Саяси диалог пен ынтымақтастықтың маңызды платформасы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қытайға сапары барысында Шанхай ынтымақтастық ұйымына (ШЫҰ) мүше мемлекеттер басшыларының XVIII отырысына қатысқаны белгілі. Циндао (ҚХР) қаласында 9-10 маусымда өткен жиында ШЫҰ мүше-мемлекеттері мен бақылаушы-мемлекеттерінің басшылары, сонымен қатар түрлі халықаралық ұйымдардың жетекшілері болды. Бұрынғылардан ерекшелігі – аталмыш саммит ШЫҰ кеңейтілгеннен кейін және Ұйым мүшелігіне Үндістан мен Пәкістан толыққанды қабылданған соң бірінші рет өткізіліп отыр. 

Егемен Қазақстан
13.06.2018 48

Өзара ықпалдасудың жаңа «сегізжақты форматы» Қытай мен Үндістан, сонымен қатар Үндістан мен Пәкістан арасындағы байланыстарға оң ықпалын тигізіп отырғанын атап өткен жөн. Бұл – саммиттің маңызды тұсы. Осылайша, бір үстелдің басында жолығысқан Үндістан мен Пәкістан жетекшілерінің келіссөздері, әртүрлі мәселелер бойынша ортақ пікір алмасу мен құжаттар қабылдау – олардың орташа мерзімде жақындасуындағы ұтымды өзгерістерінің нышанын білдіреді. Бұл тұста саяси диалог пен сенімнің нығаюының кепілдігі ретінде ШЫҰ мүше-мемлекеттерінің ұзақ мерзімге арналған тату көршілік, достық және ынтымақтастық туралы шартының жүзеге асуы маңызды болып отыр. 

Кеңейтілген форматтағы отырыс барысында мемлекеттер басшылары жаңа жағдайдағы әрі қарайғы өзара ықпалдасу мәселелерін қарастырды, сонымен қатар күн тәртібіндегі халықаралық және өңірлік өзекті мәселелер бойынша пікір алмасты, атап айтар болсақ, Ауғанстан мен Сирия мәселелерін талқылады. 

Мұндағы ең негізгі саяси құжат – ШЫҰ-ға мүше-мемлекеттердің өңірлік және жаһан­дық саясатқа қатысты өзекті мәсе­лелері қам­тылып, ұйым шеңберіндегі көпқыр­лы ынты­мақтастықтықтың әрі қарайғы даму бағдары ұсынылған Циндао декларациясы екенін айта кеткен жөн. Сонымен қатар қоршаған ортаны қорғау және туризм саласындағы құжаттар қабылданып, ШЫҰ Кеңсесі мен БҰҰ арасында білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері бойынша ынты­мақ­тастық жөніндегі меморандумға қол қойылды. 

Бұған қоса тараптар отырыс нәтижесі бойынша бірқатар елеулі құжаттар пакетін қабылдады. Қауіпсіздікті бірлесе күшейтуге байланысты жаңа шаралар тұжырымдалды. Терроризммен, сепаратизммен және экстремизммен, сондай-ақ есірткі бизнесі және киберқауіппен күресу Циндао саммитінің басты басымдықтарының біріне айналды. Осылайша, мәжіліс шеңберінде ШЫҰ мүше-елдерінің терроризм, сепаратизм және экстремизмге қарсы тұру бойынша ынтымақтастығының 2019-2021 жылдарға арналған бағдарламасы, 2018-2023 жылдарға арналған есірткіге қарсы стратегиясын бекіту шешімі және оны орындау бойынша іс-қимыл жоспары бекітілді. 

Бірлескен заманауи өндірістің ортақ даму платформасын жасау мен электронды сауданы дамыту мақсатында Қазақстан цифрлы жүйеге көшу мен жаңа технологиялар саласындағы тәжірибе алмасу бойынша жаңа алаң құру идеясын ортаға салды. Сонымен қатар қаржы және адам потенциалын іске қосу үшін Елбасы Пекин-Астана-Мәскеу-Берлин маршруты бойынша Еуразиялық жүрдек темір жол магистралы инфрақұрылымды жобасын жүзеге асыруды ұсынды. ШЫҰ мен ЕАЭО сияқты платформаларды біріктіру перспективасына ие мұндай мегажоба Ұйымның дамуына қосымша импульс беретіні анық. 

ШЫҰ тарапынан жастарға ерекше назар аудару, жас ұрпақты ұйымға, мүше-мемле­кеттердің экономикалық өміріне белсенді тарту мәселесі де ерекше назарға алынды. Осыған байланысты ШЫҰ Іскерлік кеңесінің жастар қанатын құру мәселесі қарастырылды. 

ШЫҰ-ның он сегіз жылдық даму тәжіри­бесі барысында, іс жүзінде, бірде-бір жан-жақты экономикалық жобаның жүзеге асырылмағандығын атап өткен жөн. Осыған сәйкес, саммит қатысушылары кеңейтілген экономикалық ынтымақтастыққа ерекше көңіл аударды. Бүгінгі күні ШЫҰ-ның саяси, экономикалық және мәдени-гуманитарлық әлеуеті бірте-бірте артып отыр. Ұйым барынша жаһандық сипатқа ие болуда. 

Қазақстан Президенті атап өткеніндей, былтырғы маусымда Астана саммиті барысында құрамына екі ел енгеннен кейін ШЫҰ аймақтық және халықаралық саясаттағы ықпалды ойыншы ретіндегі рөлін барынша бекітті. Қазіргі таңда ұйым Үндістан мен Пәкістан арасында диалог орнатуда, күрделі саяси алауыздықтар мен территориялық талас­тарды шешуде барынша ұтымды алаң болып отырғанын да атап өткен жөн. 

Өзінің сәтті эволюциясына қарамастан, бүгінде «шанхайлық сегіздік» жаңа мүм­кіндіктер мен қауіптермен бетпе-бет келіп отыр. Оның кеңейтілуімен өңірлік ұйым континенттік Еуразияның ішіне Ресей, Қытай және Үндістан сияқты ірі акторлары енетін ең өкілетті форумға айналды. Нәтижесінде, мәселелер қатары көбейіп, тепе-теңдікті сақтау бірте-бірте қиындай түседі. 

Жалпы, Қытай Шанхай ынтымақтастық ұйымына өткен жылдың маусымынан бас­тап төрағалық еткен мерзімде 160-тан астам жан-жақты шара өткізді. Қытайдың төрағалық етуі шеңберінде саммит өзара тиімді ынтымақтастықты орнатуда маңызды платформаға айналды.

Зарема ШӘУКЕНОВА,

Президент жанындағы Қазақстан стратегиялық

зерттеулер институтының директоры

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Қазақстан 2019 жылы 5G интернетке қол жеткізеді

15.08.2018

Мемлекет басшысы Италия Республикасының Президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

15.08.2018

Бақытжан Сағынтаев денсаулық сақтау саласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

15.08.2018

БҚО: Шалқар көлінде 4 адамды құтқарылды

15.08.2018

«Хат қоржын»

15.08.2018

Елбасы Парламент Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевты қабылдады

15.08.2018

Сақтандыру шарттарын 2019 жылдан бастап онлайн режимде жасауға болады

15.08.2018

Түріктер «Қазақфильмнің» туындыларын көрсетпек

15.08.2018

Алдағы тәулікте күн суытады

15.08.2018

Астананың апорты

15.08.2018

«Егеменнің» қолдауымен «Ұлы Дала рухы» фотокөрмесі өтті

15.08.2018

Адам Пжегодскийдің Жетісудағы көпқырлы қызметі

15.08.2018

Қыркүйек айынан бастап «Астана-Теміртау» күре жолы ақылы болады

15.08.2018

Дәметкен Сүлейменованың «Жаһанша Досмұхамедов һәм қазақ автономиясы» кітабы жарық көрді

15.08.2018

Жазықсыз атылған жампоз

15.08.2018

Астананың білім беру мекемелерінің 45 басшысы тәртіптік жазаға тартылды

15.08.2018

Қарулы күштерінің сержанты ер-азаматқа лайық батылдық жасады

15.08.2018

Атыраудағы «КасХим» жылына 27 млн полипропилен мен полиэтилен шығарады

15.08.2018

Керекулік өрендер жазды ойдағыдай өткізуде

15.08.2018

Алексей Цой жеке қабылдауына жазылған азаматтармен кездесу өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу