Қытай Қазақстанға тікелей инвестиция құю көлемі бойынша 4-ші орында тұр

Қазақстан өзімен көршілес мемлекеттермен тығыз ынты­мақтастық орнатып, сауда-саттық, қауіпсіздік және басқа да өзекті мәселелер бойынша оңтайлы саясат жүргізіп келеді. Осы орайда елімізбен іргелес жатқан Қытай мемлекеті­мен арадағы байланыстың маңыз­ды ­екені анық көрінеді. Өйт­кені басқасын айтпаған­да, әлем­­д­ік экономикадағы жетек­­ші орынға ие бұл елмен орнатылған қарым-қатынас­тың жөні бөлек.

Егемен Қазақстан
13.06.2018 1486
2

­

Көршілес елдер бір-бірімен алыс-беріс, барыс-келіс жасап, белг­ілі бір дең­гейде өзара ынтымақ­тас­тық­ты дамытуы заңды­лық. Осы заңдылық аясын­да өрістеп келе жатқан Қазақ­стан-Қытай байланыстары бүгінде жаңа сипатқа ие болып отыр.

Екі ел арасындағы әріп­тес­тік мәселелері Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың өткен аптада Бей­жіңге жасаған мемле­ке­­т­тік сапарында кеңінен тал­­қы­­ланып, екіжақты ын­ты­­мақ­­тастықтың басым бағыт­­­тары пысықталды. Са­пар аясында Нұрсұлтан Назарбаев ҚХР Төрағасы Си Цзиньпинмен келіссөздер жүр­гізіп, еліміз үшін оң­тай­лы уағдаластықтарға қол жет­кі­зіл­ді. Келіссөздер бары­сында іскер топтар мен жо­балар­ды жүзеге асыруға ат­сал­ы­сатын шаруашылық субъек­ті­лер Қытай Халық Респуб­ли­касымен инвести­циялық ын­­тым­ақтастықты ілгеріле­ту­­дің негізгі драй­вер­лері болып са­н­алатынына назар ауда­рыл­ды. Сондай-ақ келіс­сөздер кезінде Қытай тарапы Қазақ­станның ауыл шаруашылығы өнімін өз нарығына енгізуге, энергетика, мұнай-газ, мəде­ни-гума­нитарлық байланыстар, жаңа технологиялар мен цифр­­ландыру салаларын­дағы екі­жақты серіктестікті терең­детуге ықылас білдірді.

Жалпы, Қазақстан-Қытай қатына­сында сауда, инвести­ция салалары негізгі ба­сым­дыққа ие. Сондықтан осы мә­се­леге қатысты бір­қатар де­рек­­терге назар аудара кетейік.

Қай елмен болсын әріптес­тік орнату барысында оның саяси және экономикалық әлеуетін дұрыс ба­ғам­дап, зерделеу аса маңызды. Бұл орай­да Қазақстанның жинақтаған тә­жі­рибесі мол. Осы тәжі­ри­белер елі­­міздің өзге мемлекеттермен ынты­мақ­­тастығын дамытуда кеңінен қол­­данылуда. Мәселен, Қытайдың әлем­дік аренадағы саяси салмағы, эко­номикалық әлеуеті еліміз үшін белгілі. Сондықтан Қазақ­­стан әлемдік ауқымдағы маңыз­ды әрі ірі инвес­тор болып табылатын Қытайдың инвестициялық қуатын тиімді пайдалануды көздейді. Бұл арада экономикасы дамыған Еуропалық одақ елдерінің өздері де қытайлық инвес­торларды тарту мақсатында арнайы бағдарламалар қабыл­дап жатқанын айта кеткеніміз жөн.

Бүгінде Қытай біздің елі­міз үшін аса маңызды әрі сенім­ді әріптес мемлекет болып саналады. Қазақстан-Қытай байланыстарының бүгін­гі заманауи келбеті сауда-эко­номикалық салада айқын көрінуде. 

Екіжақты ынтымақтас­тықтың дамуына «Жібек жолы экономикалық белдеуі» бастамасы серпін берді. Бұл бағытта индустрияландыру, инвестиция салаларына қатысты бірлескен бағ­дар­ламалар түзілді. Бүгінде құны 27,6 млрд долларды құрайтын 51 жоба­ның тізімі жасалды.

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың өт­­кен аптада Бей­­жіңге жасаған мемле­ке­т­­­­тік сапары аясында екі­жақ­­ты ын­ты­мақ­­­тастықты дамы­ту­ға жаңа сер­пін бере­т­ін, ­эко­но­микалық бағытқа негіз­­де­л­ген инвестициялық жоба­л­арға қол қо­­­йылуы да Қазақ­стан-Қытай қатына­сы­­ның одан әрі жандануына жол аша түспек.

Президент Н.Ә.Назарбаевтың сапары барысында Қазақстан Инвес­ти­ци­я­лар және даму министрлігі мен ҚХР-дың Даму және реформалау жө­нін­­дегі мемлекеттік комитеті арасында өн­дірістік қуаттар мен инвестиция­лар са­ла­сындағы Қазақстан-Қытай ын­ты­мақ­тас­тық жоспарын бірлесіп әзір­леу жөнін­дегі өзара түсіністік туралы ме­мо­­ран­думның бекітілуін ерекше атап көр­­сет­кеніміз жөн. Сонымен қатар сапар кезінде екі елдің бизнес өкіл­дері қа­тыс­қан Іскерлік кеңес өтіп, со­ның нәти­­же­сінде 8,7 млрд доллар көле­мін­­дегі 17 инвестициялық, 1,6 млрд дол­лар­­ды құрайтын 8 қаржылық, 700 млн дол­лар болатын 7 сыртқы сауда жəне 8 ком­мер­циялық емес келісім бекі­тілді. Нақтылай айтқанда, құны 13 млрд доллардан астам қаржыны құрай­тын, барлығы 40 құжатқа қол қойыл­ды. Бұл құжаттар еліміздің еркін эконо­ми­ка­­лық аймақтарын, кен орындарын иге­руге, энергетикалық жобалар жа­са­уға, био­химиялық клас­тер құруға жəне басқа да салаларға инвестиция тарту­ға мүмкіндік бермек. Айта кетейік, Іскерлік кеңесіне Қытай тарапынан 270, Қазақстан жағынан 130, барлығы 400 адам қатысқан.

Негізінде, Мемлекет бас­шысы Нұрсұлтан Назарбаев­тың қытайлық іскер топ өкіл­дерімен кездесуін ерекше атап өтуге болады. Өйткені бұл басқосуда елімізде табыс­ты жүзеге асырылып жатқан инвес­ти­циялық жобалар мен алда­ғы уақытта іске асыру көз­деліп отырған жобалар жөнін­де кеңінен ақпарат берілді.

Бүгінде Қытай әлем елдері арасында Қазақстанға тікелей инвестиция құю көлемі бойынша 4-ші орында тұр. 2017 жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 10,5 миллиард долларды құраған. Қазір Қазақстанның мұнай-газ, химия жəне азық-түлік өнеркəсібі, машина жасау, жеңіл өнеркəсіп салаларында қытай капиталының қатысы бар 1200 кəсіпорын жұмыс істеуде. Мұның барлығы Қазақстан-Қытай әріптестігінің экономикалық тұр­ғыдағы байланыс деңгейін көрсетеді.

Қазіргі таңда Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастықты дамытуда экономикалық серіктестікті нығайтуға басымдық берілуде. Осы орайда қытайлық компанияларымен түрлі салалар бойынша бірлескен жоба­ларды жүзеге асыруға байланыс­ты нақты келісімдер бекітіліп отыр. Бұл келісімдерде азық-түлік, авто­өнер­кәсіп, биотехнология, медицина және басқа да жобалар қамтыл­ған. Атал­ған құжаттарда экспортқа ла­йық­ты, сапалы өнімдер шығару талабы алдыңғы қатарға шығарылып отыр. 

Сонымен қатар Қытайдың ірі автомобиль компаниясымен жылына 100 000 бірлік көлік шығаратын кәсіпорын құру туралы келісімге қол қойылды. Бұл компания өнімдерінің 20 пайызын электромобильдер құрай­ды және ол еуразиялық кеңістік­тегі елдерге экспортталады. Бұл жобаға салы­натын инвестиция көлемі 1,3 млрд АҚШ долларын құрайды. Мұны еліміздегі ірі инвестициялық жобалардың қатарына қосуға болады. Аталған жобаны жүзеге асыруға қытайлық компаниялармен қатар еуропалық компаниялар да атсалыспақ. «Kazakh Invest» ҰҚ» АҚ басқарма төр­ағасы Сапарбек Тұяқбаевтың айтуынша, бүгінде Қазақстан нарығына неміс, британдық компаниялардың да қызығушылығы жоғары. Мәселен, күн қалқандарын шығаратын ірі кластерге төрт бірдей мемлекет қатыспақ. Бұл жобада Францияның, Қытайдың және Ресей мен Қазақстанның мүмкін­дік­тері біріктірілмек. Осы жоба аясын­да күн­нен қуат алатын стансалар салу көз­делг­ен. Қазірдің өзінде бұл жоба­ның өнім­деріне Ресей, Қазақстан мен Орта­лық Азия мемлекеттерінен сұраныстар түсіп жатыр. Демек біз қазір Қытай Халық Рес­пуб­ликасымен қарым-қаты­нас­тар­дың жан-жақты әрі жоғары тех­но­ло­г­ия­лық кезеңіне шықтық деп айта аламыз. 

Бүгінде Қазақстан мен Қытайдың түрлі саладағы қатынастары өзінің жоғары деңгейін көрсетуде. Басқа ел­дер­дің инвесторлары секілді қытай­лық инвесторларды да бірінші кезекте Қазақстанның нақты жоспары қызық­тырады. Қазақстанның бұл тартым­ды­лығына үстеме ретінде елімізде ин­весторларға, оның ішін­де қайта өңдеу саласына үлес қоса­тын шетелдік кәсіп­керлерге көп мүмкін­діктер беріліп отыр­ғанын айтуға бола­ды. Сондай-ақ инвесторларды қол­дауға бағытталған заңнамалық жүйе орнықтырылған.

Қазақстан мен Қытай арасындағы өзара ынтымақтастықты дамыту мәсе­лелері тек екіжақты келіссөздер шең­берінде ғана емес, халықаралық және аймақтың ұйымдар аясында да жүзеге асырылып келе жатқанын айтуы­мыз керек. Бұл орайда екі елдің Шан­хай ынтымақтастық ұйымы шең­берінде сенімді әріптес ретінде үнқатысуын ерекше атап өтуге болады. Бүгінде әлемдік деңгейдегі беделі өсіп, өзіндік жолын қалыптастырған ШЫҰ-ның Қытайдың Циндао қаласында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен өткен Саммитінде Қазақ­стан мен Қытайдың сенімді әріптестер екені айқын көрінді.

Жолдыбай БАЗАР,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу