Шығыстағы елді мекендердің тарихи атауларын қайтарар кез жетті

Осыдан екі-үш ай бұрын Өскеменде өткен бір жиында семейлік жазушы Медеу Сәрсеке ағамыз өңірдегі ономастика мәселелері жайында ой қозғап, өзінің «Семей қасіреті» атты кітабында об­лыстағы бүгінде орысша аталып жүрген бірнеше елді­ мекеннің тарихи атаулары туралы жазылғандығын айтқан еді. Аталған еңбекте қаламгер есімі аймағымызға белгілі этнограф Молдабек Жанболатовтың абайлық Садық Қасимановтың әңгімесі негізінде жазылған құнды естелігін оқырман назарына ұсыныпты. 

Егемен Қазақстан
08.06.2018 1511
2

Құнды деп отырғанымыз, бұл естелікте қазір ел жадынан өше бастаған жер-су атау­лары ғана емес, қазақтың жартысын жал­маған ашаршылық турасында да мәнді мәліметтер кездеседі. Сол естеліктің үзін­дісін өзде­ріңізбен бөлі­суді жөн көріп отырмыз. «...1932 жылғы көк­темде Са­дық отағасы мемлекеттен кө­мек ретінде алған көтерме қар­жымен Шыңғыстау мен Орда өңірінен екі жүздей отбасының аш-арығын Сіләм­бек қорасына жинай­ды. Содан жаяу­лап жолға шығып, жолшыбай Арқат өңірінен де жадап-жүдеген шерменделерді қосып алып, қарасы зорайып, солардың бәрін Жарма стансасына жеткізіп, жүк вагонына отырғызып, Семейге әке­леді. Онда да тұрақтамай, «Локоть», «Төмен», «Алтай» кемелеріне мінгізіп, Ертісті өрлеп, Про­летарка – Ақши (Байқала), Пляжный Яр – Сандыққала, Уба-Фор­пост – Қуқала, Убинка – Та­раншы, Зевякино – Кү­шіней, Барашки – Жа­лаңаш, Березовка – Бә­тір­ман, Предгорное – Қы­зылжар, Глубокое – Ақтас, Пропорщикова – Би­дайқала, Баты – Қостөбе, ең аяғында Тұғылға дейін әр мекенде 10-15-тен отбасын қалдырып, кейбірін тәркілеу науқанында қаңы­рап бос тұрған кешегі ауқат­тылардың қора-қоп­сы­сына орналастырып, ал­ты ай бойы тегін сүт, ет, тағы бас­қа тағамдар беруді ұйым­дастырады» (М.Сәрсеке, «Семей қасіреті», 202-бет). 

Ақши (Байқала), Сандық­қала, Қуқала, Тараншы, Күші­ней, Жалаңаш, Бәтір­ман, Қы­зылжар, Ақтас, Бидайқала, Қос­төбе... Атам қазақ басқадан қате­лессе де, ат қою, атау беруден қателеспеген ғой, шіркін! Қараңыздаршы, қандай көркем атаулар. Құлаққа жағымды, жүрекке жылы тиеді. Реті келгенде айта кетейік, жоғарыда бұрынғы тарихи атауларымен бірге аталған ауылдар қазіргі таңда Глубокое (Предгорное, Пропорщикова, Березовка), Бородулиха (Пролетарка, Уба-Форпост) және Шемо­наиха (Барашки, Убинка, Зевакино) аудандарында орын тепкен. Жақында газетімізде Бор­оду­лихадағы Пролетарка ауылына бұрын­ғы Ақши деген тарихи атауы қайтарылатынын жазған­быз. Ал қалған ауылдар әзір­ге «баяғы жартас – сол жартас» қалпында тұр. Десек те алдағы уақытта жоғарыда біз келтірген тарихи атау­лар қайта оралар деп үміт етеміз.

Азамат ҚАСЫМ,
«Егемен Қазақстан»

Шығыс Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

Түлкінің керуі (Бүркітшінің әңгімесі)

20.11.2018

Мәлік мұрасы –мәңгілік өнеге

20.11.2018

«Қазақквартет» көрермендермен қауышты

20.11.2018

Әмина Өмірзақованың ғасыр тойы ЮНЕСКО көлемінде тойланады

20.11.2018

Миланка Карич: Басым бағыттар қамтылған

20.11.2018

«Серікбол Қондыбай. Рух жауынгері» атты деректі фильмнің көрсетілімі болды

20.11.2018

Табыс артса, өмір сапасы жақсарады

20.11.2018

Жастар өмірі жайлы мюзиклдің премьерасы өтті

20.11.2018

Батыс Қазақстан облысында 50 кәсіпорын қызметкерлерінің айлық еңбекақысын өсірмек

20.11.2018

Георгий Церетели ел бастамаларына жоғары баға берді

20.11.2018

Киелі жерлердің рухани маңызы

20.11.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының Төрағасымен кездесті

20.11.2018

Төкпе жырдың төресі - Мұрат Мөңкеұлы

20.11.2018

Атырауда 13 мектеп үш ауысыммен оқытады

20.11.2018

Астық та, көкөніс те мол

20.11.2018

Шығыс Қазақстанда мал бордақылау алаңдарының саны артуда

20.11.2018

Денсаулық сақтауда түйткіл көп

20.11.2018

«Серпін» республикалық кәсіби шеберлік байқауы өтті

20.11.2018

Цифрлы жүйеге көшу жемқорлықтың жолын кеседі

20.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл еңбеккерлерімен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу