Қатер қайдан демеңіз...

Алыс болашағымыз түгілі, бүгінгіміздің өзі бұлыңғырланған мына заманда қатер қайдан дейтін емес. Дуалы ауыз сарап­шылардың айтуынша, таяу болашақтағы екі-үш жыл жаһандық экономика үшін ғана емес, сонымен бірге әлемдік саясат пен халықаралық жағдай үшін д­е аса­ қауіпті сын-қатерлерге толы болға­лы тұр. 

Егемен Қазақстан
28.05.2018 215
2

Таяу Шығыстағы және Корей тү­бе­гін­дегі ушыққан жағдай, АҚШ-тың протекционистік саясаты жаһандық сауда қатынастарының қарқынды дамуына тежеу болып тұр. Ұзаққа созылған Сирия дағдарысы оңалмай жатып, Вашингтон Иерусалим қаласын Израиль астанасы деп танып, израиль-араб қақтығысын одан әрі ушықтырып, отқа май құйып отыр. АҚШ-тың Иран ядролық келісімінен шығу жөніндегі біржақты келісімі Таяу Шығыста жаңа үлкен соғыс өртінің тұтану қаупін арттыра түсті. Иран Ислам Республикасы мен Сауд Арабиясы арасындағы текетірес күшейді. Күштінің ырқына жығылған әлемдік саясат пен ушыққан халықаралық жағдай жаһандық экономиканың бола­ша­ғын бұлыңғырлатқан қатерлерді қалың­дата түсті.
Әлемдік экономиканың ертеңін дүдәмал күйге тап қылған тағы бір сын-қатерлер парасы таяу болашақта кеңінен қолданысқа енетін жаңа технологиялық платформалар болмақ. Төртінші өнеркәсіптік төңкеріс әлемдік экономиканың қарқынды дамуы үшін тың мүмкіндіктер жасаумен бірге, тарихта бұ­рын-соңды кездеспеген жаңа қатерлерді де туындатып отыр. Microsoft компаниясының негізін қалаушы Билл Гейтстің айтуынша, «Бүкіл әлем бойынша – ескі гараждар мен ғылыми институттарда жаңа қатал бәсекелестіктің шоғы тұтанып келеді». ХХІ ғасырдың бұл жойқын бәсекелестігінде көптеген мемлекеттер үшін «не бел кетеді, не белбеу кетедінің» кері келгелі тұр. Швейцарияның UBS атты ірі қаржылық холдингінің арнайы жүргізген зерттеулері бо­йынша, бұл сындарлы бәсекелестікте тек дамыған елдер жеңіске жететін көрінеді. Төртінші өнеркәсіптік төңкеріс кезеңінде ең жоғары жетістіктерге жететін мемлекеттер рейтингі бойынша алғашқы 15 орынды да солар иеленген. Орта және төменгі дәрежедегі кәсіби мамандығы бар орасан зор жұмыс күшіне сенген дамушы елдер жаңа өнеркәсіптік төңкерісте шаң қауып қалады екен. Себебі автоматтандырылған роботтар дәуірінде арзан жұмыс күшіне деген қажеттілік жойылады. Дамушы елдердің шектеулі технологиялық инфрақұрылымы жаңа дәуірдегі экономикалық дамуға үлкен кедергі келтіретін болады. 

Төртінші өнеркәсіптік төңкеріс ұғымы­ның баламасын қазіргі кезеңде «Индустрия 4.0» деп атап жүр. Бұл терминді алғаш рет 2011 жылы ФРГ үкіметі неміс елінің «2020 хай-тек стратегиясының» бірыңғай ажы­ратылмайтын бөлігі ретінде қолданды. Сөй­тіп «Индустрия 4.0» ең алдымен адам­дардың тағдырына өзгеріс әкеледі. Сарап­шылардың айтуынша, 2030 жылға таман 800 миллионға жуық адамның жаңа мамандықтар іздеуіне тура келеді. Дамы­ған елдерде кеңінен өндіріске енгізіліп жат­қан автоматтандыру мен роботтандыру үрдісі көптеген елдердің арзан жұмыс кү­ші­не негізделген дәстүрлі экономикалық моделінің болашағы жоқ екендігін қазірдің өзінде дәлелдеді. Міне, нақ осы мәселеге байланысты соңғы жылдары дамыған елдер мен дамушы елдер арасындағы экономикалық жетістіктер айырмашылығы алшақтап барады. Бұл алшақтықты жою дамушы елдер үшін «Индустрия 4.0» жағдайында мейлінше қиындап отыр. Бұл елдердің мол табиғи байлығы мен географиялық орналасу жағдайының артықшылықтары әзірге олардың жаһандық экономикалық ұлы көш­тің шоғырында қалуына мүмкіндік беріп отыр. Жаңа индустриялық төңкеріс жағдайындағы жойқын бәсекелестікте бұл мүмкіндіктің әлеуеті шектеулі екендігі бар­ған сайын айқын көрінуде.

Сондықтан дамушы мемлекеттер бүгінгі энергетикалық шикізаттың қымбаттауынан туындаған уақытша табыстарға тоқмейіл­сімей, шұғыл түрде технологиялық жаңғыр­ту­ларға бет бұруы қажет. Тек озық технологиялар мен өндірісті жаппай автоматтандыру жобалары ғана болашақ экономикалық даму драйвері бола алады. Бұл тағдыршешті талаптардың бірінші кезекте, біздің еліміздің ертеңгі экономикалық даму ахуалына тікелей қатысты екендігі даусыз. Яғни тәуелсіз Қазақстанның «Индустрия 4.0» дәуіріндегі экономикасын, әлеуметтік әлеуетін және сая­сатын, бір сөзбен айтқанда, болашақ дамуын автоматты технологиялар мен интеллектуалды адам капиталы шешеді.

 Таяу болашақтың экономикасы интеллектуалды еңбекке негізделген экономика болып табылады. Азаматтары білімді, технологиясы озық, инженер-техникалық мамандары ғылым мен экономиканы құстың қос қанатындай қатар дамытқан елдің ғана төртінші өнеркәсіптік төңкеріс дәуірінде бәсі биік болмақ. Әлемдік өркениет шоғырында ат төбеліндей ең дамыған отыз елдің қатарына ұмтылған Қазақстанның да бағдарға алған шоқ жұлдызы – «білім – ғылым – инновация». Тек бұл өміршең бағдарлама соңғы жылдары елімізде дүркірей басталып, көмескілене сөніп жатқан даурықпа бастамалардың кебін кимесе болғаны. Мәңгілік елдің ертеңін ойласақ, «Индустрия 4.0» дәуірінің қатерлеріне қарсы тұра алатын интеллектуалды болашағымыздың барлық қырына игілікті инвестиция салуға асығуымыз керек. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу