Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Егемен Қазақстан
25.05.2018 128
2

Қазақстан Президенті жанындағы Страте­гия­лық зерттеулер институты директоры­ның орынбасары, саяси ғылымдар докторы Санат Көшкімбаевтың айтуынша, таяу жылдары әлемдік саясатта және экономикада бірқатар шиеленістер орын алуы ықтимал. Мәселен, АҚШ-тың саяси ықпалы, Корей түбегіндегі және Таяу Шығыстағы жағдайлар дүниежүзілік сауданың өсімін тежеуі әбден мүмкін. 

Геосаяси қарама-қайшылықтардың кү­шеюі, ауқымы жағынан бұрын-соңды болып көр­­меген санкциялық соғыстар да экономи­ка саласына ықпал етуші факторлардың бірі. Саясаттанушының пікірінше, бұл процестерден Қазақстан да сырт қала алмайды. 

«Астана – еуразиялық ықпалдастық бойынша Ресейдің одақтасы, Сирия дағ­дарысының мәмілегері. Сондай-ақ еліміз Еуропалық одақпен және Америка Құрама Штаттарымен арадағы қатынастарды біртін­деп дамытуға бағытталған басқа да бейбітшіл бастамалардың авторы болып табылады. Халықаралық қоғамдастық бізді осылай мойындайды. Алдағы уақытта АҚШ, Ресей, Қытай сынды экономикалық көшбасшылар­ға қатысты тиімді стратегияны жүзеге асыратын уақыт келуі мүмкін», дейді Стратегиялық зерттеулер институты директорының орынбасары.

Жалпы, дүниежүзілік экономиканың болашағы негізінен екі принципті мәселеге тіреледі деп болжауға болады. Біріншісі – Қытайдың, Үндістанның, Бразилияның, ОАР-дың және басқа да мемлекеттердің күшейіп келе жатқан рөліне бейімделу. Екіншісі – жаһандық экономикалық басқарудың жаңа жүйесіне бейімделу, уақыт талаптарына жа­уап беру. Сарапшы атап көрсеткендей, бұл екі принципті мәселенің саясатпен сабақтасып жатқаны түсінікті. 

Тағы бір атап өтерлігі, бүгінгі таңда адамзат жаһандық экономиканың жаңа технология­лық платформаға өту табалдырығында тұр. Технологиялық инновациялардың жедел дамуы алдағы 5-7 жыл ішінде инновацияларды ең басты артықшылыққа айналдырады. 

Әлемдік экономикаға сөзсіз ықпал ететін тағы бір геосаяси мәселені айтпай кетуге болмайды. Дүниежүзілік энергетикалық нарықтағы шешуші аймақ болып табылатын Таяу Шығыста да соңғы уақытта тұрақсыздық факторлары айтарлықтай ұлғайып барады. Атап айтқанда, бірнеше жылға созылған Сирия дағдарысы әлі толық шешімін тапқан жоқ. АҚШ-тың Иран ядролық келісімінен шығуы да әлемде алаңдаушылық туғызуда. 

«Қазіргі таңда Түркия АҚШ-тың ықпалы­нан алыстай түсуге ниетті болып отыр. Түріктер Еуропалық одақпен арадағы қарым-қатынастарын да қайта қарастыруға көшкенін көріп отырмыз. Бұл мемлекеттің сыртқы саясаттағы ұстанымдарының өзгергені оның Батыстағы одақтастарымен және ондаған жыл бойғы әріптестерімен байланысына кері әсерін тигізуі әбден мүмкін», дейді С.Көшкімбаев. 

Стратегиялық зерттеулер институтының директоры Зарема Шәукенованың пікірі де жоғарыдағы пайымдаулармен сабақтасады. Оның айтуынша, халықаралық аренадағы ахуалдар қазір жиі құбылуда. Қазақстан да бұл процестерден тыс қала алмайды, оған тез арада бейімделу керек. Баяу қимылдауды уақыт көтермейді. 

Саясаттанушының айтуына қарағанда, осы тектес факторлардың соңғы жылдары көбеюі салдарынан таяудағы екі-үш жыл ішінде әлемде және аймақта айтарлықтай ауқымды саяси тұрақсыздықтар байқалуы мүмкін.

«Санкциялық саясат, сауда соғысы, Таяу Шығыстағы тұрақсыздық... Бұл процестердің барлығы жаһандық бәсекенің күшейгенін көрсетіп отыр Ескірген, таптаурын болған жолмен бұдан әрі жүре беру қиынға соғуы мүмкін», дейді ғалым. 

Жалпы, отандық саясаттанушы ғалым­дар­дың, халықаралық сарапшылардың сөздеріне құлақ түрсек, көпшілігінің пікірі халықаралық аренадағы саяси ахуал эко­номикалық секторға қолайсыздау тиеді дегенге тоқайласады. Сондай-ақ олар бұл құбылыстың таяу болашақта толас­тай қоятынына күмәнді. Сарапшылардың пайы­мына салсақ, Қазақстан дүниежүзілік ауқымдағы геоэкономикалық теңсіздіктерді назарға ала отырып, соған сай өзінің саясатын қалыптастыруы керек. Бұл орайда Ұлттық экспорт стратегиясының бекітіл­генін, «KazakhExport» ұлттық компаниясы құрылғанын, Экспорттық саясат кеңесі құрылғанын, сонымен қатар Үкімет тарапынан отандық экспорттаушы компанияларға қолдау көрсетіле бастағанынын айтпай кете алмаймыз. Осы тектес шаралардың барлығы жаһандық сын-тегеуріндерге қарсы жауаптар деуге болады. Бір анығы, алдағы уақытта жаһанда орын алуы мүмкін құбылыстар Қазақстан тарапының да өзгерістерге жылдам бейімделіп отыруын талап етеді. 

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу