Бауырлас Түркия халқы таңдауын жасады

Түркиядағы сайлау мәресіне жетті. Дауыс беру қорытындысы бойынша, қазіргі президент Реджеп Тайип Ердоған қайта сайланды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бауырлас елдің басшысын жеңіске жетуімен құттықтады.

Егемен Қазақстан
25.06.2018 4743
2

Орталық сайлау комиссиясының мәліметіне сүйенсек, Р.Ердоған 52,55 пайыз қолдауға ие болған. Ал оппозицияның басты өкілі Мухаррем Инже 30,79 пайыз дауыс жинады. Халықтың Демократия партиясы басшысы Селехаттин Демирташқа электораттардың 8,36 пайызы дауыс берген.

Айта кету керек, елдегі аймақтардың басым бөлігі қазіргі президент Р.Ердоғанды қолдаған. Әйтсе де, Измир, Чанаккале, Адырна секілді батыс өңірлер М.Инжеге көп дауыс берсе, Диярбакыр секілді шығыс аудандар С.Демирташты таңдаған.

Сайлау қорытындысы жариялана сала Р.Ердоған халыққа үндеу жариялап, өзін қолдағандарға алғысын жеткізді. «Түркия демократияның сынағынан тағы да өтті. Сондай-ақ біз әлемге үлгі боламыз. 16 жыл бойы Түркия соғыс үшін емес, қызмет үшін дауыс берді. Көздеріміз бен құлақтарымыз тағы да халыққа қызмет етеді. Ертеңнен бастап сайлау науқаны кезінде берілген уәделерді орындауға кірісеміз», деді Р.Ердоған.

Дауыстарды санау тікелей эфирден көрсетіліп, Anadolu Agency санақ мәліметтерін жариялап отырды. Берілген дауыстардың 70 пайыздан астамы саналғаннан кейін Венгрия премьер-министрі Виктор Орбан алғаш болып Р.Ердоғанды сайлауда жеңіске жеткенімен құттықтады.

Бұл – конституциялық референдумнен кейін өткізіліп отырған алғашқы сайлау. 2017 жылы Түркияда референдум өтіп, халықтың 51 пайызы президенттің басқару жүйесін жақтап шыққан еді. Аталған реформаға сәйкес, елдегі премьер-министрлік басқару жүйесі президенттік болып өзгеріп, парламенттегі депутаттар саны ұлғайды. Сондай-ақ президентке министрлер, вице-президент тағайындау, төтенше жағдай енгізу секілді бірқатар уәкілеттік берілді.

Сонымен қатар Түркияда парламенттік сайлау өтті. Оның қорытындысы бойынша, «Әділет және даму» партиясы 42,49 пайыз қолдауға ие болып, парламенттегі 293 орын бұйырды. Ал олармен альянс құрған «Ұлттық қозғалыс партиясы» 11,13 пайыз дауыс жинады. Олардың еншісінде 67 депутат бар. Осылайша, «Халықтық альянс» парламентте басымдыққа ие болды. Бұдан бөлек, Ұлттық альянсқа кіретін «Республикалық халық партиясы», «Жақсы партия» және «Бақыт» партиясы 34,04 пайыз дауыс жинады. Ал дауыс берушілердің 11,67 пайызы «Халықтық демократиялық партиясын» қолдаған. Нәтижесінде кейінгілері парламентке 67 депутат ұсынуға мүмкіндік алды.

Сарапшылар сайлауда сенсацияның болмайтынын әу баста-ақ айтқан еді. Реджеп Тайип Ердоғанның екінші рет президенттікке сайланатынын көптеген басылымдар болжады. Мұның өз себебі бар. Өйткені, үгіт-насихат науқаны кезінде оны қолдайтындардың саны елу пайызға жуықтап, жүргізілген сауалнамалар қазіргі президенттің айқын басымдыққа ие екенін анық көрсетті.

Ел аумағындағы сайлау учаскелері жексенбі күні таңғы сағат сегізде түгел ашылды, ал шетелдегі Түркия азаматтары 19 маусым күні өз таңдауын жасап қойған еді. Дауыс беру Түркия уақытымен кешкі сағат 17.00-де (Астана уақытымен 20.00-де) аяқталды. Жалпы, Түркияда 60 миллионға жуық электорат бар. Биылғы сайлауға соның 87,1 пайызы қатысқан.

Биылғы сайлаудың тағы бір ерекшелігі – алғаш рет елде оппозициялық тарап үлкен қолдауға ие болды. Мұны көптеген бұқаралық ақпарат құралдары да жарыса жазды. Мәселен, BBC арнасының Түркиядағы тілшісі Марк Лоуэн өткен жексенбіні «президент үшін ақырет секілді болды» деп есептейді.

Жалпы, бауырлас түрік еліндегі сайлау демократиялық қоғамның барша талаптарына сай өтті деп кесіп айтуға толық негіз бар. Түркиядағы сайлауға барған еліміздің бақылаушылары да дауыс беру барысында ешқандай заң бұзушылық байқамағанын мәлімдеді.

Естеріңізде болса, 2016 жылы елде төңкеріс ұйымдастыруға талпынған еді. Соны ескерген ел билігі қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін 531 мың күштік құрылым қызметкерін жұмылдырған. Түркия Ішкі істер министрлігінің хабарлауынша, сайлау кезінде ешқандай оқыс оқиға болмаған. Тіркелген 362 бұзушылықтың басым бөлігі ауыз толтырып айтуға келмейді. Мәселен, соның 100-ге жуығы азаматтардың сайлау бюллетенін суретке түсіруіне қатысты.

Anadolu Agency-дің деректеріне сүйенсек, елдегі сайлауға әсер етуге талпынған 10 шетелдік ұсталған. Оның үшеуі – француз, үшеуі – неміс, қалғаны италиялық екен.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу