Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Егемен Қазақстан
25.05.2018 169
2

Бүгінде кейбір конфессиялар арасын­дағы дүрдараздықтардан, сондай-ақ бір діннің ішіндегі түсінбеушіліктерден, алауыздық­тардан туындап жатқан түрлі келеңсіз жағ­даят­тарға қарап әрі-сәрі күй кешесің. Осындайда өзің, жалпы елің риясыз пейілмен тұтынатын дініңнің амандығын тілейсің, оның береке-бірліктің, ынтымақтың негізгі ұйытқысы екенін сезінесің әрі мойындайсың...

Қазіргі таңда елімізде дін саласына қатыс­ты шешімін күткен өзекті мәселелер бар­шы­лық. Мұны халық та, атқарушы органдар да жете түсінеді. Өйткені саладағы түйт­кіл­дердің кесірінен орын алған жағымсыз оқиғалар, оның зардаптары бізге көп жайтты аңғартты. Бұл жағдаяттар, әсіресе қоға­мы­мыздағы діни қатынастарды заңдық тұрғы­да мұқият, ыждағаттылықпен реттеу ұлтымыздың қауіпсіздігіне, мемлекетіміздің тұрақтылығына тікелей оң әсер ететін аса маңызды шаруа екенін санамызға мықтап сіңірді. Сондай-ақ осы орайда тек терроризм және діни экстремизмнен төнетін қауіп-қатерлерді барынша төмендету ісі ғана емес, қарапайым адамдар арасындағы байланыстарға, қоғамға және жекелеген отбасылардың ішкі қатынастарына кері ықпалын тигізетін жағымсыз үрдістердің, сырттан енген оғаш ғұрыптар мен дағдылардың жолын кесу жайы да өте өзекті екенін ұғындық. Мұның барлығы халқымыздың аталған саладағы жағдаяттардың салмағын сезінуі өте жоғары деңгейде екенін көрсетеді.

Жақында Мәжіліс депутаттары қоғамы­мыз­да біраз уақыттан бері қызу талқы­ланып келе жатқан, Дін істері және азамат­тық қоғам министрлігі тарапынан әзірле­ніп, ұсынылған діни қызмет және діни бірлес­тік­тер мәселелеріне қатысты заң жобасын ма­құлдады. Бұл құжаттың нақты атауы «Қазақ­стан Республикасының кейбір заңнама­лық актілеріне діни қызмет және діни бірлестік­тер мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы болып табылады. 

Мәжіліс мақұлдағанымен әлі жоғары деңгейлі талқылаулардан өтуі тиіс бұл құжат қалай десек те көкейде жүрген көптеген сауал­дарға жауап беріп, көңілімізді демдеді. Әрине «біткен іске сыншы көп». Яғни айтылып жатқан сындар да баршылық. Бірақ саралай қарасаңыз, әлгі сыни пікірлер аталған заң жобасының негізгі мақсатының жанында түкке тұрмайды. Мәселен, кейбір азаматтар бұл заң жобасы адамдардың діни еркіндігін шектейді деген мазмұндағы пікірлерін көлденең тартуда. Бұл арада олар аталған құжатта ешкімнің діни еркіндігіне шектеу қойылмайтынын, тек салаға қатысты мәселелерді реттеу көзделіп отырғанын түсінуі тиіс. Сондай-ақ осы орайда діни еркіндік пен бетімен кетушіліктің аражігін ажырата білген жөн.

Жалпы, қолданыстағы «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» Заң 2011 жылы қазанда қабылданған болатын. Содан бері біршама уақыт өтті. Осы аралықта әлемде терроризм мен діни экстремизм қаупі күшейе түсті. Дін саласында жағымсыз үрдістер етек алды. Елімізде қоғамның діни бағыттағы сұранысы өзгерді. Діншіл адамдардың қатары көбейді әрі сырттан ықпал етушілер бой көрсетті. Сондықтан еліміздің діни саланы реттеуді көздейтін заңнамаларды жетілдіру ісінің күн тәртібіне шығарылуы өте орынды.

Негізінде мемлекетіміздің тұрақтылығын, қауіпсіздігін, азаматтарымыздың құқығын қорғауда қоғамымыздағы діни ахуал үлкен мәнге ие. Сондықтан аталған заң жобасында бірінші кезекте ел қауіпсіздігіне, жамағаттың құқығын сақтауға маңыз берілген. 

Заң жобасында дінді теріс пиғылда қол­дануға мүмкіндігінше жол бермеу көздел­ген. Осы орайда жаңа деструктивті ағым­дардың ұстанымдарына, сыртқы нышандарына тыйым салу қарастырылған. Мәселен, адамның жүзін тұмшалайтын киім үлгісін қоғамдық орындарда киюге, жүруге тыйым салынады. Бұл ең алдымен тұрғындардың қауіпсіздігі үшін қажет. Мұны діни еркіндікті шектеу деп түсінбеу керек. Бұл арада құқық бұзушылықтың алдын алу мәселесі алдыңғы орынға шығарылып отыр.

Тағы бір айта кетер жайт, жоба бойынша мемлекеттік қызметшілерге өзінің қызметтік мүдделерін діни тұрғыда пайдалануға, өзіне бағынышты қызметкерлерді діни жорал­ғыларды орындауға мәжбүрлеуге және діни бірлестіктер құруға көмектесуге, оған мүше болуға тыйым салынады. Бұл жерде де ешкім­нің діни еркіндігіне нұқсан келмейді. Өйткені әлгі нормалар азаматтың дінге қатысты басты құқықтарына, жұмыстан тыс мезгілде діни жоралғыларға қатысуына, діни рәсімдерді орындауына кедергі келтірмейді. 

Сондай-ақ заң жобасында атап көрсетіл­гендей, енді некені діни рәсімдер негізінде тіркеу немесе бұзу да арнайы белгіленген орындардан өзге жерде жүргізілмейді. Ал шет елдерден діни білім аламын деушілерге еліміздің аумағында жоғары діни білім алған жағдайда ғана рұқсат берілмек. Бұдан бөлек, балиғат жасқа толмаған жасөспірімдердің діни шараларға қатысуы үшін ата-аналары тарапынан келісімнің болуы да өте орынды. 
Қорыта айтқанда, аталған құжат дінді қол­жау­лыққа айналдыру, дәлірегі экстремистік мақсатқа пайдалану мүмкіндігін барынша азайтады деп үміттенеміз. Елге керегі де осы.

Жолдыбай БАЗАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

20.02.2019

Алматы халқы жылына 50 мың адамға көбейіп келеді

20.02.2019

Әли Ахмедовтың қарсыласы анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу