Жүрек түкпіріндегі айықпас жара (сыр)

Күлзира  Әубәкірова апаның аталары төрт түлікті үйірлеп, табындап, отар­лап өсірген дәулеттілер санатынан болыпты. Жазықсыз қудаланып, итжеккенге айдалуының, нақақтан-нақақ атылуының сыры «бір жұттық» байлығында жатса керек. 

Егемен Қазақстан
31.05.2018 3942
2

Ол кездері бай-манаптарға бүйідей тиіп, қына­дай қыру кеңес өкіметінің саяси ұс­танымдарының бірі болғаны мә­лім. Ұлы атасы Басшығұл ел би­ле­­ген болыстығымен, дүйім елді аузы­на қаратқан шешендігімен, жомарттығымен аты шыққан. Әкесі Құлжабайды да болыс етіп сайлаған. Кейін кеңес өкіметіне адал қызмет еткен.  

Бірақ «астық дайындауға қарсы әрекет еткені үшін» 1937 жылы тұт­қын­дап, жер­лес­терімен бірге ату жаза­сына кес­кен. Пе­тро­павлдың «ақ түр­месінде» бір күнде атылған жеті адамның бәрі бір-біріне жа­мағайын туыс. Салықов Ишмухамедтің 82, Жыл­қыбаев Жұмабайдың 76 жасында бір қорғасын оқ түптеріне жеткен. Әкесі жайлы білмек болып қайда жазса да, «ауырып, қайтыс болды» деген жауап алып жүрген. Ақыры Ұлт­тық қауіп­сіздік комитетінің об­лыс­тық бас­қармасы арқылы аны­ғына жеткен.

Бір жапырақ қағаздан үкімнің түн­гі сағат 2.30 бен 3-тің аралығында орын­­далғанын оқығанда сай-сүйегі сырқырап, жүрегі қан жылаған. Күлзира 2 жасында жетім, анасы 42 жасында үш баламен жесір қалған. Отбасының көр­меген қорлығы, тарт­паған азабы аз емес. Көзге түрткілеп, тиыштық бермеген соң Ресейдің Орловка деген селосын паналауларына тура келген. Араға біраз уақыт салып, елге оралса, үш бөлмелі баспананы мектепке айналдырған.

– Анам әкеме соңғы рет жолық­қанда «балаларды бір-бірінен айырма. Екі дүниеде қолыңнан аламын» деп тап­сырған екен. Аманатын ақы­рына дейін адал орындады. Ағам Ше­риді жеке үй етіп шығарды. Апам Күләшті қолынан ұзатты. Бәрі­мізді ешкімнен кем қылмай өсі­ріп, құтты орнымызға қон­дырды. «Сен­дер тарықпас үшін жалаңаяқ жар кештім», деп еске алып отыратын жарықтық. Онысы айна-қатесіз шын­дық. Жетімдіктің, қиындықтың зарын біздің ұрпақ та көп тартты. Соғыс уақытында үлкен­дермен бірге тылда еңбек еттік. Өгіз айдадық, жер жырттық. Саяси қуда­лау жылдары жер аударылып келген шешендердің Қосай, Мұса деген екі баласын ше­шеміз асырап алып, бауы­рына бас­ты,–дейді жанары мұңға то­лып.

Бір қызығы, кейуананың шын туған жылы – 1935 жыл. Ал құжатта 1933 жыл деп жа­зы­лыпты. Оның осы айыр­машылығын сұраға­нымызда, бір күрсініп алды да, тарихтың қатпарлы сырларын әңгімелей жөнел­ді.

– Қайбір жетіскеннен өзгер­тілді дейсің? Ұлттық салт-дәстүрлерге, әдет-­ғұ­рыптарға оқты көзімен ата қа­ра­ған сол заманның сойқан іздері ме­нің жаныма да айықпас жара сал­ды, қарағым. Болашақ жарым Асқар мені қазақтың салтымен алып қашып, оның арты үлкен дау-да­майға ұлас­қаны бар. Ол әкеден 3 жа­сында, анадан 6 жасында же­тім қал­ған. Отан алдындағы азаматтық боры­шын өтеп келгеннен кейін біз­дің ауылда бухгалтерлік қызмет ат­қарды. Ағам Шеримен түйдей құр­дас. Бір-бірін қабақпен түсі­нетін дос­тықтарына қы­лау жұқтырмайтын. 16-ға толық­сып толған кезімде туған-туыстарымның есіл-дерті мені дәу­летті жерге ұзату бол­са, менің ойым – жетім-же­сір, жарлы-жақыбай бір жігіт­тің етегінен ұстау, анамды қо­лыма алу. Бір мүшел үл­кендігі бар Асқар маған сөз салғанымен, оның біз­дің отбасының бір баласындай болып кеткені, ағалы-қарындастай сыйластығымыз қатты тығырыққа тіреді. Қол­дан бермейтінін сезіп,  мені 7 қараша күні алып қашты.

Бесағаш деген жер­де бір орыс кемпірінің үйін па­­­на­ладық. Немере ағам Нұр­ғали қи­ғылық салып, оның соңы кәмелетке тол­маған қызды еріксіз алып кетті, сая­си мерекені келеке қыл­ды деген қу­далауға жал­ғасып, құжатттағы жа­сым­ды үлкейтуге тура келген. Сөй­тіп бір зобалаңнан әзер дегенде аман қал­ғанымыз бар.

Ана әлдиін ғана естіп өс­­кен әжей сол бір зұлмат ке­зең­­нің зобалаң қасі­ретін ұмыта алар емес. Бүгінде бір кін­дік­тен жалғыз жер ба­сып жүр­се де, өзін тамы­рын тереңге жай­­ған мәуелі бәйтеректей сезі­неді. Мар­құм Асқар екеуі 8 ұл-қыздан 17 немере, 1 шөбере көрді. «Алтын алқа» иегері, тыл еңбеккері ретінде әр­кез ұлық­­талып жүр.

Осыдан бірер жыл бұрын сол­түс­тік­қазақстандық аналар атынан Елба­сына хат жа­зып, ақ тілегін жол­даған бо­латын. Нұрсұлтан Әбіш­ұлы­ның қарапайымдылығына, кіші­­пейілдігіне дән риза. Ха­ты­на жауап жазып, арнайы сый­лық беріп жібе­ріпті. 1991 жылы 1 желтоқсанда Тұң­ғыш Президент сайланған кү­ні туған немересіне ырым­­дап Нұрсұлтан есімін қой­ған. Әсем­гүл деген неме­ресі 6 шілдеде дүниеге келген.

Әкеден жастай айрылса да, Тәуел­сіздіктің әр арайлы ­та­ңын қуанышпен аты­ра­тын Күлзира апай осы күнге жет­кеніне шүкіршілік етеді. Өзін бақытты ана санайды.

Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

Солтүстік Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу