Еуропада атойлаған қазақ

2011 жыл. Жазы айы. Гер­ма­нияның Гейдельберг қаласының түстігінде орналасқан Хан­д­шусхайм шаһарында регбиден жастар арасында ел чемпионаты өтіп жатыр. Ұзындығы тай шаптырым жасыл алаңда қы­зылды-жасылды киінген екі топ регбишілер ортадағы жал­ғыз сопақша допқа таласып, қызыл қырғынды салуда. 

Егемен Қазақстан
25.05.2018 5891
2

Бір сәт топтанып тұра қалып, күйек кезінде күйге түскен қошқарлар сияқты сүзіссе, одан қалды сопақ допты көз ілеспес жылдамдықпен ойыншылар бір-біріне лақтырып, допқа қолы жеткені жарды сүзген бұқадай ентелеп өлермендікпен алға ұмтылады кеп.  Әсіресе жасылдар сапында түбіт мұрты жаңа тебіндеген қара торы жігіттің атойлап шабуы сұмдық. Қолына ілінген со­пақ допты қолтықтай-құ­шақ­тап, екпіндей ұмылған ол қарсы кездескен жалпақ сарыны жер қап­тырып, кеуделей соққан тағы біреуді оң қапталға аудара лақтырып, сеңгір биіктен жем­ге шүйілген бала қырандай зу­лаған күйі ақ сызықтан асып жығылды. Голл!!! Жас жігіттің әбжіл жылдамдығы мен түз бүр­кіттей қарымына риза болған төрт қаптал толы көрермен тік тұ­рып қол соқты. Өз кезегінде түбіт мұрт қара торы да қарап қал­ған жоқ, жаппай қошемет көр­сеткен жалпақ жұртқа қолын көтеріп, бас иіп мезірет жасады. 
Қарт құрлықтың төрінде, өз­дерін ақсүйек санайтын неміс­тер­дің елінде, жан беріп, жан алысқан регбишілер ортасында атой­лап жүрген бұл жігіттің есі­мі – Бөкейхан Әли. Ұлты – қазақ. 

* * *

Әңгімені әріден бастасақ Бөкей­хан 1993 жылы 12 нау­рыз күні Германияның Баден-Вюр­­темберг штатындағы Гей­дель­берг қаласында туыпты. Әке­сінің аты – Әли Сүрер. Әле­кең­мен телефон арқылы ха­бар­ласқанымызда, өзінің 1960 жылы Түркияның Салаһи қала­­сында туғанын айтты. 1969 жы­лы Әлидің ата-анасы жұ­мыс бабымен Алманияның Гей­дельберг қаласына көшіп келген екен. Содан бері бұл әу­лет тү­гел­дей осында тұрып жатыр. 1981 жылы Әли Сүрер мен Са­дия Құр­манбайқызы екеуі ша­ңырақ көтеріп, 1993 жылы егіз пер­зентті болған екен. Соның бірі Ра­бия атты қыз да, екіншісі бүгін­гі біздің кейіпкеріміз Бөкей­хан. Одан кейін де бұл отба­сына 1997 жылы Тәңір Құбы­лай және Шағатай атты егіз ұл сый­лапты. Отбасының қыс­қаша тарихы осы.  

* * *

Біздің кейіпкеріміз Бөкейхан алты жасында мектепке барып 1999-2003 жылдары Гей­дельберг қаласындағы Эммерц­гурнд бас­тауыш дәргейінде бі­лім алған. Одан соң 2003-2010 жылдары Гельмгольц гим­назиясын тәмам­даған. 2010-2013 жылдары өзі ту­ған қа­ладағы халықаралық жоғары заң оқу орнында оқып, 2014 жылы Мангейма универ­ситетінің ұжымдық құқықтану факуль­тетіне түсіпті. Қазіргі таңда осында білім алып жүр. 

Ендігі сөз жас жігіттің спорт­тық жолына үңілсек, Бөкейхан 2001 жылы сегіз жасында рег­биді бастапты. 2004 жылы Ба­ден-Вюртемберг штатының жас­өспірімдер, кейін жастар құрамасы сапына қабылданып, 2011 жылға дейін осында тұрақ­ты өнер көрсеткен. 

Осы аралықта мақала басында сипаттап өткеніміздей, жастар арасында Германия чемпионы атанып, ұлттық құрама қатарына қабылданып, Францияның Тар­бе қаласында өткен Еуропа чемпионатында өнер көрсетіпті. Сөйтіп бір жылдың ішінде  Бө­кейхан Әлиұлы болашағы зор жас регбишіге бұйыратын «ТВ Pforzheim» кубогын иеленіп, оның командасы Бундеслигада күміс жүлдеге қол жеткізеді. 

Келесі 2012 жылы жасындай жанып, қырандай түлеп көзге түскен жас жігітті Түркияның ұлттық құрамасы аттай қалап, қатарына қосқан.  2013-14 мау­сым ойындарында түркиялық регбишілер еуропалық ұлттар кубогының үшінші дивизонында өнер көрсетіп, бір топқа түскен Словакия құрамасын 31:5, әзербайжандықтарды 53:3 есе­бімен тізе бүктірсе, Таллин қаласында Эстонияны 49:5 есебімен жеңді. Осы сайыстарда біздің бала мамандар тарапынан «үздік ойыншы» ретінде бірауыздан мойындалды.  

Қазіргі таңда Шахин Көмүр­­кіс басқарып отырған түрік регбишілері даму үстінде. Соңғы жылдары халықаралық дебютіне қатысқанымен IRB құрамына іліге алмады. Бірақ соған қара­мастан түркиялықтарды Еуро­па регби федерациясының мүше­сі ретінде қабылдады. Осы­ның арқасында команда дәл бүгін халықаралық регби – 15 жо­ға­ры деңгейлі матчтарда өнер көр­сетуде.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу