Алматыда латын қарпіне көшу жайы талқыланды

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті қорының жанындағы Әлемдік экономика және саясат инс­титуты (ӘЭСИ) Алматыда дөңгелек үстел ұйымдастырып, осы отырысқа қатысушылар қазақ тілінің латын қарпіне көшу мәселесіне байланысты бірқатар өзекті мәселелерді талқыға салды. 

Егемен Қазақстан
26.06.2018 524
2

Бүгінгі таңда қазақ әліпбиін латын қарпіне ауыстыру туралы мәселе шешіліп, жаңа әліпбидің соңғы нұсқасы қабылданғанымен, са­рапшылардың кең талқылауын талап ететін басқа да бірқатар практикалық сұрақтардың әлі де туындап отырғаны белгілі. Мәселен, «Жаңа қазақ әліпбиін тілдің барлық салаларына тез арада әрі тиімді етіп қалай ен­гізуге болады?», «Көптеген жылдар бойы кириллицада жазылып кеткен мұрамызды аудару үшін қандай ауқымды жұмыстар атқарылуы керек?», «Кириллицадан латынға көшу кезінде пайда болатын мәдени, демографиялық және саяси мәселелер қандай?», «Бекітілген әліпби нұсқасын мемлекеттік органдардың қызметі мен қазақ­стандықтардың күнделікті өміріне енгізудің тәжірибелік аспек­тілері қандай?». Міне, осы және өзге де көкейкесті мәсе­лелер дөңгелек үстелде кеңінен тал­қыланды.

– Осыдан бір ғасырға жуық уақыт бұрын Мұстафа Кемал Ататүрік өз елінде үлкен реформа жасап, түрік әліпбиін араб қарпінен латынға көшіргені баршаға мәлім. Ол кезде де жа­ңашыл идеяға қарсылық біл­діргендердің қатары мол болды. Бірақ ұстанымы нық мемлекет басшысы алған бетінен қайтпай, мақсатын жүзеге асырды. Ататүріктің осы идеясы және ұстанған бағытының дұрыстығын уақыттың өзі дәлел­деді. Осындай қадамға барған Түркия экономикалық тұрғыдан көп нәрсе ұтты», – дейді белгілі әлеуметтанушы, ӘЭСИ-дің «Ішкі саясат және әлеуметтік зерттеу­лер» бағдарламасының жетекшісі Серік Бейсембаев. 

Алматыда өткен жиын барысында Сүлеймен Демирел университетінің «Тіл, мәдениет және коммуникация» ғылыми-зерттеу зертханасының мең­ге­рушісі, филология ғылым­да­рының докторы, профессор Зәу­реш Ахметжанова, «Ақ жол» партиясы төрағасының орынбасары, «Қазақ үні» газетінің басшысы Қазыбек Иса, Ахмет Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институтының профессоры, филология ғылымдарының докторы Зейнеп Базарбаева және тағы да басқа ғалымдар мен қоғам қайраткерлері, саясаттанушылар мен сарапшылар өз ойларын ортаға салып, өзекті мәселелерді шешудің оңтайлы жолдарын ұсынды. 

Ғалым СҮЛЕЙМЕН, 
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Жібек жолының жаңа бағыты

19.09.2018

Гектарына – 62,5 центнер!

19.09.2018

Жұлдызы биік Жуалы

19.09.2018

Өзара үнқатысу мәдениетін қалыптастыру маңызды

19.09.2018

Сенатта – атыраулық ардагерлер

19.09.2018

Ғасырдан астам тарихы бар

19.09.2018

Рухани жаңғыру және білім беру ісі

19.09.2018

Межелі жоспарға жету көзделді

19.09.2018

Esti men eski

19.09.2018

Алаш арыстары білім алған Семейдегі оқу орнына 115 жыл толды

19.09.2018

«Егеменнің» жаңа жобасы

19.09.2018

Судың да сұрауы бар

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу