Ислам қолжазбалары зерттелуі тиіс

Астанада «Қазақстандағы ислам қолжазба мұралары: зерттеу-зерделеу, сақтау-жаңғырту және мамандар дайындау мәселелері» тақырыбында халықаралық семинар өтті. Шараны Дін істері комитетінің Дін мәселелері жөніндегі ғылыми-зерттеу және талдау орталығы, Ислам Ынтымақтастығы Ұйымы жанындағы Ислам тарихы, өнері мен мәдениетін зерттеу орталығы (IRCICA) және Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығы бірлесе ұйымдастырды.

Егемен Қазақстан
21.06.2018 4503
2

Семинар мақсаты – Қазақ­стан­да сақталған ислам қолжазба мұра­ларының қазіргі жай-күйін талдап-таразылау, оларды зер­делеп-жүйелеу, каталог тізбе­гін құрастырып жариялау және ғы­лыми айналымға енгізу, сондай-ақ аталған мәселелерді ғалымдар мен зерт­теушілер талқысына салу. Бұл туралы Қол­жазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының директоры Асылхан Садуов өзінің кіріспе сөзінде айтып өтті.

«Қазақстан өз тәуелсіздігін алған­нан бері ислам өркениетінің ескер­ткіштерін анықтау, зерттеу, санаққа алу және насихаттауды жандандырып келеді. Бұл ретте орын алып отырған мәсе­лелер де бар. Жалпы, ислам діні енгеннен бастап, қазақ да­ла­сына арабша жазу стилі, Құран кітабы, түрлі ғылыми-та­ри­хи қолжазбалар көптеп тарал­ды. Осы қолжазбаларды зерделеп, арнайы каталог құрастыру мақ­сатында исламтанушы және дін­танушы мамандарды ортақ іске жұмылдырамыз. Себебі қа­зақ жеріндегі ислам мәдениеті мұра­ла­рын әлемге танытуымыз қажет. Тарихын тереңнен алатын құнды жәдігерлердің қазіргі діни сананың қалыптасуында маңызы өте жоғары. Рухани жаңғырудың мәнін алыстан емес, төл тарихымыздың қой­науы­нан іздеуіміз керектігін жадымыздан шығармауымыз керек», деген Қуатжан Уәлиев семинардың табысты өтуіне сәттілік тіледі.

Бұдан соң Дін істері және аза­мат­тық қоғам министрі Дархан Кәле­таев­тың құттықтау хатын атал­ған министрліктің жауапты хатшы­сы Марат Әзілханов жеткізіп, семинарға арнайы келген IRCICA-ның бас директоры Халит Еренге алғысын айтты. Ол еліміздегі ислам өркениетінің қолжазбалары жөнін­де айта келіп, жартылай зерттел­ген, мүлдем зерттелмеген 30 мың­нан астам құнды еңбектер мен құжат­тар­дың мұрағаттар мен кітап­хана қорында зерт­теусіз жатқанына тоқ­талды. «Наурыз айында Қол­жаз­балар және сирек кітаптар ұлттық орта­лығында Әзірет Сұлтан қоры атаулы көрме ұйымдастырған болатын. Шара барысында өткен дөң­гелек үстелге қатысқан еліміздің ға­лым­дары мен зерттеушілері осы се­минарды өткізу туралы бастама көтерген еді.

Бұл бастаманы IRCICA басшылығы да қолдап, ха­лықаралық семинарға қаржылық қолдау көрсететіндігін мәлімдеді. Каталогтарды құрастыру, сөздіктер дайындау секілді жұмысты жүргізу үшін шағын қорлардың шамасы жете бермейді. Сол себепті ислам қолжазбаларына қатысты материалдарды жинақтап зерттеуге IRCICA өз көмегін ұсынды. Бүгінгі семи­нар­ға Қазақстанның түкпір-түкпірінен 20-дан астам ғалым, дәріскер, зерттеушілер қол­жаз­ба қорларын, жеке қолжазбаларды ұстап, мең­геріп отырған мамандар арнайы келіп отыр», де­ген Айнұр Әбдірәсілқызы IRCICA-ның бас ди­ректоры Халит Ерен мырзаға ел атынан алғысын жеткізді.

Мәртебелі мейман өз кезегінде ИЫҰ-ның мәдени бөлімі IRCICA-ның тарихына тоқталып, оған Қазақстанның да мүше екендігін атап өтті. «Ислам әлемінің өнері, фольклоры мен қолжазбаларының ми­расын сақтау, зерттеу және жаң­ғырту туралы ғылыми конференциялар ИЫҰ-ға мүше елдерде тұрақты өткізіліп келеді. Енді бұл жобаларымызды, тәжірибелерімізді Қазақстан игілігіне жаратуға ниеттіміз. Атап айтқанда, ислам қолжазбаларын сақ­тау, каталогтеу және ғылыми айна­лысқа енгізуге өз үлесімізді қос­қымыз келеді», деді ол.

Семинар барысында Қазақстан­дағы қолжазба қорлары­ның тарихын зерттеудің негізгі кезеңдері, орта­ғасырлық діни мәтіндер текс­тологиясының өзекті мәсе­ле­лері, сирек қорлардағы ислам бағы­тын­дағы қолжазбаларды зерттеу, ше­жірелік деректерді жинақтау мен жарыққа шығару, Алтын Ор­да кезеңінде жазылған діни қолжазбаларды ортағасырлық шаға­тай әдебиеті мұраларын оқы­ту мәселелері талқыланды. Сон­дай-ақ Қолжазбалар және сирек кітап­тар ұлттық орталығының атаулы көр­месі келушілер назарына ұсы­нылды.

Венера ТҮГЕЛБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу