Саяси диалог пен ынтымақтастықтың маңызды платформасы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қытайға сапары барысында Шанхай ынтымақтастық ұйымына (ШЫҰ) мүше мемлекеттер басшыларының XVIII отырысына қатысқаны белгілі. Циндао (ҚХР) қаласында 9-10 маусымда өткен жиында ШЫҰ мүше-мемлекеттері мен бақылаушы-мемлекеттерінің басшылары, сонымен қатар түрлі халықаралық ұйымдардың жетекшілері болды. Бұрынғылардан ерекшелігі – аталмыш саммит ШЫҰ кеңейтілгеннен кейін және Ұйым мүшелігіне Үндістан мен Пәкістан толыққанды қабылданған соң бірінші рет өткізіліп отыр. 

- 1490028768_user.jpeg -
Егемен Қазақстан
13.06.2018 57
2

Өзара ықпалдасудың жаңа «сегізжақты форматы» Қытай мен Үндістан, сонымен қатар Үндістан мен Пәкістан арасындағы байланыстарға оң ықпалын тигізіп отырғанын атап өткен жөн. Бұл – саммиттің маңызды тұсы. Осылайша, бір үстелдің басында жолығысқан Үндістан мен Пәкістан жетекшілерінің келіссөздері, әртүрлі мәселелер бойынша ортақ пікір алмасу мен құжаттар қабылдау – олардың орташа мерзімде жақындасуындағы ұтымды өзгерістерінің нышанын білдіреді. Бұл тұста саяси диалог пен сенімнің нығаюының кепілдігі ретінде ШЫҰ мүше-мемлекеттерінің ұзақ мерзімге арналған тату көршілік, достық және ынтымақтастық туралы шартының жүзеге асуы маңызды болып отыр. 

Кеңейтілген форматтағы отырыс барысында мемлекеттер басшылары жаңа жағдайдағы әрі қарайғы өзара ықпалдасу мәселелерін қарастырды, сонымен қатар күн тәртібіндегі халықаралық және өңірлік өзекті мәселелер бойынша пікір алмасты, атап айтар болсақ, Ауғанстан мен Сирия мәселелерін талқылады. 

Мұндағы ең негізгі саяси құжат – ШЫҰ-ға мүше-мемлекеттердің өңірлік және жаһан­дық саясатқа қатысты өзекті мәсе­лелері қам­тылып, ұйым шеңберіндегі көпқыр­лы ынты­мақтастықтықтың әрі қарайғы даму бағдары ұсынылған Циндао декларациясы екенін айта кеткен жөн. Сонымен қатар қоршаған ортаны қорғау және туризм саласындағы құжаттар қабылданып, ШЫҰ Кеңсесі мен БҰҰ арасында білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері бойынша ынты­мақ­тастық жөніндегі меморандумға қол қойылды. 

Бұған қоса тараптар отырыс нәтижесі бойынша бірқатар елеулі құжаттар пакетін қабылдады. Қауіпсіздікті бірлесе күшейтуге байланысты жаңа шаралар тұжырымдалды. Терроризммен, сепаратизммен және экстремизммен, сондай-ақ есірткі бизнесі және киберқауіппен күресу Циндао саммитінің басты басымдықтарының біріне айналды. Осылайша, мәжіліс шеңберінде ШЫҰ мүше-елдерінің терроризм, сепаратизм және экстремизмге қарсы тұру бойынша ынтымақтастығының 2019-2021 жылдарға арналған бағдарламасы, 2018-2023 жылдарға арналған есірткіге қарсы стратегиясын бекіту шешімі және оны орындау бойынша іс-қимыл жоспары бекітілді. 

Бірлескен заманауи өндірістің ортақ даму платформасын жасау мен электронды сауданы дамыту мақсатында Қазақстан цифрлы жүйеге көшу мен жаңа технологиялар саласындағы тәжірибе алмасу бойынша жаңа алаң құру идеясын ортаға салды. Сонымен қатар қаржы және адам потенциалын іске қосу үшін Елбасы Пекин-Астана-Мәскеу-Берлин маршруты бойынша Еуразиялық жүрдек темір жол магистралы инфрақұрылымды жобасын жүзеге асыруды ұсынды. ШЫҰ мен ЕАЭО сияқты платформаларды біріктіру перспективасына ие мұндай мегажоба Ұйымның дамуына қосымша импульс беретіні анық. 

ШЫҰ тарапынан жастарға ерекше назар аудару, жас ұрпақты ұйымға, мүше-мемле­кеттердің экономикалық өміріне белсенді тарту мәселесі де ерекше назарға алынды. Осыған байланысты ШЫҰ Іскерлік кеңесінің жастар қанатын құру мәселесі қарастырылды. 

ШЫҰ-ның он сегіз жылдық даму тәжіри­бесі барысында, іс жүзінде, бірде-бір жан-жақты экономикалық жобаның жүзеге асырылмағандығын атап өткен жөн. Осыған сәйкес, саммит қатысушылары кеңейтілген экономикалық ынтымақтастыққа ерекше көңіл аударды. Бүгінгі күні ШЫҰ-ның саяси, экономикалық және мәдени-гуманитарлық әлеуеті бірте-бірте артып отыр. Ұйым барынша жаһандық сипатқа ие болуда. 

Қазақстан Президенті атап өткеніндей, былтырғы маусымда Астана саммиті барысында құрамына екі ел енгеннен кейін ШЫҰ аймақтық және халықаралық саясаттағы ықпалды ойыншы ретіндегі рөлін барынша бекітті. Қазіргі таңда ұйым Үндістан мен Пәкістан арасында диалог орнатуда, күрделі саяси алауыздықтар мен территориялық талас­тарды шешуде барынша ұтымды алаң болып отырғанын да атап өткен жөн. 

Өзінің сәтті эволюциясына қарамастан, бүгінде «шанхайлық сегіздік» жаңа мүм­кіндіктер мен қауіптермен бетпе-бет келіп отыр. Оның кеңейтілуімен өңірлік ұйым континенттік Еуразияның ішіне Ресей, Қытай және Үндістан сияқты ірі акторлары енетін ең өкілетті форумға айналды. Нәтижесінде, мәселелер қатары көбейіп, тепе-теңдікті сақтау бірте-бірте қиындай түседі. 

Жалпы, Қытай Шанхай ынтымақтастық ұйымына өткен жылдың маусымынан бас­тап төрағалық еткен мерзімде 160-тан астам жан-жақты шара өткізді. Қытайдың төрағалық етуі шеңберінде саммит өзара тиімді ынтымақтастықты орнатуда маңызды платформаға айналды.

Зарема ШӘУКЕНОВА,

Президент жанындағы Қазақстан стратегиялық

зерттеулер институтының директоры

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.10.2018

Журналист Джамаль Хашагджиді өлтірген арабтар екені белгілі болды

20.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей және Өзбекстан басшыларымен кездесті

20.10.2018

Үндістандағы пойыз апатынан зардап шеккендер арасында қазақстандықтар жоқ

20.10.2018

Қостанай облысында 750 мың теңге пара алған аудан прокуроры ұсталды

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

20.10.2018

Сыр елінде тұңғыш рет «Қорқыт. Қобыз» атты республикалық байқау өтті

20.10.2018

Кандагарда парламенттік сайлау кейінге қалдырылды

20.10.2018

Маңғыстау облысында өрт сөндірушілерге арналған ескерткіш ашылды

20.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

20.10.2018

Қызылордада  «Жолда қабылдау» акциясы өтті

20.10.2018

Сенат депутаттары Алматыдағы көпір құрылысы зауытын аралады

20.10.2018

Түрік технологы сүт өндірудің тың әдісін үйретті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу