Сәдуақас Сейфуллин. Не қылдыңдар?

Тіл – ұлттың жаны. Ұлттың болмысын ең алдымен сөзінен көреміз. Ал мұны сақтауға осыған анық көзі жеткен кез келген ұлт өкілі шыр-пыр болмақ. «Еңбекшіл қазақ» газетінің 1923 жылғы №118 санында жарық көрген Сәдуақас Сейфуллиннің «Не қылдыңдар?» мақаласы соның айғағы.   

Егемен Қазақстан
18.06.2018 3572
2

Қазақстанның орталық кеңесі (совет) коми­тетінің жаңадан болып өткен 3-ші жалпы жиылысы «Қазақстанда қазағы көп жерлерде мекеме істері қазақ тілінде жүрсін, бұл алдымен болыстарда бас­талсын» деп қаулы қылды.

Бұл туралы алдында жазғанбыз һәм бұл туралы 12-ші партия жиылысының қаулысы да бар.

Және бұл туралы біздің Қазақстанның сот істерін басқаратын ғаділия комиссариаты һәм Қазақстанның ішкі істерін басқаратын комиссариа­ты да губерния-губернияға бұйрықтарын жіберді. Бұйрықтар тығыз.

Және қағаздан гөрі игі ғой деп биыл жазға Орын­­бордан әр елге бара жатқан қазақ оқушы­ларына, студенттеріне Қазақстанның ішкі істерін бас­­қарушы комиссариатынан қағаздар алып беріп, бұл істі тапсырып жібердік.

Мұндағы мақсұт – бұлар әр губернияға барысымен қазақ тілінің дүкенін ашып жіберіп, қайнатып қазақ тілін жүргізіп жіберер деген емес, әйтеуір, адам барған соң губерния-губерниялардағы, ояздар­дағы қазақ еңбекшіл табының шын ілгері басуын ойлаған һәм сол еңбекшіл таптың үкіметінің шын көркеюін, гүлденуін ойлаған қайратты азаматтар болса, тұра қалып ойланып, бұл зор тарихи іске белсеніп кірісер ме екен деген еді.

Ақмола, Семей, Бөкей, Қостанай губерниясына жіберген жігіттерден хабар алынды. Хабарлары өте уайымды. Бәрінің айтатын сөздері: «ешбір жерде қазақ тілін ешкім іске асыруға ойланған жоқ һәм ойланатын емес» дейді.

Іс қиын, іс уайымды екені рас, көп ақша керек екені рас. Бірақ қандай іс болса да ынтамен болмақ. Сол ынта губерниялардағы, ояздардағы әртүрлі қызмет басындағы жігіттерде бар ма?...

Келген хабарларға қарағанда, ондай ынта, қалай қылсақ та болдырайық деген шын көңіл жоқ.

Жоқты бар қылады деген, ауыр қиындықтарды жеңеді деген қызмет басындағы жігіттер құр уайым айтатын түрі бар. Құр «бұған қаражат керек, бұған анау керек, бұған мынау керек» деген сөздерді айтатын түрлері бар.

Жалпы, ынта болып, жігер-қайрат болса, өзі-өзіне сенген кәміл иман болса, ержігіттің істей алмайтын ісі жоқ.

Қызыл әскер жалпы жұмылған ынтаның, қайратты жігердің, ерліктің арқасында, иманның арқасында қамаған қалың жауын жеңді.

Қазақ тілін жүргізу ісі қиын болса сондай-ақ болар.

Бұған жалпы ынта, қажымас қайрат керек.

Келесі жалпы жиылыста губерниялардағы, ояздардағы қызмет басындағы жігіттерден бұл іс туралы не қылғанынан әйгілі жауап алынбақ. Губерниядағы һәм ояздағы халықпен қатынасып отырған іс бастарындағы жігіттер бұл сұрауға лайықты жауаптарын даярлай берулері керек.

Дайындаған Ұларбек НҰРҒАЛЫМҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

17.02.2019

Қазақстан дзюдошылары Еуропа кубогінен екі медаль жеңіп алды

17.02.2019

Жансель Дениз Turkish Open турнирінде жеңімпаз атанды

17.02.2019

Елена Круглыхина могулшылар алдындағы басты міндетті атады

17.02.2019

17 ақпанға арналған ауа райы болжамы

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу