Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

- 1500001950_user.jpeg -
Егемен Қазақстан
25.05.2018 70
2

Қазақстан Президенті жанындағы Страте­гия­лық зерттеулер институты директоры­ның орынбасары, саяси ғылымдар докторы Санат Көшкімбаевтың айтуынша, таяу жылдары әлемдік саясатта және экономикада бірқатар шиеленістер орын алуы ықтимал. Мәселен, АҚШ-тың саяси ықпалы, Корей түбегіндегі және Таяу Шығыстағы жағдайлар дүниежүзілік сауданың өсімін тежеуі әбден мүмкін. 

Геосаяси қарама-қайшылықтардың кү­шеюі, ауқымы жағынан бұрын-соңды болып көр­­меген санкциялық соғыстар да экономи­ка саласына ықпал етуші факторлардың бірі. Саясаттанушының пікірінше, бұл процестерден Қазақстан да сырт қала алмайды. 

«Астана – еуразиялық ықпалдастық бойынша Ресейдің одақтасы, Сирия дағ­дарысының мәмілегері. Сондай-ақ еліміз Еуропалық одақпен және Америка Құрама Штаттарымен арадағы қатынастарды біртін­деп дамытуға бағытталған басқа да бейбітшіл бастамалардың авторы болып табылады. Халықаралық қоғамдастық бізді осылай мойындайды. Алдағы уақытта АҚШ, Ресей, Қытай сынды экономикалық көшбасшылар­ға қатысты тиімді стратегияны жүзеге асыратын уақыт келуі мүмкін», дейді Стратегиялық зерттеулер институты директорының орынбасары.

Жалпы, дүниежүзілік экономиканың болашағы негізінен екі принципті мәселеге тіреледі деп болжауға болады. Біріншісі – Қытайдың, Үндістанның, Бразилияның, ОАР-дың және басқа да мемлекеттердің күшейіп келе жатқан рөліне бейімделу. Екіншісі – жаһандық экономикалық басқарудың жаңа жүйесіне бейімделу, уақыт талаптарына жа­уап беру. Сарапшы атап көрсеткендей, бұл екі принципті мәселенің саясатпен сабақтасып жатқаны түсінікті. 

Тағы бір атап өтерлігі, бүгінгі таңда адамзат жаһандық экономиканың жаңа технология­лық платформаға өту табалдырығында тұр. Технологиялық инновациялардың жедел дамуы алдағы 5-7 жыл ішінде инновацияларды ең басты артықшылыққа айналдырады. 

Әлемдік экономикаға сөзсіз ықпал ететін тағы бір геосаяси мәселені айтпай кетуге болмайды. Дүниежүзілік энергетикалық нарықтағы шешуші аймақ болып табылатын Таяу Шығыста да соңғы уақытта тұрақсыздық факторлары айтарлықтай ұлғайып барады. Атап айтқанда, бірнеше жылға созылған Сирия дағдарысы әлі толық шешімін тапқан жоқ. АҚШ-тың Иран ядролық келісімінен шығуы да әлемде алаңдаушылық туғызуда. 

«Қазіргі таңда Түркия АҚШ-тың ықпалы­нан алыстай түсуге ниетті болып отыр. Түріктер Еуропалық одақпен арадағы қарым-қатынастарын да қайта қарастыруға көшкенін көріп отырмыз. Бұл мемлекеттің сыртқы саясаттағы ұстанымдарының өзгергені оның Батыстағы одақтастарымен және ондаған жыл бойғы әріптестерімен байланысына кері әсерін тигізуі әбден мүмкін», дейді С.Көшкімбаев. 

Стратегиялық зерттеулер институтының директоры Зарема Шәукенованың пікірі де жоғарыдағы пайымдаулармен сабақтасады. Оның айтуынша, халықаралық аренадағы ахуалдар қазір жиі құбылуда. Қазақстан да бұл процестерден тыс қала алмайды, оған тез арада бейімделу керек. Баяу қимылдауды уақыт көтермейді. 

Саясаттанушының айтуына қарағанда, осы тектес факторлардың соңғы жылдары көбеюі салдарынан таяудағы екі-үш жыл ішінде әлемде және аймақта айтарлықтай ауқымды саяси тұрақсыздықтар байқалуы мүмкін.

«Санкциялық саясат, сауда соғысы, Таяу Шығыстағы тұрақсыздық... Бұл процестердің барлығы жаһандық бәсекенің күшейгенін көрсетіп отыр Ескірген, таптаурын болған жолмен бұдан әрі жүре беру қиынға соғуы мүмкін», дейді ғалым. 

Жалпы, отандық саясаттанушы ғалым­дар­дың, халықаралық сарапшылардың сөздеріне құлақ түрсек, көпшілігінің пікірі халықаралық аренадағы саяси ахуал эко­номикалық секторға қолайсыздау тиеді дегенге тоқайласады. Сондай-ақ олар бұл құбылыстың таяу болашақта толас­тай қоятынына күмәнді. Сарапшылардың пайы­мына салсақ, Қазақстан дүниежүзілік ауқымдағы геоэкономикалық теңсіздіктерді назарға ала отырып, соған сай өзінің саясатын қалыптастыруы керек. Бұл орайда Ұлттық экспорт стратегиясының бекітіл­генін, «KazakhExport» ұлттық компаниясы құрылғанын, Экспорттық саясат кеңесі құрылғанын, сонымен қатар Үкімет тарапынан отандық экспорттаушы компанияларға қолдау көрсетіле бастағанынын айтпай кете алмаймыз. Осы тектес шаралардың барлығы жаһандық сын-тегеуріндерге қарсы жауаптар деуге болады. Бір анығы, алдағы уақытта жаһанда орын алуы мүмкін құбылыстар Қазақстан тарапының да өзгерістерге жылдам бейімделіп отыруын талап етеді. 

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.10.2018

Журналист Джамаль Хашагджиді өлтірген арабтар екені белгілі болды

20.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей және Өзбекстан басшыларымен кездесті

20.10.2018

Үндістандағы пойыз апатынан зардап шеккендер арасында қазақстандықтар жоқ

20.10.2018

Қостанай облысында 750 мың теңге пара алған аудан прокуроры ұсталды

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

20.10.2018

Сыр елінде тұңғыш рет «Қорқыт. Қобыз» атты республикалық байқау өтті

20.10.2018

Кандагарда парламенттік сайлау кейінге қалдырылды

20.10.2018

Маңғыстау облысында өрт сөндірушілерге арналған ескерткіш ашылды

20.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

20.10.2018

Қызылордада  «Жолда қабылдау» акциясы өтті

20.10.2018

Сенат депутаттары Алматыдағы көпір құрылысы зауытын аралады

20.10.2018

Түрік технологы сүт өндірудің тың әдісін үйретті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу