Жаңа жүйе науқастың жағдайын жеңілдетеді

Денсаулық сыр беріп, бойдағы дертті дәрігер қандауырмен сылып алғаннан кейінгі пышақ тиген жердің алғашқы күндері қалай бебеулете ауыратынын басынан өткен әрбір жан біледі.  

 

Егемен Қазақстан
06.06.2018 3215
2

Астанадағы Ұлттық онкология және трансплантоло­гия ғы­лыми орталығын нағыз із­деністер мекені деп ауыз толтырып айтуға болады. Адам бала­сының басына түскен тауқы­метті кеселді қалай емдейміз, органды ауыстырып, пациенттің әрі қарайғы өмірін қалай жеңілдетеміз, операциядан кейін қалай ауруды мейлінше тез аяққа тұрғыза аламыз деген ойлар орталықтағы дәрігер қауымын әркез мазалайды. Оның үстіне әлемдік медицинаның не­бір жақсы үлгілерін ендіруге деген ынта, ізденістерге қолдау көр­сетіліп жатса.

Сондай жақсы жаңалықтың бірі – ERAS хаттамасы. Бастауын Даниядан алған бұл хаттаманың мәнісі – қандай күрделі операциядан кейін пациенттің тілінген жердің ауырғанын сезбей, тезірек аяққа тұруына қол жеткізу. Әсіресе бұл орган ауыстыру, он­ко­ло­гиялық қатерлі ісіктерді сылып алу сынды ауыр операция­лардан кейін төсекке таңылған адамның өкпесіне су жиналу, тағы да басқа қолайсыз әсерлерді болдырмау жолындағы аса ма­ңызды хаттама. Оқырмандарға тү­сінікті болуы үшін хаттама де­геннің өзін айта кеткен жөн шығар. 

Қазіргі күні әлем бойынша кез келген ауруды емдеудің ха­лық­аралық стандарттарға негіз­делген хаттамасы бар. Онда қан­дай ем-шаралар жүргізу, егер опе­рация жасайтын болса оған қа­лай даярлау қажет, қандай дәрі-дәрмек қолданады, операция­дан кейінгі күтім тәрізді толып жат­қан жұмыстарды жүргізуде дәрігер сүйенетін қадамдар жиын­­­тығы қарастырылған. Ал жоғарыдағы ERAS хаттамасын басшылыққа алған елдер ауру азабын жеңілдетуде біраз жетіс­тікке жеткен.

Біз әңгімеге тартқан израиль­дік ғалым-дәрігер Александр Злотниктің айтуынша, бұл хаттаманы жүзеге асыру бір күннің шаруасы емес. Мәселен, өзі жұ­мыс істейтін Израильдегі клиника оны ендіру үшін екі жыл уа­қыт кетіріпті. Нәтижесінде не­бір ауыр операцияны өткер­ген пациент төрт күннің ішін­де отба­сына оралады екен. «Неғұр­лым ауруханада аз жатқан сайын дертті жанның жазылу мүм­кіндігі соншалық артады.­ Қан­ша күрессең де бәрі­бір ауруханаішілік инфекция болады. Ал операциядан кейін әлсіреген жанның онымен күресуге қауқары аз. Сонымен қатар орнынан тез тұрып кету операциядан кейін туындайтын кері салдарды да болдырмайды. Көбіне жатып қалған адам пневмонияға шалдығады. Осындай салдармен күресуде және пациенттің өмірінің сапасын арттырып, қатарға қосы­луында хаттаманың мәні зор», дейді ол.

Дәрігер Злотник түсіндірген­дей, адамның операциядан кейін тез тұруы үшін кесілген жерді ультрадыбыстық аппаратпен қадағалап, перифериялық жүйке талшықтарына препарат жіберу арқылы уақытша блоктаудан, пациенттің ауруды сезінуі мүлде болмайды. Яғни аурудың орнынан тез тұрып кете алатынын айтқан дәрігер бір суретті көрсетті. Реанимация бөлімінде онкооперациядан кейінгі пациент штативке бекітілген аппарат­тарға қосылып қойып, орнынан тұрып жүр екен.

«Хаттаманы енгізуге арнайы ультрадыбыстық қон­дыр­ғы қажет. Бұл болмаса жүйке жүйелерінің қай жерде орналасқанын, препаратты қай талшыққа жіберу керегін білу мүмкін емес. Оны алу бел­гілі бір қаржыны талап етеді. Соны­мен бірге хаттаманың қол­данысқа енуі клиникадағы бүкіл қызметкерлердің санасына өзгеріс енгізіп, барлығы бір­дей жұмылатын, тұтастай қай тұрғыдан да қайта құры­луды көздейтін үлкен іс. Бұл – науқастарға да, мемлекет­ке де тиімді, мораль­дық-психология­лық тұрғыдағы игілігін есепке алма­ғанның өзінде экономикалық жа­ғы­нан қалта қағылмауына өте пайдалы», дейді израильдік дәрі­гер.

Осыдан кейін Ұлттық онкология және трансплантология ғылыми орталығы Реанимация және анестезиология бөлімінің жетекшісі Евгений Мусинді әңгі­меге тарттық. Оның баға­­лау­­ын­­­ша, бүгінгі денсаулық сала­сындағы қолданыстағы хаттама мен ұсынылып отырған жаңа­сының айырмашылығы жер мен көктей. Егер қазіргі хаттама бо­йынша операциядан кейін па­циентті 10-20 күн ұстау керек болса, мұнда бар-жоғы 3-4 күн аясында науқас өз ортасына, үйіне оралады. Ал егер қолданыстағы хаттаманы орындамасақ, емдеу мекемесіне айып салынады. Қаржыдан қинау кімге оңай тиеді? Сондықтан Үкімет тарапынан қолдау білдіріп Ұлттық онкология және трансплантология ғылыми орталығы негізінде осы хаттаманы жоба ретінде енгізуге рұқсат беріп, қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етсе, артылып қалған уақытта қаншама кезек күткен адамдар ем алар еді. Тіпті тезірек қатарға қосылып, жұмысына шығып, өзіне, отбасына, Отанға да пайдасы тиген болар еді, деді ол.

Жуырда Астанада анестезиологтар мен реаниматологтардың ха­лық­аралық II конгресі өтіп, атал­ған саладағы түйткілді мә­се­­лелер ортаға салынды. Атап айтқанда, Қазақстанда 10 мың адамға тек бір ғана анесте­зио­­лог пен реаниматолог қыз­мет көрсетеді екен. Астана мен Ал­матыда тапшылығы байқалма­ғанымен, аудандық ауруханаларда анестезиологтар мен реа­ниматологтар жеткіліксіз. Жер­гілікті емдеу мекемелерінде олар­дың біліктілігін арттыруға ар­нал­ған шаралардың аздығы, ма­ман­дық мәртебесінің тү­сіп кетуіне жалақы төмендігі баса айтылған. Бұрынғы кеңес­тік кеңістіктен шыққан Бал­тық бойындағы елдерде анестезио­лог-реаниматологтың еңбегі 1,5-2 мың доллар көлемінде бағаланса, отан­дық дәрігер 60 мың айлық шамасына ұйқы көрмей ажалмен арпалысады. Құрал-жаб­дық­тармен қамтамасыз ету жағы­ның әлсіздігі, медициналық препа­раттардың жетіспеушілігіне қоса жергілікті жерде наркоз беретін аппараттардың техникалық жағдайы сын көтермейтіні айтылды.

«Анестезиологтар мен реани­ма­тологтардың біліктілігін арттыру үшін кадрлар ротациясын жасауға болады. Мәселен, облыс­тық және аудандық ауруханалар бір-екі айға маман алмас­тырып, өзара тәжірибе алмаса алады. Әйтпесе бүгінде кейбір аудан­дық ауруханаларда анестезиолог мүлдем жоқ. Бар болса да облыс орталығына, Астана немесе Алматыға ауысып кетуге ты­ры­сады. Ротация жасаса, ол ма­ман облыс орталығына барып, көп нәрсеге үйреніп, ауданға келіп, соның бәрін жүзеге асырады», дейді Қазақстан анестезио­логтары мен реаниматологтары қоғамының төрағасы Ағзам Жұма­ділов. Оның мәліметіне сүйенсек, көрші Ресей Федера­ция­­сында 10 мың адамға келетін анестезиологтар мен реаниматологтар коэффициенті 2,2 адам болса, АҚШ-та – 3,1, ал Еуропада 3,2 маманды құрайды екен. Ал елімізде осы салада 2700-ден астам адам еңбек етіп жүр десек те, әлі 200 маман қажет екен. Енді бұл бағытты жастар арасында кеңінен таныстырып, жалақыны көтеру жайын ойластыру қажет. Өйткені ілімнің медицинада қолданбайтын жері жоқ.

Әрине проблемалар бар. Алай­да отандық дәрігерлер дең­гейі­нің әлемдік стандарттарға жауап беретіндей дәрежеде екенін де есте ұстауға тиіспіз. Кей тұста жекелеген дәрігерлерімізден сабақ алып жүрген шетелдік маман­дар да баршылық. Анесте­зиология мен реаниматология саласында жаңа хаттама енгі­зілсе жоғарыдағы маман жетіс­пеушілігі де азая түскен бо­лар еді. Өйткені анестезиологтар мен реаниматологтардың көтерер жүгі жеңілдей түсуінен тұтастай сала алға жылжиды. Ең бастысы, пациенттер тартар азап азаяды.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.10.2018

Халықтың әл-ауқатын арттыру басты назарда

17.10.2018

Сенатор Б.Шелпеков Маңғыстау облысына іссапармен келді

17.10.2018

Финляндияның бірқатар компанияларымен контейнерлік тасымалды дамыту жөніндегі келісімге қол қойылды

17.10.2018

Агенттіктің аумақтық департаментінде өзгеше форматта кездесу өтті

17.10.2018

Йеменде 18 миллион адам азық-түлікке зәру

17.10.2018

Әміре Қашаубаев фестивалінің бас жүлде иегері 1 миллион теңге алады

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Карл Маннергейм бейіті мен «Батырлар кресі» ескерткішіне гүл шоғын қою рәсіміне қатысты

17.10.2018

Елбасы Финляндияға ресми сапарының қорытындысы бойынша БАҚ өкілдеріне брифинг өткізді

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Финляндия Республикасының Президенті Саули Ниинистёмен кездесті

17.10.2018

Дзюдодан ел чемпионаты Астанада өтеді

17.10.2018

Елеусінов Монте-Карлода жұдырықтасады

17.10.2018

Сенаторлар Түркістан облысының тұрғындарымен кездесті

17.10.2018

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында армиялық қоян-қолтық ұрыстың үздік жауынгерлері анықталды

17.10.2018

«Егеменнің» тілшісі Хамит Есаман жүлдегер атанды

17.10.2018

Алматы облысында екі ауданға жаңа әкім тағайындалды

17.10.2018

Альварес Головкинмен қайта жұдырықтасуға қарсы емес

17.10.2018

Маңғыстауда Қарақия ауданының 45 жылдығы тойланды

17.10.2018

Мемлекет басшысының Финляндия Республикасына ресми сапары жалғасуда

17.10.2018

Kazakhstan Fashion Week сән апталығы басталды

17.10.2018

«Орда» бағдарламасы-әлеуметтік жағынан аз қорғалған отбасылардың үлкен үміті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу