Балалар вайны

«Бала тәрбиесі бесіктен» деген мәтелді білгенімізбен, баланы бесіктен тәрбиелей бермейтініміз тағы рас. Әркімде шаруа шаш-етектен, аралас-құраластық та уақыт алады. Оның бәрін айналып келгенде бос уақыттың есебінен түгендегенімізбен, балаға бөлетін уақыттың еншісінен қарпып жатқанымызды ата-аналар қауымы аңдай да бермейміз. 

Егемен Қазақстан
13.06.2018 94
3

Ал бала жалғыз қалады. Зеріккен баланың зейіні неге ауады? Әрине, үйдегі Wi-Fi желісіне қосулы смарт теледидар, планшет немесе смартфондарға ауады. Зерек болса да зердесіне ертегі кейіпкерлерін, аңыз-әпсаналардың орамды оқиғаларын тоқитын, жұмбақ жасырып, жаңылтпаш жаттатқызатын әжелер сирек. Айзере көп болса да, анық Зере жоқ. Әрине, әр заманның өз әжесі бар. Соған қарай жаңа буынның да тынысы, үні өзгере бермек. 

ХХІ ғасыр жеткіншектерінің жадын жаулап алған сиқырдың бірі интернеттің иіріміне тартатын вайндар деуге болады. Вайн – өмірдің кейбір сәттерін көрсететін, 2 секундтан 20 секундқа дейін ғана созылатын қысқа роликтер. Вайн атауының шығу төркіні әу баста Vine бағдарламасымен жарияланатын, ұзақтығы 6 секундқа дейінгі роликтер болатын. Әлбетте, көпшілігі вайнды әлеуметтік желілерге салатын кез келген юморлық шоулармен шатастырады. Мұның табиғаты әзіл-сықақ қойылымынан сәл басқашалау. Дегенмен, кез келген видеоны түсіріп, әлеуметтік желілерде жариялай бергенімен вайнер атана қою да екіталай. Ал «Vine» мобильдік қосымшасын біраз жыл бұрын Twitter компаниясы сатып алған болатын. 

Қазір әсіресе YouTube сегментінде ең танымал вайнерлердің бар екені белгілі. Кейбірінде жүз мыңдаған жазылушылар кездеседі. Бұл тарапта ең бастысы вайнердің тақырыпты қоғамның қабылдауына ұғынықты жеткізуі болса керек. Сондай-ақ әдемі әзілмен әдіптеліп тұруы тиіс. Бұл вайнердің шеберлігі мен ойлау жүйесінің еркіндігіне тікелей тәуелді. Әрине, пікірлер әр алуан. Әзіл-қалжыңды қабылдау да әртүрлі. Соған орай вайнерлерді түсіну де адамдардың мінез-құлқына, табиғатына байланысты құбылып тұратыны түсінікті.

«Соңғы мода, соңғы мода – осылар, шын модашы көз жұмып тез қосылар» деп ақын Аманжан Жақып ағамыз айтқандай, тренд тұғырына шыққан тосын дүниелерді тарту-таралғыдай тез қабылдап алатынымыз бар. Бүгінде бұл вайнға ынта-ықыласымен үңіліп отыратын балалар бәрімізді таңғалдырып жүргені жасырын емес. Тіпті сәбилердің балдырған саусақтарымен сенсор экранды әрлі-берлі жылжытып, жақсы көретін дүниесін тауып алғанына немесе пульт тетіктерін басып қажетті вайндарын қойып алғанына тап бір ақпараттық технологияны жетік меңгеріп шыққан кәнігі маман атанғандай қуанамыз. Иә, бірақ бұл баланың цифрлы дәуірге тәй-тәй басқан қадамы болғанымен, оның шырмауынан шыға алмай шұқшиып отырып қалатыны шынымен алаңдатады. Өйткені вайншыл бала өзгелерді көрмейді, естімейді, жұлқылап жүріп әрең дегенде бетін «бері» қаратып аласыз. Бұл қандай сиқыр, қандай күш?!.. Бұған психологтар не дейді? Әке-шеше бір уақ осыған да бас қатыруы қажет сықылды. 

Сондай-ақ қазір қазақстандық бүлдір­шіндер арасында кеңінен танымал вайнер балалар да кездеседі. Бір кездері той-томалақта ересектерше шаш үлгісін қойып, әуелете ән айтып, екі иығын жұлып жеп би билейтін бүлдіршіндер түрлі ойға қалдыратын. Әркімнің таңдауы, еркі болғанымен, балдәурен балалықтың табыс тауып, тез есеюіне де ересектер тарапынан бір тыйым керек пе дейтінбіз. Бүгінгі вайнер балалардың видеоларын көргенде де алдымен осы ой боталайды. Өйткені ата-ананың аялы алақанының бар жылуын сезініп өсуі тиіс бүлдіршіннің камера алдында бет-аузын бояп, шешесінің немесе әпкесінің киімін киіп әлдебір образды кейіптеуі, тұрмыстық тақырыптарға түрен салуы кіршіксіз бала әлеміне жараспайтын қылық. Бұл қаншама солқылдаған шыбықтай желкілдеп өсіп келе жатқан өзі құралпы балдырғандарға да бұрыс тәрбие береді, қисық мінез қалыптайды.

Десе де, интернет иірімдерінен азды-көпті байқағанымыздай, вайнды түсіру белгілі бір деңгейде шығармашылық ізденісті қажет етеді. Яғни бұл үрдісті шіли теріске шығарудың да қажеті жоқ. Себебі әр жанрда ұлттық өнім болуы керек. Бұл ұлттық иммунитетті түзеді. Мәселен, қазақстандық балалар вайны болмаса, олар шетелдік вайндарды тамашалай бастайды. Бұл өз кезегінде болмыс-бітімі бөлек елдердің тәрбиесін де сіңіреді. Сондықтан мектеп вайнын дамытуға, әсіресе ана тіліміздегі жарасымды балалар вайнын түсіруге барлық оқушылар сарайы мен балаларды дамыту орталықтары жұдырықтай жұмылдырылса, көп ұзамай жақсы үрдіске айналып жүре беретініне күмәніміз жоқ. Себебі қазір гаджетті құшақтаған балалар дүниеге келіп жатыр... 

Думан Анаш,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу