Ислам қолжазбалары зерттелуі тиіс

Астанада «Қазақстандағы ислам қолжазба мұралары: зерттеу-зерделеу, сақтау-жаңғырту және мамандар дайындау мәселелері» тақырыбында халықаралық семинар өтті. Шараны Дін істері комитетінің Дін мәселелері жөніндегі ғылыми-зерттеу және талдау орталығы, Ислам Ынтымақтастығы Ұйымы жанындағы Ислам тарихы, өнері мен мәдениетін зерттеу орталығы (IRCICA) және Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығы бірлесе ұйымдастырды.

Егемен Қазақстан
21.06.2018 3856
2

Семинар мақсаты – Қазақ­стан­да сақталған ислам қолжазба мұра­ларының қазіргі жай-күйін талдап-таразылау, оларды зер­делеп-жүйелеу, каталог тізбе­гін құрастырып жариялау және ғы­лыми айналымға енгізу, сондай-ақ аталған мәселелерді ғалымдар мен зерт­теушілер талқысына салу. Бұл туралы Қол­жазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының директоры Асылхан Садуов өзінің кіріспе сөзінде айтып өтті.

«Қазақстан өз тәуелсіздігін алған­нан бері ислам өркениетінің ескер­ткіштерін анықтау, зерттеу, санаққа алу және насихаттауды жандандырып келеді. Бұл ретте орын алып отырған мәсе­лелер де бар. Жалпы, ислам діні енгеннен бастап, қазақ да­ла­сына арабша жазу стилі, Құран кітабы, түрлі ғылыми-та­ри­хи қолжазбалар көптеп тарал­ды. Осы қолжазбаларды зерделеп, арнайы каталог құрастыру мақ­сатында исламтанушы және дін­танушы мамандарды ортақ іске жұмылдырамыз. Себебі қа­зақ жеріндегі ислам мәдениеті мұра­ла­рын әлемге танытуымыз қажет. Тарихын тереңнен алатын құнды жәдігерлердің қазіргі діни сананың қалыптасуында маңызы өте жоғары. Рухани жаңғырудың мәнін алыстан емес, төл тарихымыздың қой­науы­нан іздеуіміз керектігін жадымыздан шығармауымыз керек», деген Қуатжан Уәлиев семинардың табысты өтуіне сәттілік тіледі.

Бұдан соң Дін істері және аза­мат­тық қоғам министрі Дархан Кәле­таев­тың құттықтау хатын атал­ған министрліктің жауапты хатшы­сы Марат Әзілханов жеткізіп, семинарға арнайы келген IRCICA-ның бас директоры Халит Еренге алғысын айтты. Ол еліміздегі ислам өркениетінің қолжазбалары жөнін­де айта келіп, жартылай зерттел­ген, мүлдем зерттелмеген 30 мың­нан астам құнды еңбектер мен құжат­тар­дың мұрағаттар мен кітап­хана қорында зерт­теусіз жатқанына тоқ­талды. «Наурыз айында Қол­жаз­балар және сирек кітаптар ұлттық орта­лығында Әзірет Сұлтан қоры атаулы көрме ұйымдастырған болатын. Шара барысында өткен дөң­гелек үстелге қатысқан еліміздің ға­лым­дары мен зерттеушілері осы се­минарды өткізу туралы бастама көтерген еді.

Бұл бастаманы IRCICA басшылығы да қолдап, ха­лықаралық семинарға қаржылық қолдау көрсететіндігін мәлімдеді. Каталогтарды құрастыру, сөздіктер дайындау секілді жұмысты жүргізу үшін шағын қорлардың шамасы жете бермейді. Сол себепті ислам қолжазбаларына қатысты материалдарды жинақтап зерттеуге IRCICA өз көмегін ұсынды. Бүгінгі семи­нар­ға Қазақстанның түкпір-түкпірінен 20-дан астам ғалым, дәріскер, зерттеушілер қол­жаз­ба қорларын, жеке қолжазбаларды ұстап, мең­геріп отырған мамандар арнайы келіп отыр», де­ген Айнұр Әбдірәсілқызы IRCICA-ның бас ди­ректоры Халит Ерен мырзаға ел атынан алғысын жеткізді.

Мәртебелі мейман өз кезегінде ИЫҰ-ның мәдени бөлімі IRCICA-ның тарихына тоқталып, оған Қазақстанның да мүше екендігін атап өтті. «Ислам әлемінің өнері, фольклоры мен қолжазбаларының ми­расын сақтау, зерттеу және жаң­ғырту туралы ғылыми конференциялар ИЫҰ-ға мүше елдерде тұрақты өткізіліп келеді. Енді бұл жобаларымызды, тәжірибелерімізді Қазақстан игілігіне жаратуға ниеттіміз. Атап айтқанда, ислам қолжазбаларын сақ­тау, каталогтеу және ғылыми айна­лысқа енгізуге өз үлесімізді қос­қымыз келеді», деді ол.

Семинар барысында Қазақстан­дағы қолжазба қорлары­ның тарихын зерттеудің негізгі кезеңдері, орта­ғасырлық діни мәтіндер текс­тологиясының өзекті мәсе­ле­лері, сирек қорлардағы ислам бағы­тын­дағы қолжазбаларды зерттеу, ше­жірелік деректерді жинақтау мен жарыққа шығару, Алтын Ор­да кезеңінде жазылған діни қолжазбаларды ортағасырлық шаға­тай әдебиеті мұраларын оқы­ту мәселелері талқыланды. Сон­дай-ақ Қолжазбалар және сирек кітап­тар ұлттық орталығының атаулы көр­месі келушілер назарына ұсы­нылды.

Венера ТҮГЕЛБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу