Бекзат өнер ордасы - «Астана Балет»

«Астана Балет» театры 2012 жылы Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың тікелей бастамасымен құрылған болатын. Алматыдағы А.Селезнев атындағы хореография училищесінің үздік түлектерінен құралған ұжымның өнері жұртшылықты классикалық үлгідегі, сондай-ақ халықтық дәстүрлер мен заманауи стильдегі билерді үйлесімді біріктіруімен ерекшеленеді. 2016 жылы тәуелсіздік мерекесі қарсаңында елорданың мәдени өмірі тағы бір сәулет өнерінің үздік туындысы «Астана Балет» театры ғимаратымен толыққан еді. Қазақ ұлттық хореография академиясының бі­регей кешеніне енген жаңа үлгідегі бұл театр әлемдік үздік шығармалардың орындалуына сай келеді және балет, опера, драма сияқты кез келген жанрдағы өнерді толыққанды көрсете алатын сапасымен қымбат саналады.

Егемен Қазақстан
11.06.2018 2104
2

Жаңа ғимараттың ашылуын қазақ­стан­дықтар қуана қабылдап, Ұлы Дала­ның мәңгілік мәдениетінің дамып-өр­кен­­деуіне, Астана имиджінің оңынан қалып­­тасуына, адамзат баласына ортақ жаһан­­дық озық үлгілердің насихатталуына, отандық өнер туындылары мен жергі­лікті жұлдыздардың әлемге танылуына ашылған зор мүмкіндік ретінде бағалады.

Мұны келешекте Орталық Азия және Еуразия кеңістігіндегі хореографиялық өнердің дамуына барынша серпін бере­тін, Хореография академиясының өркен­деуіне, сондай-ақ шығармашылық кадр­лар­ды даярлау ісіне жол ашатын мәдени құбылыс деп үміт артылды. Театр­ға бел­гілі тұлғалар тартылып, бүгін­де әлем­дік дең­гейдегі хореографтар ат ба­сын ті­рей­тін, мамандардың шебер­лік сынып­тары өткізілетін ірі мәде­ниет алаңына ай­на­­лып отыр. Жаңа театр ғи­ма­раты Қазақ­стан­дағы мәдениет нысан­дары­ның арасында техникалық тұрғыдан жоғары сапалы жабдықталған әрі әлемдік талап­тардың стандартына сай келеді. Мұнда сан түрлі мәдени шараларды, атап айтар болсақ, классикалық және эстрадалық шығармалардың барлық түрі орындалатын кештерді, заманауи сипаттағы шоу мен мюзикл стиліндегі туындыларды орындауға жан-жақты қолайлы жағдайлар қарастырылған.

Жаңа ғимарат қай жағынан да заманауи стандартқа сәйкес келеді. Көрермен залы кең де жарық, оның ішінде партер – 609 орындық, балконның 2-ші қабаты – 104 орындық болса, 3-ші қабатында 70 орын бар. Дизайнерлердің ұсынған жобасы бойынша, алтын-қоңыр түсті шымылдық ілініп, орындықтар жауқазын түстес материалмен қапталған, ал едені қоңыр түсті. Сахнаның аумағы 536 м² құрайды. Театр жалпы 15 мың 467 шаршы метрді қамтиды. Мысалы, «Астана Опера» мемлекеттік опера және балет театрының үлкен залы 1250 орындық болса, «Астана Балетке» 800-ге таяу көрермен сыяды. Сахна төрт көтеріп-түсіру планшеті мен төрт әртістік көтергішпен жабдықталған. Оркестрлік орын 50-60 музыкантқа арналған. Жарық беру кешенінде соңғы инновациялық мүмкіндіктер қолданылып, 800-ге жуық жабдық орнатылған. 

Театрдың тағы бір ерекшелігі, залы, сахнасы, интерьері заманауи стильде. Ре­­жиссерлер мен сценографтар идеяларын мүлтіксіз жүзеге асыруға, күрделі спек­такльдер қоюға барынша қолайлы етіп ойластырылған. Көрермендердің уа­қытын тиімді өткізіп, тынығулары үшін кең­ фойе мен екі буфет қатар қызмет көр­­сетеді. 

Жаңа сахнаның тұсаукесерінде «Ас­тана Балет» театрының хореография­лық ұжы­мы жұртшылыққа белгілі хорео­граф Рикардо Амарантенің «Биге деген ма­хаббат» және «Diversity» балетінің пре­мьера­лық көрсетілімін ұсынған болатын. 

Бүгінде театрдың репертуарында клас­сика, модерн, неоклассика, «con-temporary» стилінде сахналанған бірталай балет, концерттік бағдарлама бар. «Астана Балет» театрының репертуарын кеңейтіп, қазақ халқының әдет-ғұрып, салт-дәстүр және халықтық сипаттағы билерін жаңаша леппен байытуда қазақтың тұңғыш кәсіби бишісі Шара Жиенқұлованың шәкірттері – Қазақстанның еңбек сіңір­ген қайраткерлері Алила Әлішева мен Айгүл Тәтидің сіңірген еңбектері өлшеу­сіз. Шығармашылық қор классика­лық туын­дыларға өте бай. Мұнда, сонымен қатар Г.Ковтун, А.Асылмұратова, Р.Амаранте, И.Чжан, Н.Дмитриевский, Н.Маркелов, А.Нұрмахамат­ұлы, А.Четин, Ю.Федоров, К.Муминов, П. Г.Эмерсон, А.Дамаск сынды хорео­графтардың бірегей туындылары қайталанбас рухта орындалады. Сахнада ше­берлік сыныптарын өткізген бірқатарының «Хорезм», «Ферғана», «Эвендер», «Якутия», «Сарасвати құдайы», «Ганга» туын­дылары «Шығыс рапсодиясы» бағдарламасына енген. 

Ұжымның Бейжің, Париж, Вена, Мәскеу, Санкт-Петербург, Сеул, Будапешт, Нью-Йорк, Токио, Брюс­сель, Варшава қалаларына гаст­роль­дік сапарлары туралы әлемдік дең­гей­дегі көптеген танымал сарапшы­лар пікірлер жазды. Ресейдің халық әртісі, белгілі хореограф Борис Эйфман Санкт-Петербургтің тарихи Мария театры сахнасында жоғары деңгейде өнер көрсеткен жаңа стильдегі жас театр үшін аз уақытта халықтың осыншама ыстық ықыласы­на бөлену айтарлықтай жетістік екенін тілге тиек етіп, тілектестігін білдірсе, А.Ваганова атындағы академияның профессоры, сыншы Ольга Розанова: «Мен «Кармен» спектаклін сүйсіне тамашаладым. Маған мұндағы режиссерлік ізденіс, тапқырлық ұнады. Мукарам Авахридің жеңісі өте жоғары бағаға лайық. Ал Николай Маркеловтің «Клеопатра» қойылымы бұрынғы сарындарға мүлде ұқсамайды, өзгеше өрнекте сипатталады», деп өзінің жүрекжарды лебізін білдірді. Балет сыншысы Джессика Тиг «Dance Europe» журналында жарияланған мақаласында жас ұжымның Шығыс пен Батыстың билерін шебер үйлестіре алу жағына ден қойып, жоғары бағалады. Аңыз, әпсаналар негізінде туған «Жусан» спектаклі жайында да кеңінен толғап, жарыса пікір жазғандар аз болмады. Ұлттық қойылымдарға келсек, Абай поэзиясына арналған «Ғашықтың тілі – тілсіз тіл, көзбен көр де, ішпен біл» балетінің жөн-жобасы бөлек. Қойылым «Нұрға бөлену», «Сегіз аяқ», «Жыл мезгілдері», «Көзімнің қарасы», «Тойбастар», «Татьянаның хаты», «Ақын арызы», «Желсiз түнде…» тәрізді бірнеше бөліктен тұрады. Шетел­дік классикалық шығармаларды шебер орындай отырып, ұлтымыздың мақтанышы – Абай өнегесін, басқа да төл туындыларымызды төрткүл әлемге өз деңгейінде насихаттау маңызды іс десек, бұл ретте театрдың отандық құндылықты дәріптеудегі жоғары жауапкершілігін айрықша атап өткен лазым. Осы аралықта классика, модерн, неоклассика үлгісінде бір актілі 15 балет және 70-ке жуық хореографиялық миниатюра қойылыпты. Аз ба, көп пе? Мәселе санда емес шығар, бірақ жас театр көрермендерінің жыл санап көбейіп отырғаны балет өнеріне деген көпшілік сұранысының арта түскендігін білдіреді. Мысалы, 2014 жылы 15640 көрермен болса, 2015 жылы –20563, 2016 жылы –26634, ал 2017 жылы келушілердің саны 63586 адамға артқан. Былтыр отандық және шетелдік шығармашылық ұжымдары қатысуымен өткен 50-ден аса іс-шараны, 5 премьера мен театрдың үш есеп беру концертін қала тұрғындары мен қонақтары келіп тамашалаған. Халықаралық «ЭКСПО» көрмесі тұсындағы Кореяның, Словакия мен Польшаның мәдениет күндері, М.Әуезов атындағы қазақ мемлекеттік академиялық драма театры, мемлекеттік «Салтанат» би ансамблі, Жамбыл атын­дағы қазақ мемлекеттік филармония­сы мен республикалық неміс драма театры сынды көптеген танымал өнер ұжым­дарының 30-дан астам гастрольдік сапар­лары, дүние жүзінің белгілі би компания­лары мен таны­мал хорео­графтардың қа­ты­суы­мен өткен І Халықаралық Еура­зия би фестивалі («Eurasian Dance Festival») айшықты сәт­терге толы. 

Елор­даның 20 жылдық мерейтойына орай Ал­маты қаласында өт­кен гастрольдік сапар труппаның орындаушылық деңгейін, еліміздің хореография өнерінің заманауи және ұлттық тың үлгілермен то­лы­ға түскенін паш еткен үлкен жетіс­тігі саналады. Мұнда көрерменге ал­ғаш­қы күні неоклассика маржаны – Джордж Баланчиннің «Серенадасы» мен Мукарам Авахридің «Жусан» спектаклі ұсынылды. Қос қойылым ғажайып стилі мен хореографиясымен ерекшеленеді. 

Айта кетерлігі, «Серенада» спек­таклі «Астана Балет» театрының сахнасын­да алғаш рет Джордж Баланчин қоры­ның қолдауымен дүниеге келіп, хорео­графтың өзіне тән мәнері мен тех­ни­касы көрермен сүйіспеншілігін иеленді.

«Дж.Баланчин қорымен бірге ат­қарылған ұзақ мерзімді жұмыстың нәти­жесінде бізге ол XX ғасырдың әйгілі заманауи жауһарын өз театрымызда, және де ел аумағындағы гастрольдік сапар­ларда қою құқын берді. Біз Қормен жұмыс істеуге алғашқы күннен бастап мүд­делі болдық. Сондықтан бұл спектакль театр өміріндегі елеулі қадам болып саналады», – деді театр директоры Валерий Күзембаев журналистерге берген сұхбатында. 

Баланчин қойылымына сахна мини­ма­лизмі, яғни қарапайым костюмдер мен жеңіл декорациялар, музыка мен бидің үндестігі тән болып келсе, заманауи балетмейстер Мукарам Авахри тереңдік пен түрлі музыкалық шығарманы үйлестіре қатар өрудің асқан шебері. Мысалы, оның «Жусан» атты бір актілі балетінде халқымыз бен даламыздың тарихы хореография тілімен бейнеленеді. Терең мазмұнға ие, ерекше стильдегі спектакльде Қуат Шілдебаевтың, Сергей Рахманиновтың, Арво Пярттың, Карл Дженкинстің музыкасы шырқалады. Бірақ айналып келгенде, бәрібір жергілікті композитор Қуат Шілдебаевтың әуендері спектакльдің басты қазығы болып қала береді. Сарапшылар мұнда Мукарам Авахридің музыкалық тақырыптары мен қойылым драматургиясының өзара дәл әрі шынайы үйлесім таба білгенін алға тартады. Балет дала тынысын айқын бедерлеуімен, Отанға деген перзенттік сүйіспеншілік сезімімен баурайды. 

Ал музыка ырғағына құрылған Уильям Форсайттың «Ортада, сәл жоғары» («In the Middle, Somewhat Elevated») атты спектаклі декорациясыз, ерекше балет техникасы арқылы орындалады. Өзінің спектакльді қою шеберлігі мен әдіс-тәсілі туралы: «Хореография дегеніміз – тіл. Ол әліппеге ұқсас, сондықтан, өзіңізге таныс сөздердің барлық әрпін дауыстап айтудың қажеті жоқ... Сіздің осы тілде не айтқаныңыз емес, қалай айтқаныңыз әлдеқайда маңызды», деп ой түйеді маман. Бірақ театр саласының мамандары У.Форсайт спектаклі труппаны түбегейлі өзгертіп жібергенін, әртістер қозға­лысы­ның қарқыны еселеніп, денелерін өте еркін ұстауды меңгергенін айтады.

Екінші бөлімде көрерменге ұсынылған Мукарам Авахридің «Саломея» спек­такліне хореографиялық тұрғыдан алған­да, шығыстық графикалық пластика мәнері тән. Орындау техникасы бойынша ол балет әртістерін пуантымен де, жалаң аяқ та билетеді. Түрік композиторы Фазыл Сайдың скрипка концертін музыкаға пайдаланады. Хореография авторы: «Мен үшін адами сезім үлкен рөл атқарады. Мұнда ішкі қуаттан туған эстетикалық би шығарғым келді. Сол себепті музыка, қимыл, эмоцияның тұтастығымен қоса, әртістермен ойымыздың бір жерден шығуы маңызды еді. Сол мақсатым орындалды. Қуаныштымын», деп ризашылық сезімін жеткізді. 

Гастрольдік сапардың соңында «Ас­тана Балет» театрының алуан түрлі бағ­дарламасы тарту етілді: «Астана Балет Гала» концерттік бағдарламасы, хорео­граф Рикардо Амарантенің «A fuego lento», «Love Fear Loss» бір актілі балеттері сезім сырын шертіп, көрерменге ерекше әсер қалдырды. Амарантенің қойылымы өмір­дің мәні тек қана махаббатта деген ой түйдіртеді. Лало Шифрин, Астор Пьяц­цолла, Карлос Гардельдің музыкасын пайдаланады... Жұртшылыққа мұнан басқа тағы «Астана Балет Гала» бағдарламасы бойынша хореографиялық миниатюралар мен балет үзінділері, сонымен қатар Айгүл Тәтидің ұлттық хореографияның жауһарына айналған бірқатар таңдаулы туындылары ұсынылды. 

Айта кететін және бір жайт, театр ұжымы «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында Түркияда, Белоруссияның Минск қаласында өткен айтулы балет фестивальдарында жоғары деңгейде өнер көрсетіп келді. «Астана Балет» театры­ның биыл қаңтар айында Амери­каның Нью-Йорк қаласында өткен «Қазақ­стан Астана Балет Гала» жобасы елорданың 20 жылдығына арнаған тағы бір тамаша тартуына жатады. Астана тойына мерекелік шашу мұ­нан кейін де айтулы шаралармен жал­­ға­сын таба бермек. Соның бірі – 24-30 маусым аралығында өтетін ІІ Халықаралық «Еуразия би фестивалі» («Eurasian Dance Festival»). Бұл фестиваль балет әлеміндегі маңызды шараның біріне айналуда. Халықаралық жоба Мәдениет және спорт министрлігінің қолдауымен елорданың 20 жылдығы аясында және «Рухани жаңғыру» ұлттық бағдарламасының негізгі міндеттерін жүзеге асыру мақсатында өткізілмек. Бұған әлемнің әр шалғайынан көптеген балет труппалары мен танымал хореографтар қатысады деп күтілуде.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Д.Қыдырәлі – Түлкібас ауданының құрметті азаматы

20.09.2018

Мемлекеттік органдардың бірыңғай платформасы құрылады

20.09.2018

Қостанайда жалпықазақстандық диктантқа 4 сынып оқушысы қатысты

20.09.2018

Павлодарда Google компаниясының қызметкері Қуат Есеновпен кездесу өтті

20.09.2018

Әділ Дүйсенбек. Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

2018 жылдың 8 айында 7,7 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

20.09.2018

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының екінші кезеңі басталды

20.09.2018

Астана қаласы Әуе көлік прокуратурасы жолжүктерді ашудың 80 дерегін анықтады

20.09.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

20.09.2018

GGG үздіктер тізімінде төмендеді

20.09.2018

Қазақстан құрамасын Кака баптайды

20.09.2018

Сапа менеджментін енгізу бәсекеге қабілеттілікті нығайтады

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу