Жаңа жүйе науқастың жағдайын жеңілдетеді

Денсаулық сыр беріп, бойдағы дертті дәрігер қандауырмен сылып алғаннан кейінгі пышақ тиген жердің алғашқы күндері қалай бебеулете ауыратынын басынан өткен әрбір жан біледі.  

 

Егемен Қазақстан
06.06.2018 3292
2

Астанадағы Ұлттық онкология және трансплантоло­гия ғы­лыми орталығын нағыз із­деністер мекені деп ауыз толтырып айтуға болады. Адам бала­сының басына түскен тауқы­метті кеселді қалай емдейміз, органды ауыстырып, пациенттің әрі қарайғы өмірін қалай жеңілдетеміз, операциядан кейін қалай ауруды мейлінше тез аяққа тұрғыза аламыз деген ойлар орталықтағы дәрігер қауымын әркез мазалайды. Оның үстіне әлемдік медицинаның не­бір жақсы үлгілерін ендіруге деген ынта, ізденістерге қолдау көр­сетіліп жатса.

Сондай жақсы жаңалықтың бірі – ERAS хаттамасы. Бастауын Даниядан алған бұл хаттаманың мәнісі – қандай күрделі операциядан кейін пациенттің тілінген жердің ауырғанын сезбей, тезірек аяққа тұруына қол жеткізу. Әсіресе бұл орган ауыстыру, он­ко­ло­гиялық қатерлі ісіктерді сылып алу сынды ауыр операция­лардан кейін төсекке таңылған адамның өкпесіне су жиналу, тағы да басқа қолайсыз әсерлерді болдырмау жолындағы аса ма­ңызды хаттама. Оқырмандарға тү­сінікті болуы үшін хаттама де­геннің өзін айта кеткен жөн шығар. 

Қазіргі күні әлем бойынша кез келген ауруды емдеудің ха­лық­аралық стандарттарға негіз­делген хаттамасы бар. Онда қан­дай ем-шаралар жүргізу, егер опе­рация жасайтын болса оған қа­лай даярлау қажет, қандай дәрі-дәрмек қолданады, операция­дан кейінгі күтім тәрізді толып жат­қан жұмыстарды жүргізуде дәрігер сүйенетін қадамдар жиын­­­тығы қарастырылған. Ал жоғарыдағы ERAS хаттамасын басшылыққа алған елдер ауру азабын жеңілдетуде біраз жетіс­тікке жеткен.

Біз әңгімеге тартқан израиль­дік ғалым-дәрігер Александр Злотниктің айтуынша, бұл хаттаманы жүзеге асыру бір күннің шаруасы емес. Мәселен, өзі жұ­мыс істейтін Израильдегі клиника оны ендіру үшін екі жыл уа­қыт кетіріпті. Нәтижесінде не­бір ауыр операцияны өткер­ген пациент төрт күннің ішін­де отба­сына оралады екен. «Неғұр­лым ауруханада аз жатқан сайын дертті жанның жазылу мүм­кіндігі соншалық артады.­ Қан­ша күрессең де бәрі­бір ауруханаішілік инфекция болады. Ал операциядан кейін әлсіреген жанның онымен күресуге қауқары аз. Сонымен қатар орнынан тез тұрып кету операциядан кейін туындайтын кері салдарды да болдырмайды. Көбіне жатып қалған адам пневмонияға шалдығады. Осындай салдармен күресуде және пациенттің өмірінің сапасын арттырып, қатарға қосы­луында хаттаманың мәні зор», дейді ол.

Дәрігер Злотник түсіндірген­дей, адамның операциядан кейін тез тұруы үшін кесілген жерді ультрадыбыстық аппаратпен қадағалап, перифериялық жүйке талшықтарына препарат жіберу арқылы уақытша блоктаудан, пациенттің ауруды сезінуі мүлде болмайды. Яғни аурудың орнынан тез тұрып кете алатынын айтқан дәрігер бір суретті көрсетті. Реанимация бөлімінде онкооперациядан кейінгі пациент штативке бекітілген аппарат­тарға қосылып қойып, орнынан тұрып жүр екен.

«Хаттаманы енгізуге арнайы ультрадыбыстық қон­дыр­ғы қажет. Бұл болмаса жүйке жүйелерінің қай жерде орналасқанын, препаратты қай талшыққа жіберу керегін білу мүмкін емес. Оны алу бел­гілі бір қаржыны талап етеді. Соны­мен бірге хаттаманың қол­данысқа енуі клиникадағы бүкіл қызметкерлердің санасына өзгеріс енгізіп, барлығы бір­дей жұмылатын, тұтастай қай тұрғыдан да қайта құры­луды көздейтін үлкен іс. Бұл – науқастарға да, мемлекет­ке де тиімді, мораль­дық-психология­лық тұрғыдағы игілігін есепке алма­ғанның өзінде экономикалық жа­ғы­нан қалта қағылмауына өте пайдалы», дейді израильдік дәрі­гер.

Осыдан кейін Ұлттық онкология және трансплантология ғылыми орталығы Реанимация және анестезиология бөлімінің жетекшісі Евгений Мусинді әңгі­меге тарттық. Оның баға­­лау­­ын­­­ша, бүгінгі денсаулық сала­сындағы қолданыстағы хаттама мен ұсынылып отырған жаңа­сының айырмашылығы жер мен көктей. Егер қазіргі хаттама бо­йынша операциядан кейін па­циентті 10-20 күн ұстау керек болса, мұнда бар-жоғы 3-4 күн аясында науқас өз ортасына, үйіне оралады. Ал егер қолданыстағы хаттаманы орындамасақ, емдеу мекемесіне айып салынады. Қаржыдан қинау кімге оңай тиеді? Сондықтан Үкімет тарапынан қолдау білдіріп Ұлттық онкология және трансплантология ғылыми орталығы негізінде осы хаттаманы жоба ретінде енгізуге рұқсат беріп, қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етсе, артылып қалған уақытта қаншама кезек күткен адамдар ем алар еді. Тіпті тезірек қатарға қосылып, жұмысына шығып, өзіне, отбасына, Отанға да пайдасы тиген болар еді, деді ол.

Жуырда Астанада анестезиологтар мен реаниматологтардың ха­лық­аралық II конгресі өтіп, атал­ған саладағы түйткілді мә­се­­лелер ортаға салынды. Атап айтқанда, Қазақстанда 10 мың адамға тек бір ғана анесте­зио­­лог пен реаниматолог қыз­мет көрсетеді екен. Астана мен Ал­матыда тапшылығы байқалма­ғанымен, аудандық ауруханаларда анестезиологтар мен реа­ниматологтар жеткіліксіз. Жер­гілікті емдеу мекемелерінде олар­дың біліктілігін арттыруға ар­нал­ған шаралардың аздығы, ма­ман­дық мәртебесінің тү­сіп кетуіне жалақы төмендігі баса айтылған. Бұрынғы кеңес­тік кеңістіктен шыққан Бал­тық бойындағы елдерде анестезио­лог-реаниматологтың еңбегі 1,5-2 мың доллар көлемінде бағаланса, отан­дық дәрігер 60 мың айлық шамасына ұйқы көрмей ажалмен арпалысады. Құрал-жаб­дық­тармен қамтамасыз ету жағы­ның әлсіздігі, медициналық препа­раттардың жетіспеушілігіне қоса жергілікті жерде наркоз беретін аппараттардың техникалық жағдайы сын көтермейтіні айтылды.

«Анестезиологтар мен реани­ма­тологтардың біліктілігін арттыру үшін кадрлар ротациясын жасауға болады. Мәселен, облыс­тық және аудандық ауруханалар бір-екі айға маман алмас­тырып, өзара тәжірибе алмаса алады. Әйтпесе бүгінде кейбір аудан­дық ауруханаларда анестезиолог мүлдем жоқ. Бар болса да облыс орталығына, Астана немесе Алматыға ауысып кетуге ты­ры­сады. Ротация жасаса, ол ма­ман облыс орталығына барып, көп нәрсеге үйреніп, ауданға келіп, соның бәрін жүзеге асырады», дейді Қазақстан анестезио­логтары мен реаниматологтары қоғамының төрағасы Ағзам Жұма­ділов. Оның мәліметіне сүйенсек, көрші Ресей Федера­ция­­сында 10 мың адамға келетін анестезиологтар мен реаниматологтар коэффициенті 2,2 адам болса, АҚШ-та – 3,1, ал Еуропада 3,2 маманды құрайды екен. Ал елімізде осы салада 2700-ден астам адам еңбек етіп жүр десек те, әлі 200 маман қажет екен. Енді бұл бағытты жастар арасында кеңінен таныстырып, жалақыны көтеру жайын ойластыру қажет. Өйткені ілімнің медицинада қолданбайтын жері жоқ.

Әрине проблемалар бар. Алай­да отандық дәрігерлер дең­гейі­нің әлемдік стандарттарға жауап беретіндей дәрежеде екенін де есте ұстауға тиіспіз. Кей тұста жекелеген дәрігерлерімізден сабақ алып жүрген шетелдік маман­дар да баршылық. Анесте­зиология мен реаниматология саласында жаңа хаттама енгі­зілсе жоғарыдағы маман жетіс­пеушілігі де азая түскен бо­лар еді. Өйткені анестезиологтар мен реаниматологтардың көтерер жүгі жеңілдей түсуінен тұтастай сала алға жылжиды. Ең бастысы, пациенттер тартар азап азаяды.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу