Шүкіршілік нығметі

Барлық адам баласында шүкір ету, шүкір­шілік дейтін ұғым бар. Бұрынғы ата­ларымыз өздерінің өмір сүру әдебін «қиын­дық келсе сабыр етеміз, жақсылық келсе шүкір етеміз» деп бағамдаған. Демек «сабыр» мен «шүкір» ұғымы қай заманда, қай дәуірде де болсын адамзаттың руха­ни тірегі һәм адаспас, адастырмас темір­қазығы.

Егемен Қазақстан
05.06.2018 438
2

Дана Абай атамыз өзінің Отыз сегізінші қарасөзінде шүкіршіліктің маңызы мен нығметі жайлы: «Ғибадаттың бәрі шүкір­шіліктен туады. Енді зинһар ғадаләт, ша­па­ғаттан босанбаңдар. Егер босансаң, иман да, адамдық та һаммасы босанады. Сахиб ниғметке шүкіршілігің жоқ болса, әдепсіздікпенен күнәһар болмайсың ба?» дейді. Ғұламаның терең пайымын сәл тәпсірлесек, жақсылық пен ғибадат тек шүкіршілікке байланған, бұл әділет пен шапағат жолы, егер Жаратушы берген сансыз нығметке шүкіршілік етпесең күнәһарлық кепешін киесің деген түсінікке сыйып тұр.

Осы орайда, мына бір оқиға тақырыпқа таптырмас тұздық болары нақ. Қазақтың үлкен ақыны Қадыр Мырза Әли «Иірім» атты естелік кітабында, Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы ауыл өмірін суреттей отырып: «Әжеміз сыртқы киімдерін шешіп, жастығының астына салып қисаяды. Содан соң дауысын шығарыңқырып, «О, Құдай! Бергеніңе шүкір!» дейді. Солай, деп Жаратқанға ризашылық білдіріп жатқан әжеміздің жалғыз ұлынан қара қағаз келген, күйеу баласынан қара қағаз келген! Шалынан түк хабар жоқ. Сөйте тұра «О, Жаратқан! Бергеніңе шүкір!» дейді. Несіне шүкір дейді?! Осы сұрақты біз әжемізге қоямыз. «Шүкір демегенде не деймін?! Бұдан да жаман болуы мүмкін ғой» дейді ол. Мен бұдан жаман күндерді көз алдыма елестете алмай, шаршаймын да ұйқыға кетем» деп жазыпты. Міне, бұл ғасырлардан үзілмей жалғасып келе жатқан қазақтың имани әдебі, қиындыққа шүкір етудің шынайы үлгісі.

Сахабалар дәуірінде өмір сүрген ғұлама ғалым Ата бин әби Рабах шүкіршіліктің нығметі «Аллаға бойұсыну және тағдырға ризашылық» деген тұжырым жасап, оның шарттары: тілмен, іс-әрекетпен және жүрек­пен іске асырылатыны жайлы айтыпты. Яғни кейінгі оқымыстылар бұл пайымды: тілмен шүкіршілік дегеніміз – мадақ, іс-әрекет шүкіршілігі – амал, жүрек шүкіршілігі – зікір деп тәпсірлеп, осыны орындаушыларға жоғары дәрежеде нығметтер беріліп, Алла тағалаға жақындайтыны жайлы айтылыпты. Тіпті Мұхаммед пайғамбардың (с.ғ.с) өзі бір күнде 70 рет ұлы иеге мадақ айтып, әрбір ісіне шүкірлік еткен.

Сол сияқты қасиетті кітап Құранның «Әли имран» сүресінің 145-ші аятында: «Кім дүние­нің пайдасын тілесе, оған одан береміз. Ал кім ахирет пайдасын қаласа, оған одан береміз. Әрі шүкірлік етушілерді сыйға бөлейміз» деп, тағдыр-талайына риза, барға қанағат, жоққа шүкір еткен пендені сыйға бөлейтіні жайлы үкім бар. Қасиетті кітапта айтылғандай шүкіршілік ету – иманы кәміл құлға тән амал. Иманы жоқтың шүкір етуі мүмкін емес.

Алматы қаласындағы «Нұр Мүбәрак» ислам университетінің докторанты, дінтанушы Қуат Қабдолданың еңбегінде мынадай тәм­сіл кездеседі. Алыс жерде тұратын үлкен әулиені зиярат ету үшін топ адам аттаныпты. Осылардың біріне ауылдағы ең бай адам келіп, әулиеге сәлем дегейсіз, менің малым тым көбейіп кетті, ақыреттегі есептен қор­қамын, әулиеден «малы азайсын» деп дұға жасауын өтініңізші десе, тағы бір пенде келіп, мен кедейліктен көз ашпадым, әулиеге айта барыңыз «маған мал бітсін» деп дұға жасасыншы дейді. Жолаушы діттеген жеріне барып әулиеге ауылдастырының сәлемін жеткізеді. Әулие айтады: «Бай адам шүкірін азайтсын, кедей адам шүкірін көбейтсін!».

Еліне аман-есен оралған зиратшы жоға­рыдағы екі пендеге әулиенің сөзін жеткізеді. Сәлемді естіген бай «мұндай мал-дүние берген тәңірге шүкірімді қалай азайтпақпын» деп қиналса, кедей адам «қорамда тышқақ лағым жоқ мен қай бетімнен шүкір етем» деп қиналыпты. Міне, бұл шүкірліктің дүниелік нығметі. Яғни кім көп шүкір етсе, оның ризығы артады.

Сонымен қатар шүкіршіліктің «арылу» немесе «сыналу» нығметі бар. «Жұлдыз» жур­на­лының 1988 жылғы №10 санында Шәкәрім қажының немересі Кәмила Ғафур­қызының естелігі жарияланыпты. Осын­да айтылғандай, 1931 жылдың күзінде «Шәкәрімнің отбасы түгелімен қамауға алын­сын» деген суық хабар жетіп, ағайын-туыс, бала-шаға, азан-қазан, у-шу болысады. Сол кезде қажының 50 жыл отасқан жары Айғанша бәйбіше: «Кәне, тоқтатыңдар, біз 50 жыл шалқып өмір сүрдік, ендігі бір зауал­дың келетін уақыты болды емес пе, бұрынғы бақытты өмірлеріңе неге шүкір­шілік етпейсіңдер!» деп ақырған екен.

Сол сияқты тағы бір тәмсіл: ертеде арқа­лары жабысып туған егіздер (сиам егізі) өмір сүріпті. Егіздің бірі «бұдан да жаман болуы мүмкін ғой» деп, осы жағдайына шүкір­лік етсе, сыңары ашуланып «бұдан жаман не болатын еді?» деп күңірене беріпті. Содан егіздің шүкірі бары қайтыс болып, екіншісі оны арқалаумен өмір өткізіпті. Ол сыңарының «шүкір етейік, бұдан да жаман болуы мүмкін ғой» деген сөзін есіне алып жылайды екен.

Бүгінгі бейбіт күніміз бен тыныш таңы­мызға шүкірлік болсын ағайын!

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу