Көкейкесті: Таразда түйіні тарқамаған түйткіл көп

Талай ғасырдан бері Тараз атанып келген, бүгінде Жамбыл облысының орталығына айналған көне шаһар бұл күнде үш жүз мыңнан астам халықтың тұрғылықты мекені. Бүгінгі таңда Тараз қаласында ілкімді істер қолға алынып, жарқын жобалар жүзеге асырылып жатқанымен, әлі де болса тұрғындардың түйткілді мәселелері баршылық. 

Егемен Қазақстан
27.06.2018 356
2

Тараз қаласының ортасын қақ жарып темір жол өтеді. Оң­түстік пен Солтүстікті, Батыс пен Шығысты, сонымен қатар алыс-жақын шетелдерді де жалғап жатқан темір жол бұл. Сол темір жолдың арғы беті «Шал­ғай Қарасу», «Қараой» тұрғын жай алқабы мен «Лесхоз», «Сол­нечный» және «Высотский» елді мекендері болып аталады. Тараз қаласы әкімінің №10 аумақ­тық округінің инспекторы Қанат Нұрлановпен бірге аталған ал­қаптар мен елді мекендерді ара­лап көргенімізде, бірқатар мәсе­леге тап болдық. Тұрғындар да жол, жарық, жабайы сауда мәсе­лелерін алдымызға жайып салды.

Әуелі мұндағы Мұқанов пен Чкалов көшелерінің бойынан тартылған ауыз су құбырының аяқсыз қалғанын көрдік. Ұзын­дығы 6,5 шақырымды құрайтын екі көшедегі асфальттың тас-талқаны шығып, жол апатты жағдайға жеткен. Тұрғындар игілігі үшін су құбыры жүргізіл­генімен, халық мұның игілігін көре алмай отыр. Тіпті су құбы­ры құдықтарының қақпағы ашық күйінде қалған. Әйтеуір жоқ­тан бар жасап бір жерін тас­пен қымтаған, енді бір жеріне шы­бық шаншыған. Өркениетті қоғам­да өнбейтін тірлікпен әуре болған өңір тұрғындары үшін ең қауіптісі осы екен. Ал бұл жер­ден жаяу жүргіншінің де, көлікті жолаушының да әрі-бері жүруі қиын. Ал ойын балалары байқамай құдыққа түсіп кетуі мүмкін. Айтқан жерден аулақ, ал балалар қараңғыда құдыққа түсіп кетсе не болады? Әрине бұған бас қатырып жатқан адам жоқ сияқты... 

Бұл мақсатқа 300 миллион теңгеден астам қаражат бөлінген екен. Бюджет қаража­ты желге ұшып не болмаса құмға сіңіп кеткендей. «Мем­лекеттің қыруар қаржысы жер­дің астында көміліп жатыр» деп күйінеді бас инспектор. Ал инс­пектордың өзі аталған мәселелерді қалыпқа келтірейін десе, қолында билік жоқ. Ширек ғасыр бойы Тараз қаласының әр округінде бас инспектор болған Қанат Нұрлановтың қызметтік көлігі де, қызметкері де жоқ. Жетпіс мыңға тарта халық тұратын округті өз қал­та­сынан жанармай құйып, күні­не он рет шарлауға мәжбүр. «Жал­ғыздың үні шықпас» дегендей, инспекторды мұндағы халық тыңдаудан қалған. Ешқандай мәселе шешімін таппаған соң халықтың үміті үзілген сыңай­лы. 

Темір жолдың арғы бетіндегі тағы бір мәселе – ретсіз салынған сауда нүктелері. Кәсіпкерлікпен айналысудың жөні осы екен деп қазір кім көрінген ретін тауып, көше бойларынан, аялдамалардан сауда дүңгіршектерін аша беретін болған. Тіпті жабайы сауданың қызғаны соншалық, кәсіпкерлер мемлекеттің «қы­зыл сызық» талабын да ұмыт қалдырған. Ешқандай талапқа сай келмесе де мұнда нан, бәліш, балық сияқты тағам түрлері са­тылуда. Сыра дегеніңіз де көл-көсір. Бас инспектордың ай­туынша, мұнда қалалық сан­эпидқадағалау мекемесі, полиция қызметкерлері ат ізін салмайды. Сонда құзырлы орын­дардың өзі мәселеге атүсті қара­ғанда, басқалары қайтпек деген де ой келеді. Инспектор осы округке қызметке келгелі қала­ның әкімінен бастап, тиісті мекеме басшыларына дейін хат жазыпты. Алайда селт еткен ешкім табылмаған. 

 Жалпы, Тараз қаласының шағын аудандарындағы жабайы сауда мәселесі жиі айтылып келеді. Дей тұрғанмен әлі нәтиже жоқ. Мәселен біз әңгіме етіп отырған темір жолдың арғы бетіндегі Пірманов көшесінің бойындағы заңсыз қойылған сауда нүктелерінің кесірінен №29 мектептің оқушысын көлік қағып кетті. Абырой болғанда бала аман қалған. Бұл бейберекет тірлік ретке келтірілмесе, келешекте де мұндай келеңсіз жағ­дайдың қайталанбасына кім кепіл? Бұл жағдайдан соң жабайы сауда орындары ретке келтірілгендей болғанмен, кейіннен қайтадан белең алған. «Округтің көшелеріндегі азық-түлік сататын дүңгіршектердің бірде-бірінде заңды құжат жоқ. Сөйте тұра электр қуатын тар­тып алған», дейді инспектор. Дүңгіршектерде жарық болғанымен, көптеген үйлерде әлі де жарық жоқ. Сонымен қатар заңсыз сауда нүктелерінің айналасы қоқысқа толып кеткен. «Высотский» елді мекеніне баратын жолдың оң жағын да күл-қоқыс басып қалыпты. Инспектордың өзі 15 қоғамдық жұмысшы тартып, «Нұрлы Тараз» және «Сұлтанғазы» меке­мелері арқылы қоқыс тазалатуға мәжбүр. Оның айтуын­ша, тұр­ғын­дардың көпшілігі және заң­сыз сауда нүктелерінің иелері қоқысқа төлейтін азын-аулақ тиыннан қашып, қоқысты далаға лақтыра салатын көрінеді. «Сонда төлейтіні жүз-ақ теңге ғой» деп күйінеді инспектор.

Ирина Темірбаева есімді тұрғынның айтуынша, бұл бейберекет тіршілік талай жылдан бері шешімін таппаған. Мәселен, Абай, Аппаев, Самарқанд кө­шеле­рінде талапқа сай емес ыс­тық нан, бәліш, балық өнімдері сатылуда. Ал көшенің шаңы шығып, бұрқырап жатыр. Бұдан бөлек, олармен араласып шөп, көмір, ағаш, сексеуіл сияқты мал азығы мен отын да саудаланады. «Әй дейтін әже, қой дейтін қожа» табылмаған соң тірліктің түрі осы да.

Жол, жарық, жабайы сау­да мәселелері бұл күнде темір жолдың арғы бетіндегі тұрғын­дар үшін өте өзекті. Жетпіс мың­ға тарта халқы бар елді мекендерде аталған мәселелер түйткіл күйінде қалуда. Нақты айтсақ мұндағы 68 230 адамның арман-тілегі осы ғана. Мәселен, Тараз қала­­сының бергі беті заманауи үлгіде қайта жасақталған шаһар ретін­де айтарлықтай дәрежеге жет­ті. Ал арғы бетіндегі жағдай әлі сол қалпы.

Тараз қаласы халқының бестен біріне жуығы тұрып жатқан іргелі мекенде темір жол лицейі, темір жол колледжі, 8 орта мек­теп, 2 балабақша, 2 шағын ор­та­лық және 1 балалар үйі жұмыс істейді. Сонымен қатар мұнда 10670 жеке үй және 51 көп­қабатты тұрғын үй бар. Сондай-ақ 3 емхана, 1 сүйек-туберкулез аурулары ауруханасы да бар. №3 қалалық полиция бөлімімен қатар, «Қазпошта» және «Қазақ­телеком» бөлімшелері де ел игілігіне жұмыс істеуде. Ра­сын­да да бір іргелі ауданның хал­қындай тұрғыны бар бұл ай­мақтағы мәселенің қашан шешімін табатыны белгісіз.

Жабайы сауда демекші, жуыр­да ғана Тараз қаласының ор­та­лығындағы және өзге де жерлеріндегі бірқатар заңсыз сауда дүңгіршектері алынды. Енді осы бастама темір жолдың арғы бетінде де жалғасын тапса дейміз. Ал Тараз қаласының әкімі Ғалымжан Әбдірайымов қоқыс мәселесін тұрғындардың салғырттығынан көреді. Расын­да да көптеген тұрғындар қоқыс­қа ақша төлеп, оны арнайы орын­ға апарып тастағаннан гөрі, кө­шеге лақтыра салғанды қолай көреді. Сондай-ақ шаһар басшысы мұндағы мәселелер бо­йынша бүгінде белсенді жұмыс жүргізіліп жатқанын айтты.

Талай жылдан бері түйіні тарқамаған түйткілдің біртіндеп болса да ретке келгені жақсы. Әйтпесе темір жолдың қос қап­та­лындағы тұрғындардың тіршілігін тіпті салыстыруға кел­мейді. Әйтеуір әупірімдеп күнін көрген халық әлі де болса жақсылықтан үмітті...

Хамит ЕСАМАН,

«Егемен Қазақстан»

ТАРАЗ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу