Көкейкесті: Таразда түйіні тарқамаған түйткіл көп

Талай ғасырдан бері Тараз атанып келген, бүгінде Жамбыл облысының орталығына айналған көне шаһар бұл күнде үш жүз мыңнан астам халықтың тұрғылықты мекені. Бүгінгі таңда Тараз қаласында ілкімді істер қолға алынып, жарқын жобалар жүзеге асырылып жатқанымен, әлі де болса тұрғындардың түйткілді мәселелері баршылық. 

Егемен Қазақстан
27.06.2018 423
2

Тараз қаласының ортасын қақ жарып темір жол өтеді. Оң­түстік пен Солтүстікті, Батыс пен Шығысты, сонымен қатар алыс-жақын шетелдерді де жалғап жатқан темір жол бұл. Сол темір жолдың арғы беті «Шал­ғай Қарасу», «Қараой» тұрғын жай алқабы мен «Лесхоз», «Сол­нечный» және «Высотский» елді мекендері болып аталады. Тараз қаласы әкімінің №10 аумақ­тық округінің инспекторы Қанат Нұрлановпен бірге аталған ал­қаптар мен елді мекендерді ара­лап көргенімізде, бірқатар мәсе­леге тап болдық. Тұрғындар да жол, жарық, жабайы сауда мәсе­лелерін алдымызға жайып салды.

Әуелі мұндағы Мұқанов пен Чкалов көшелерінің бойынан тартылған ауыз су құбырының аяқсыз қалғанын көрдік. Ұзын­дығы 6,5 шақырымды құрайтын екі көшедегі асфальттың тас-талқаны шығып, жол апатты жағдайға жеткен. Тұрғындар игілігі үшін су құбыры жүргізіл­генімен, халық мұның игілігін көре алмай отыр. Тіпті су құбы­ры құдықтарының қақпағы ашық күйінде қалған. Әйтеуір жоқ­тан бар жасап бір жерін тас­пен қымтаған, енді бір жеріне шы­бық шаншыған. Өркениетті қоғам­да өнбейтін тірлікпен әуре болған өңір тұрғындары үшін ең қауіптісі осы екен. Ал бұл жер­ден жаяу жүргіншінің де, көлікті жолаушының да әрі-бері жүруі қиын. Ал ойын балалары байқамай құдыққа түсіп кетуі мүмкін. Айтқан жерден аулақ, ал балалар қараңғыда құдыққа түсіп кетсе не болады? Әрине бұған бас қатырып жатқан адам жоқ сияқты... 

Бұл мақсатқа 300 миллион теңгеден астам қаражат бөлінген екен. Бюджет қаража­ты желге ұшып не болмаса құмға сіңіп кеткендей. «Мем­лекеттің қыруар қаржысы жер­дің астында көміліп жатыр» деп күйінеді бас инспектор. Ал инс­пектордың өзі аталған мәселелерді қалыпқа келтірейін десе, қолында билік жоқ. Ширек ғасыр бойы Тараз қаласының әр округінде бас инспектор болған Қанат Нұрлановтың қызметтік көлігі де, қызметкері де жоқ. Жетпіс мыңға тарта халық тұратын округті өз қал­та­сынан жанармай құйып, күні­не он рет шарлауға мәжбүр. «Жал­ғыздың үні шықпас» дегендей, инспекторды мұндағы халық тыңдаудан қалған. Ешқандай мәселе шешімін таппаған соң халықтың үміті үзілген сыңай­лы. 

Темір жолдың арғы бетіндегі тағы бір мәселе – ретсіз салынған сауда нүктелері. Кәсіпкерлікпен айналысудың жөні осы екен деп қазір кім көрінген ретін тауып, көше бойларынан, аялдамалардан сауда дүңгіршектерін аша беретін болған. Тіпті жабайы сауданың қызғаны соншалық, кәсіпкерлер мемлекеттің «қы­зыл сызық» талабын да ұмыт қалдырған. Ешқандай талапқа сай келмесе де мұнда нан, бәліш, балық сияқты тағам түрлері са­тылуда. Сыра дегеніңіз де көл-көсір. Бас инспектордың ай­туынша, мұнда қалалық сан­эпидқадағалау мекемесі, полиция қызметкерлері ат ізін салмайды. Сонда құзырлы орын­дардың өзі мәселеге атүсті қара­ғанда, басқалары қайтпек деген де ой келеді. Инспектор осы округке қызметке келгелі қала­ның әкімінен бастап, тиісті мекеме басшыларына дейін хат жазыпты. Алайда селт еткен ешкім табылмаған. 

 Жалпы, Тараз қаласының шағын аудандарындағы жабайы сауда мәселесі жиі айтылып келеді. Дей тұрғанмен әлі нәтиже жоқ. Мәселен біз әңгіме етіп отырған темір жолдың арғы бетіндегі Пірманов көшесінің бойындағы заңсыз қойылған сауда нүктелерінің кесірінен №29 мектептің оқушысын көлік қағып кетті. Абырой болғанда бала аман қалған. Бұл бейберекет тірлік ретке келтірілмесе, келешекте де мұндай келеңсіз жағ­дайдың қайталанбасына кім кепіл? Бұл жағдайдан соң жабайы сауда орындары ретке келтірілгендей болғанмен, кейіннен қайтадан белең алған. «Округтің көшелеріндегі азық-түлік сататын дүңгіршектердің бірде-бірінде заңды құжат жоқ. Сөйте тұра электр қуатын тар­тып алған», дейді инспектор. Дүңгіршектерде жарық болғанымен, көптеген үйлерде әлі де жарық жоқ. Сонымен қатар заңсыз сауда нүктелерінің айналасы қоқысқа толып кеткен. «Высотский» елді мекеніне баратын жолдың оң жағын да күл-қоқыс басып қалыпты. Инспектордың өзі 15 қоғамдық жұмысшы тартып, «Нұрлы Тараз» және «Сұлтанғазы» меке­мелері арқылы қоқыс тазалатуға мәжбүр. Оның айтуын­ша, тұр­ғын­дардың көпшілігі және заң­сыз сауда нүктелерінің иелері қоқысқа төлейтін азын-аулақ тиыннан қашып, қоқысты далаға лақтыра салатын көрінеді. «Сонда төлейтіні жүз-ақ теңге ғой» деп күйінеді инспектор.

Ирина Темірбаева есімді тұрғынның айтуынша, бұл бейберекет тіршілік талай жылдан бері шешімін таппаған. Мәселен, Абай, Аппаев, Самарқанд кө­шеле­рінде талапқа сай емес ыс­тық нан, бәліш, балық өнімдері сатылуда. Ал көшенің шаңы шығып, бұрқырап жатыр. Бұдан бөлек, олармен араласып шөп, көмір, ағаш, сексеуіл сияқты мал азығы мен отын да саудаланады. «Әй дейтін әже, қой дейтін қожа» табылмаған соң тірліктің түрі осы да.

Жол, жарық, жабайы сау­да мәселелері бұл күнде темір жолдың арғы бетіндегі тұрғын­дар үшін өте өзекті. Жетпіс мың­ға тарта халқы бар елді мекендерде аталған мәселелер түйткіл күйінде қалуда. Нақты айтсақ мұндағы 68 230 адамның арман-тілегі осы ғана. Мәселен, Тараз қала­­сының бергі беті заманауи үлгіде қайта жасақталған шаһар ретін­де айтарлықтай дәрежеге жет­ті. Ал арғы бетіндегі жағдай әлі сол қалпы.

Тараз қаласы халқының бестен біріне жуығы тұрып жатқан іргелі мекенде темір жол лицейі, темір жол колледжі, 8 орта мек­теп, 2 балабақша, 2 шағын ор­та­лық және 1 балалар үйі жұмыс істейді. Сонымен қатар мұнда 10670 жеке үй және 51 көп­қабатты тұрғын үй бар. Сондай-ақ 3 емхана, 1 сүйек-туберкулез аурулары ауруханасы да бар. №3 қалалық полиция бөлімімен қатар, «Қазпошта» және «Қазақ­телеком» бөлімшелері де ел игілігіне жұмыс істеуде. Ра­сын­да да бір іргелі ауданның хал­қындай тұрғыны бар бұл ай­мақтағы мәселенің қашан шешімін табатыны белгісіз.

Жабайы сауда демекші, жуыр­да ғана Тараз қаласының ор­та­лығындағы және өзге де жерлеріндегі бірқатар заңсыз сауда дүңгіршектері алынды. Енді осы бастама темір жолдың арғы бетінде де жалғасын тапса дейміз. Ал Тараз қаласының әкімі Ғалымжан Әбдірайымов қоқыс мәселесін тұрғындардың салғырттығынан көреді. Расын­да да көптеген тұрғындар қоқыс­қа ақша төлеп, оны арнайы орын­ға апарып тастағаннан гөрі, кө­шеге лақтыра салғанды қолай көреді. Сондай-ақ шаһар басшысы мұндағы мәселелер бо­йынша бүгінде белсенді жұмыс жүргізіліп жатқанын айтты.

Талай жылдан бері түйіні тарқамаған түйткілдің біртіндеп болса да ретке келгені жақсы. Әйтпесе темір жолдың қос қап­та­лындағы тұрғындардың тіршілігін тіпті салыстыруға кел­мейді. Әйтеуір әупірімдеп күнін көрген халық әлі де болса жақсылықтан үмітті...

Хамит ЕСАМАН,

«Егемен Қазақстан»

ТАРАЗ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу