Балалар вайны

«Бала тәрбиесі бесіктен» деген мәтелді білгенімізбен, баланы бесіктен тәрбиелей бермейтініміз тағы рас. Әркімде шаруа шаш-етектен, аралас-құраластық та уақыт алады. Оның бәрін айналып келгенде бос уақыттың есебінен түгендегенімізбен, балаға бөлетін уақыттың еншісінен қарпып жатқанымызды ата-аналар қауымы аңдай да бермейміз. 

Егемен Қазақстан
13.06.2018 81

Ал бала жалғыз қалады. Зеріккен баланың зейіні неге ауады? Әрине, үйдегі Wi-Fi желісіне қосулы смарт теледидар, планшет немесе смартфондарға ауады. Зерек болса да зердесіне ертегі кейіпкерлерін, аңыз-әпсаналардың орамды оқиғаларын тоқитын, жұмбақ жасырып, жаңылтпаш жаттатқызатын әжелер сирек. Айзере көп болса да, анық Зере жоқ. Әрине, әр заманның өз әжесі бар. Соған қарай жаңа буынның да тынысы, үні өзгере бермек. 

ХХІ ғасыр жеткіншектерінің жадын жаулап алған сиқырдың бірі интернеттің иіріміне тартатын вайндар деуге болады. Вайн – өмірдің кейбір сәттерін көрсететін, 2 секундтан 20 секундқа дейін ғана созылатын қысқа роликтер. Вайн атауының шығу төркіні әу баста Vine бағдарламасымен жарияланатын, ұзақтығы 6 секундқа дейінгі роликтер болатын. Әлбетте, көпшілігі вайнды әлеуметтік желілерге салатын кез келген юморлық шоулармен шатастырады. Мұның табиғаты әзіл-сықақ қойылымынан сәл басқашалау. Дегенмен, кез келген видеоны түсіріп, әлеуметтік желілерде жариялай бергенімен вайнер атана қою да екіталай. Ал «Vine» мобильдік қосымшасын біраз жыл бұрын Twitter компаниясы сатып алған болатын. 

Қазір әсіресе YouTube сегментінде ең танымал вайнерлердің бар екені белгілі. Кейбірінде жүз мыңдаған жазылушылар кездеседі. Бұл тарапта ең бастысы вайнердің тақырыпты қоғамның қабылдауына ұғынықты жеткізуі болса керек. Сондай-ақ әдемі әзілмен әдіптеліп тұруы тиіс. Бұл вайнердің шеберлігі мен ойлау жүйесінің еркіндігіне тікелей тәуелді. Әрине, пікірлер әр алуан. Әзіл-қалжыңды қабылдау да әртүрлі. Соған орай вайнерлерді түсіну де адамдардың мінез-құлқына, табиғатына байланысты құбылып тұратыны түсінікті.

«Соңғы мода, соңғы мода – осылар, шын модашы көз жұмып тез қосылар» деп ақын Аманжан Жақып ағамыз айтқандай, тренд тұғырына шыққан тосын дүниелерді тарту-таралғыдай тез қабылдап алатынымыз бар. Бүгінде бұл вайнға ынта-ықыласымен үңіліп отыратын балалар бәрімізді таңғалдырып жүргені жасырын емес. Тіпті сәбилердің балдырған саусақтарымен сенсор экранды әрлі-берлі жылжытып, жақсы көретін дүниесін тауып алғанына немесе пульт тетіктерін басып қажетті вайндарын қойып алғанына тап бір ақпараттық технологияны жетік меңгеріп шыққан кәнігі маман атанғандай қуанамыз. Иә, бірақ бұл баланың цифрлы дәуірге тәй-тәй басқан қадамы болғанымен, оның шырмауынан шыға алмай шұқшиып отырып қалатыны шынымен алаңдатады. Өйткені вайншыл бала өзгелерді көрмейді, естімейді, жұлқылап жүріп әрең дегенде бетін «бері» қаратып аласыз. Бұл қандай сиқыр, қандай күш?!.. Бұған психологтар не дейді? Әке-шеше бір уақ осыған да бас қатыруы қажет сықылды. 

Сондай-ақ қазір қазақстандық бүлдір­шіндер арасында кеңінен танымал вайнер балалар да кездеседі. Бір кездері той-томалақта ересектерше шаш үлгісін қойып, әуелете ән айтып, екі иығын жұлып жеп би билейтін бүлдіршіндер түрлі ойға қалдыратын. Әркімнің таңдауы, еркі болғанымен, балдәурен балалықтың табыс тауып, тез есеюіне де ересектер тарапынан бір тыйым керек пе дейтінбіз. Бүгінгі вайнер балалардың видеоларын көргенде де алдымен осы ой боталайды. Өйткені ата-ананың аялы алақанының бар жылуын сезініп өсуі тиіс бүлдіршіннің камера алдында бет-аузын бояп, шешесінің немесе әпкесінің киімін киіп әлдебір образды кейіптеуі, тұрмыстық тақырыптарға түрен салуы кіршіксіз бала әлеміне жараспайтын қылық. Бұл қаншама солқылдаған шыбықтай желкілдеп өсіп келе жатқан өзі құралпы балдырғандарға да бұрыс тәрбие береді, қисық мінез қалыптайды.

Десе де, интернет иірімдерінен азды-көпті байқағанымыздай, вайнды түсіру белгілі бір деңгейде шығармашылық ізденісті қажет етеді. Яғни бұл үрдісті шіли теріске шығарудың да қажеті жоқ. Себебі әр жанрда ұлттық өнім болуы керек. Бұл ұлттық иммунитетті түзеді. Мәселен, қазақстандық балалар вайны болмаса, олар шетелдік вайндарды тамашалай бастайды. Бұл өз кезегінде болмыс-бітімі бөлек елдердің тәрбиесін де сіңіреді. Сондықтан мектеп вайнын дамытуға, әсіресе ана тіліміздегі жарасымды балалар вайнын түсіруге барлық оқушылар сарайы мен балаларды дамыту орталықтары жұдырықтай жұмылдырылса, көп ұзамай жақсы үрдіске айналып жүре беретініне күмәніміз жоқ. Себебі қазір гаджетті құшақтаған балалар дүниеге келіп жатыр... 

Думан Анаш,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Қазақстан 2019 жылы 5G интернетке қол жеткізеді

15.08.2018

Мемлекет басшысы Италия Республикасының Президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

15.08.2018

Бақытжан Сағынтаев денсаулық сақтау саласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

15.08.2018

БҚО: Шалқар көлінде 4 адамды құтқарылды

15.08.2018

«Хат қоржын»

15.08.2018

Елбасы Парламент Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевты қабылдады

15.08.2018

Сақтандыру шарттарын 2019 жылдан бастап онлайн режимде жасауға болады

15.08.2018

Түріктер «Қазақфильмнің» туындыларын көрсетпек

15.08.2018

Алдағы тәулікте күн суытады

15.08.2018

Астананың апорты

15.08.2018

«Егеменнің» қолдауымен «Ұлы Дала рухы» фотокөрмесі өтті

15.08.2018

Адам Пжегодскийдің Жетісудағы көпқырлы қызметі

15.08.2018

Қыркүйек айынан бастап «Астана-Теміртау» күре жолы ақылы болады

15.08.2018

Дәметкен Сүлейменованың «Жаһанша Досмұхамедов һәм қазақ автономиясы» кітабы жарық көрді

15.08.2018

Жазықсыз атылған жампоз

15.08.2018

Астананың білім беру мекемелерінің 45 басшысы тәртіптік жазаға тартылды

15.08.2018

Қарулы күштерінің сержанты ер-азаматқа лайық батылдық жасады

15.08.2018

Атыраудағы «КасХим» жылына 27 млн полипропилен мен полиэтилен шығарады

15.08.2018

Керекулік өрендер жазды ойдағыдай өткізуде

15.08.2018

Алексей Цой жеке қабылдауына жазылған азаматтармен кездесу өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу