Бауырлас Түркия халқы таңдауын жасады

Түркиядағы сайлау мәресіне жетті. Дауыс беру қорытындысы бойынша, қазіргі президент Реджеп Тайип Ердоған қайта сайланды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бауырлас елдің басшысын жеңіске жетуімен құттықтады.

Егемен Қазақстан
25.06.2018 4645
2

Орталық сайлау комиссиясының мәліметіне сүйенсек, Р.Ердоған 52,55 пайыз қолдауға ие болған. Ал оппозицияның басты өкілі Мухаррем Инже 30,79 пайыз дауыс жинады. Халықтың Демократия партиясы басшысы Селехаттин Демирташқа электораттардың 8,36 пайызы дауыс берген.

Айта кету керек, елдегі аймақтардың басым бөлігі қазіргі президент Р.Ердоғанды қолдаған. Әйтсе де, Измир, Чанаккале, Адырна секілді батыс өңірлер М.Инжеге көп дауыс берсе, Диярбакыр секілді шығыс аудандар С.Демирташты таңдаған.

Сайлау қорытындысы жариялана сала Р.Ердоған халыққа үндеу жариялап, өзін қолдағандарға алғысын жеткізді. «Түркия демократияның сынағынан тағы да өтті. Сондай-ақ біз әлемге үлгі боламыз. 16 жыл бойы Түркия соғыс үшін емес, қызмет үшін дауыс берді. Көздеріміз бен құлақтарымыз тағы да халыққа қызмет етеді. Ертеңнен бастап сайлау науқаны кезінде берілген уәделерді орындауға кірісеміз», деді Р.Ердоған.

Дауыстарды санау тікелей эфирден көрсетіліп, Anadolu Agency санақ мәліметтерін жариялап отырды. Берілген дауыстардың 70 пайыздан астамы саналғаннан кейін Венгрия премьер-министрі Виктор Орбан алғаш болып Р.Ердоғанды сайлауда жеңіске жеткенімен құттықтады.

Бұл – конституциялық референдумнен кейін өткізіліп отырған алғашқы сайлау. 2017 жылы Түркияда референдум өтіп, халықтың 51 пайызы президенттің басқару жүйесін жақтап шыққан еді. Аталған реформаға сәйкес, елдегі премьер-министрлік басқару жүйесі президенттік болып өзгеріп, парламенттегі депутаттар саны ұлғайды. Сондай-ақ президентке министрлер, вице-президент тағайындау, төтенше жағдай енгізу секілді бірқатар уәкілеттік берілді.

Сонымен қатар Түркияда парламенттік сайлау өтті. Оның қорытындысы бойынша, «Әділет және даму» партиясы 42,49 пайыз қолдауға ие болып, парламенттегі 293 орын бұйырды. Ал олармен альянс құрған «Ұлттық қозғалыс партиясы» 11,13 пайыз дауыс жинады. Олардың еншісінде 67 депутат бар. Осылайша, «Халықтық альянс» парламентте басымдыққа ие болды. Бұдан бөлек, Ұлттық альянсқа кіретін «Республикалық халық партиясы», «Жақсы партия» және «Бақыт» партиясы 34,04 пайыз дауыс жинады. Ал дауыс берушілердің 11,67 пайызы «Халықтық демократиялық партиясын» қолдаған. Нәтижесінде кейінгілері парламентке 67 депутат ұсынуға мүмкіндік алды.

Сарапшылар сайлауда сенсацияның болмайтынын әу баста-ақ айтқан еді. Реджеп Тайип Ердоғанның екінші рет президенттікке сайланатынын көптеген басылымдар болжады. Мұның өз себебі бар. Өйткені, үгіт-насихат науқаны кезінде оны қолдайтындардың саны елу пайызға жуықтап, жүргізілген сауалнамалар қазіргі президенттің айқын басымдыққа ие екенін анық көрсетті.

Ел аумағындағы сайлау учаскелері жексенбі күні таңғы сағат сегізде түгел ашылды, ал шетелдегі Түркия азаматтары 19 маусым күні өз таңдауын жасап қойған еді. Дауыс беру Түркия уақытымен кешкі сағат 17.00-де (Астана уақытымен 20.00-де) аяқталды. Жалпы, Түркияда 60 миллионға жуық электорат бар. Биылғы сайлауға соның 87,1 пайызы қатысқан.

Биылғы сайлаудың тағы бір ерекшелігі – алғаш рет елде оппозициялық тарап үлкен қолдауға ие болды. Мұны көптеген бұқаралық ақпарат құралдары да жарыса жазды. Мәселен, BBC арнасының Түркиядағы тілшісі Марк Лоуэн өткен жексенбіні «президент үшін ақырет секілді болды» деп есептейді.

Жалпы, бауырлас түрік еліндегі сайлау демократиялық қоғамның барша талаптарына сай өтті деп кесіп айтуға толық негіз бар. Түркиядағы сайлауға барған еліміздің бақылаушылары да дауыс беру барысында ешқандай заң бұзушылық байқамағанын мәлімдеді.

Естеріңізде болса, 2016 жылы елде төңкеріс ұйымдастыруға талпынған еді. Соны ескерген ел билігі қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін 531 мың күштік құрылым қызметкерін жұмылдырған. Түркия Ішкі істер министрлігінің хабарлауынша, сайлау кезінде ешқандай оқыс оқиға болмаған. Тіркелген 362 бұзушылықтың басым бөлігі ауыз толтырып айтуға келмейді. Мәселен, соның 100-ге жуығы азаматтардың сайлау бюллетенін суретке түсіруіне қатысты.

Anadolu Agency-дің деректеріне сүйенсек, елдегі сайлауға әсер етуге талпынған 10 шетелдік ұсталған. Оның үшеуі – француз, үшеуі – неміс, қалғаны италиялық екен.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

19.09.2018

Атырауда халықты емханаларға тіркеу науқаны басталды

19.09.2018

Қызылордалық полицейлер «Қалта ұрлықтарынан сақ болыңыздар!» атты жедел профилактикалық іс-шарасын өткізді

19.09.2018

Атырауда халықты емханаларға тіркеу науқаны басталды

19.09.2018

Роботтар Қызылорда да құрастырылады

19.09.2018

Алқызыл алау Алматы арқылы өтеді

19.09.2018

Таразда Мемлекеттік басқару академиясының филиалы ашылды

19.09.2018

Сауль Альварес IBO чемпиондық титулынан айырылды

19.09.2018

Жаңа жылдан бастап дәрілік заттардың бағалары реттелмек

19.09.2018

Қостанайда ішкі істер органдары ақпараттық қызметтің 100 жылдығы аталып өтілуде

19.09.2018

Халық қаһарманы Қасым Қайсеновке арналған кеш өтті

19.09.2018

Солтүстік Қазақстанның қос бишісі Азия чемпионатынан екі алтын медаль олжалады

19.09.2018

Қазақстанның тұрақты өкілі: елдегі жағдайды тұрақтандырудағы жетекші рөл ауғандарға тиесілі болуы керек

19.09.2018

Арыстанбек Мұхамедиұлы фильмдерді қазақ тіліне аударудың үш нұсқасын ұсынды

19.09.2018

«Астана Банкі» лицензиясынан айырылды

19.09.2018

Жауқазын жырлар жалыны

19.09.2018

Тоғыз тонна есірткі тәркіленді

19.09.2018

Жазушымен жүздесу

19.09.2018

Қостанайда Отбасы күні қарсаңындағы акциялар шеруі басталды

19.09.2018

Тарихи атаулармен түрленеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу