Уағыздың да уағызы бар

Екі ауыз сөзбен түйіп айтатын қа­зақ «Аңқау елге – арамза молда», «Дүм­ше молда дін бұзар» дейді. Қазір не көп, уағыз айтушылар көп. Алай­да кей­бірінің айтқандары қанатты сөздегідей пайдасынан зияны көп пе деген ойға қаласың.

Егемен Қазақстан
02.07.2018 1156
2

Жуырда «Егер жәннатқа ер адам бір әйелімен кірсе, онда оған 70 хор қызы беріледі. Әйеліңізбен 71, оған өзіңізге меншіктелген 2 хор қызы және бар. Сонда 73 әйеліңіз болса, әр хор қызына тағы 70 күтуші беріледі. Солардың бәрін қосқанда 4900 әйеліңіз болады. Ал сол кезде екінші, үшінші әйел алмағандар бармақтарын шайнайды екен. Шіркін-ай, ана көкемнің әйелі мұнша болып кетті-ау, ал менде 4900 ғана деп» серпіп тұрып уағыз айтып жатыр. Енді бірі «байлығы бар қыздар жағдайы нашар еркекке екінші, үшінші, төртінші болып тиіп, күйеуінің жағдайын жасасын. Кіші жар бəйбішенің баласының ішіп-жеуін, киінуін, болашағын міндетіне алсын», деген ойды тамағын кенеп қойып таратуда. Бұл не? Ертеден келе жатқан отбасылық құндылыққа соққы беру ме? Ер атын иеленген ерлердің намысы келмей тыңдайтын дүние ме өзі? Əлде жауапсыз əке, альфонс, масыл еркек санын көбейтуге жасалған, сөйтіп қазақ азаматының бойындағы намысын өлтіруге жасалған уағыз ба? Қайсысы болса да дұрыс емес. Осындай ойларды тыңдап отырып, қазақ санын көбейтуді бетперде етіп, ұлтты аздыратын мұндай уағыздардың пайдасынан зияны көп қой дейсің.

Тағы бір дүмше «Адамзат баласында әйелдерге өте жаман көзқарас болған, қыз туғанда жылап, адамдар өздерінің перзентін тірідей көміп отырған. Қыздардың қадірі болған емес. Бұл жай ғана араб өлкесінде емес, бүкіл дүниеде әйел затының қадірі болған емес...» деп үзілді-кесілді байламмен соғып тұр. Ал халықтың тарихын білген ғұлама, елге уағыз айтатын ұстаз Тұмар, Зарина сынды аналарға көш бастатқан, қызын қонағым деп қадірлеп, тек төріне отырғызған жұрттың ұрпағына бұлай айтпаса керек-ті.

Ендігі бір уағызға назар салсақ, жәннаттың тілі араб тілі, о дүниеге барғанда сұрақ-жауап араб тілінде қойылады деген мазмұнда айтылып, араб тілін білмеген жанға жағдайдың қиындайтыны жеткізіледі. Құдіреті күшті Жаратушы онда неге барлық халықты бір тілде сөйлейтін етіп тудыра салмаған, өзі сан түрлі рең, сан түрлі тіл беріп, әдет-ғұрып, салт-сана, дәстүр сыйлап, оны неге о дүниеге барғанда өшіре салады екен деген ойға кетесің еріксіз...

«Кредит алсаң анаңмен жеті рет зина жасағандай күнәға батасың» дейді келесісі. Бұл сөзді қалай айтуға болады? Кімнің қарызға батқысы, несие алғысы, банктің алдына барып, өсіміне көніп кредит алғысы келеді? Бəрі мəжбүрліктен ғой. Ай сайын еңбекақы алатын, жұмысы бар адамдардың, күйеуі мен əйелі де жұмыс істейтін отбасылардың басым бөлігі пəтер алу түгілі тұрмысқа қажетті мүлік-мүкәмалды айлығына ала алмайды. Қайтеді? Домалап жерде жатпайын деп төсек алайын десе де, төрімде диван тұрсын мейманым тізе бүксе де десе де, азық-түлігімнің ашып-тұшып берекесі кетпесін деп тоңазытқыш, тұрмысқа қажет басқа да керектерін алайын десе де айлығы құрғыр шолтаң ете қалады.

Қаланың бір басынан екінші басына жұмысқа үлгеру, əрі баланы балабақшаға апару қандай қиын. Əсіресе тіршілігі асығыс қалада. Таң атпай баланы балабақшаға жеткізіп, одан аялдамадағы иін тірескен халықпен жапатармағай автобусқа міну керек. Кейде сыймай қалып, жұмыстан қалып бара жатқан соң амалсыздан такси тоқтатуға тура келеді. Бұл отбасының бюджетіне тағы салмақ. Сосын кредитке көлік алады. Өйткені азаматтың баласын тоңдырғысы, жұмыстан күнара қалып қызарақтағысы келмейді. Сонда осы ниет зина жасау ма? Халықтың жағдайын көре тұра сондай уағыз айту ненің белгісі?

Дін тақырыбымыз емес. Бұл жөнінен арнайы біліміміз жоқ. Бірақ кей уағыз­шылардың түпкі ойын танып, елдікке зияны барлығын біліп тұрып үндемей қалуды ар алдында мүсəпірлікке балаймыз. Ресейде Шамиль Аляутдинов есімді танымал ғалым бар. Исламды қорғап сөйлегенде елді аузы­на қаратып, оппененттерін де жымдай қылады. Бірақ өткенде сол кісінің бір уағызын тыңдап бой тартып қалдым. Оның арманы Ресей керегесін кеңейту, орыс тілінің үстемдігі жүретін шекараны ұлғайта түсу екен. Кезінде Орыс ханның ұрпағы Урусов пен түбіне бойласаң арыстан жүректі Ораз-Мұхамед сұлтанның ұрпағы Тевкелевтің араға делдалдыққа жүргеніндей Шамиль бауырдың да көксегені бар екен. Бұл біздің елдігімізге зияны бар ой. Сондықтан уағыздың да уағызы, уағызшының да уағызшысы бар. Барлығын талғамай жұтып, тамағымызға көлденең тұрып қалмауын ескерсек деймін.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу