінменен бұлдырап барасың ба? Сағынып тұрғандаймын, сендерді көп күн көрмей, мен әйтеу армандаймын, мектептен кеткім келмей...».

Тербелген әні соңғы қоңырауға сұранып-ақ тұр. Сөзі жаттауға оңай әрі бүгінгі көп күлді-бадаммен салыстыруға келмейтін мазмұнды. Музыкалық әрлеуден өткізіп, тұнық дауысты талантты әншілер орындаса, әннің де, әншінің де бағын ашады.

Жалпы, еліміздегі мыңдаған мектеп­тердегі «Соңғы қоңырау» мерекелік шарасының ұлттық нақыштағы әндерін бір ізге түсіріп бекітуді «тамыз мәслихаты», «Жыл мұғалімі» сияқты педагогтерге арналған келелі басқосуларда ән-күй саба­ғының ұстаздары мен тәрбие ісі жөніндегі меңгерушілері арқылы жүзеге асыруға болады. Бұл мәселені жергілікті жерде ұйымдастыруды қалалық, аудандық білім және ішкі саясат бөлімдеріне жүктесе, алынбайтын асу болмас. Жыл сайын жүз мың­даған түлектің жүрегінен орын алса, есті ән де ғұмыр сүреді, ұлттық музыка қазынасы да ұмытылмайды, республика мектептері де риясыз қабылдайды. Бұл үшін қоржындағы жақсы әндерді заманауи әрлеумен жазып, ғаламторға салу жеткілікті.

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.06.2018

«Нұр Отан» Маңғыстау облыстық филиалы мемлекеттік және полиция қызметкерлерін марапаттады

22.06.2018

Қазақстан мен Ресейдің парламентаралық ынтымақтастығы нығая түспек

22.06.2018

Қазақстанның Ауыр атлетика федерациясы 2020 жылы Азия чемпионатын өткізуге ниет білдіргенін растады

22.06.2018

Маңғыстау облысында «Нұрлы жер» және «Қолжетімді баспана» бойынша отырыс өтті

22.06.2018

Астанада медиабілімнің даму мәселелері талқыланды 

22.06.2018

Солтүстік Қазақстанда бұршақ жаууы мүмкін

22.06.2018

Астана қаласы маңындағы орман көлемі 100 мың га дейін кеңейтіледі

22.06.2018

«Ақтау Теңіз Порты» АЭА мен DP World инвестициялық жобаларды жүзеге асырмақ

22.06.2018

Қызылорда облысында «Жасыл» технологияларды енгізу бойынша меморандумға қол қойылды

22.06.2018

Сыртқы істер министрлігінде Қазақстанның Польшадағы Елшісінің брифингі өтті

22.06.2018

Кіші Аралда желкенді кемелер жүзе бастады

22.06.2018

Шымкентте «Миграциялық ХҚО» ашылды

22.06.2018

Астраханьда Астананың 20-жылдығына арналған фотокөрме өтті

22.06.2018

Қызылорда облысында жыл басынан бері 66 млрд теңге инвестиция тартылды

22.06.2018

Мамин Павлодар және ШҚО-ның инфрақұрылымдық жобаларын тексерді

22.06.2018

Жезқазғанның жаңа әкімі тағайындалды

22.06.2018

Гүлшара Әбдіқалықова бірқатар елшілерден сенім грамоталарын қабылдады

22.06.2018

1 шілдеден бастап Қазақстанда амбулаториялық карта жойылады

22.06.2018

Еліміздің батысында 43 градусқа дейін ыстық болады

22.06.2018

Нұрсұлтан Назарбаев: Толеранттылық - бұл төзімділік емес

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Бас ауырып, балтыр сыздағанда...

Халықты әлеуметтік тұрғыда қолдау ісі мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі екені дау тудырмайды. Дегенмен қолға алынған әлеуметтік шаралардың ойдағыдай жүзеге асуына кейбір келеңсіз жағдаяттардың кедергі келтіріп, тұрғындардың көңіл-күйіне кері әсерін тигізіп жататыны жасырын емес.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Ақты ақ, қараны қара деген ұтады -Александр ТАСБОЛАТ

Сотқа жүгінбейтін адам жоқ. Бірақ солардың дені «Мен сүттен ақ, судан тазамын» дейді. Яғни «Мен кінәлімін, мен ұры­мын, мен парақормын» деп ешкім айта қоймайды. Және тараптардың қай-қай­сының да сотта келтірген уәждері сенім­ді көрі­неді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әр қазаққа қажет ұстаным

Қазіргі өмір барысына ой жіберіп қараған кезде ақыл-ойымыздың тереңдігіне малданып, сезімтал аңғарғыштығымызды артықшылыққа балайтын жөніміз бар ма? Аға ұрпақ санатына қосылған ендігінің ақсақалы біздер қазақ сөзіне әкелген жаңалығымыз, яғни бейнелі тіркес­теріміз кәне дегенге кесімді жауап беру қиын-ау. Ұлғайыңқы тартқан осынау шағымызда қазақ қарияларының сөз саптау мәдениетін жиі-жиі еске алып, жадыда жаңғыртуға тырысатын дертке шалдықтық. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу