Адам өлімі статистика емес

Сарыағаштағы 7 жасар баланың оқиғасы ел арасына енді тарай бастағанда Денсаулық сақтау министрлігі мен Білім және ғылым министрлігі оқиғаны жоққа шығаруға тырысқаны бәріне мәлім.

Егемен Қазақстан
05.06.2018 171
2

Алайда кейіннен жұрттың жұмылуымен мәселе  Елбасы назарына дейін жетіп, істі жабуға тырысқандардың тауы шағылды. Кешегі күндері KADEX көрмесінде бір адам оқыс қайтыс болғаны белгілі. Өркениетті қоғамда мұндай жағдайда шараны ұйымдастырушы тұлғалар кешірім сұрап, қателікті қайталамауға уәде беріп жатады. Ал бізде көрмеге жауапты Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Бейбіт Атамқұлов журналистерден қашып, сұрақты жауапсыз қалдырды. Он екі адамның өмірін қиған менингит жұқпалы ауруына қатысты баспасөз мәслихатын өткізген Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов та осы «үлгіден» ұзап кетпеді.

Төтенше жағдай немесе созылмалы шиеленіс кезінде бұқарамен тиімді байланыс орнату аса маңызды. Әлемдік тәжірибеде мұны кризис коммуникациясы дейді. Негізгі идея – халықтың шынайы ақпаратты уақтылы алуға деген мұқтаждығын қанағаттандырып, көпшіліктің үрейге бой алдыруына жол бермеу. Ақпарат неғұрлым кеш берілсе және ақпарат берушінің беделі төмен болып, айтқан сөздері адамдардың сенімінен шықпаса ел дүрлігіп, халықты басқару қиындап кетеді.

Бүгінгі ақпараттық қоғамда кризис коммуникациясының рөлі арта түсті. Себебі ресми мекеме жағдайды саралап, асықпай баяндама жасаймын дегенше әлеуметтік желілер оқиғаны санаулы секундтар ішінде барша халыққа жеткізіп үлгереді. Тиісті ұйымнан дер кезінде нақты ақпарат тарамаған кезде, ел арасында неше түрлі алыпқашпа әңгіме көбейеді, күдіктер күшейеді. Лауазымды тұлға тұрғындардың алдына шығып, мәлімдеме жасаймын дегенше ақпараттық фон теріс сипат алып, айтылған әрбір сөз сенімсіздікпен қабылданады.

Менингит ауруы жедел тарай бастады деген алғашқы ақпарат екі апта бұрын пайда болды. Сырқат белгілерімен ауруханаға түскендердің 15-і менингококк инфекциясын жұқтырғаны анықталған. Өкінішке қарай, олардың үшеуі көз жұмған болатын. Араға екі апта салып, ауруды жұқтырғандар саны 58-ге, өмірден озғандар саны 12-ге жетті. Денсаулық сақтау министрлігінің әртүрлі деңгейіндегі лауазымды тұлғалар мәлімдемелер таратып, сақ болуға шақырып жатқанымен, мекеменің бірінші басшысы бұқара алдына кеше ғана шықты. Е.Біртановтың бір сағаттық мәслихаты халықты тынышталдырудан гөрі одан әрі ашу мен ызаға бөлеп, халықтың шарасыздық сезімін тудырды. Біржақты Денсаулық министрін кінәлаудан аулақпыз, бұл жерде ұпай іздеген желі қолданушылары мен сенсация қуалағыш басылымдардың да «еңбегі» бар. Дегенмен, министр кризис коммуникациясы тұрғысынан бірнеше қателік жіберді деп білеміз.

Ең әуелі министр қайтыс болған адамдардың жақын туыстарына көңіл айтып, марқұм болған жандардың өмірін сақтап қала алмағаны үшін кешірім сұраудан бастауы керек еді. Қайғыға душар болғандарға дәл қазір құрғақ есептен гөрі адамдық көңіл көбірек қажет. Мұнымен қатар министрдің жұқпалы дерттен өмірден озғандарды тілге тиек етуі де көпшіліктің шамына тиді. Баяндамасын тыңдай отырып, адамның өлімі қайғы емес, жай ғана статистика секілді. Ауырғандар мен қайтыс болғандардың санын өткен жылдардағы көрсеткіштермен салыстырып, 12 адам өлімін қалыпты жағдайға теңеу арқылы министр мен оның баяндамасын әзірлеген мамандар сөздің салмағы мен халықтың жанын түсінбейтіндігін дәлелдеді.

Е.Біртановтың есебінен мәселені шешуден гөрі министрліктің саясатын ақтауға деген ниет көбірек байқалды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының стандарттарына сүйенген министр мырза менингитке қарсы вакцинаны міндетті екпелер күнтізбесіне кіргізбеуді өз сөзімен негіздеп бере алмады. Халық оның сөздерін карантин жариялау үшін 12 адамның өлімі аз, менингиттен одан да адам көп қайтыс болсын, содан соң шешімімізді қайта қараймыз деп айтқандай қабылдады. Құдды бір халықпен саудаласқандай әсер қалдырды.

Дегенмен министр Е.Біртановтың кеш болса да, баспасөз мәслихатын өткізіп, журналистердің көптеген ыңғайсыз сұрақ­тарына қысылмай жауап беруіне оң баға беруге болады. Лауазым иесі осыған дейін сақтандыру ісі даулы мәселеге айналған кезде де халық арасындағы ең белсенді сыншысы Рақым Ошақбаевпен пікірсайысқа түсуге келісіп, теледидардан сақтандыруға қатысты барлық қарсы дәйектерге жауап бергені ел есінде. Осылайша ол халық алдындағы жауапкершіліктен қаш­пайтындығын көрсетті. Ал кешегі мәс­лихаттағы коммуни­кация қателіктері министрге тек дәрігер болудан дәрігерлердің жұмысы мен халықтың денсаулығына жауапты мемлекеттік қайраткер болуды үйрену қажеттігін көрсетсе керек.

Дархан ӨМІРБЕК,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу