Нұрлан Санжар: Қожа емес, қарапайым Нұрлан болып өмір сүргім келді

Түркиядағы «Қазақстан күндері» аясында түрік ті­ліне аударылған «Менің атым – Қожа» кітабының тұсаукесері өтіп, бала­лық шағы­мыз­бен ілесіп келе жатқан картина түрік тілінде экранға жолда­ма алған-ды. Жинақты түрік тілінде сөйлеткен қазақ әдебиетінің зерттеушісі, түрік ғалымы Жәмилә Кынажы болса, айтулы оқиғаға Қазақстанның Түркия­дағы елшілігі мен Кечиө­рен муниципалитеті қолдау көр­сет­кен еді. Алайда бұл шараға денсаулығына байланысты фильмде Қожа рөлін сомдаған актер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайрат­кері Нұрлан САНЖАР қаты­са алмады. Ал енді Нұрлан Санжарды актер демей отырғанымыздың да өзіндік себебі бар. Қожа рөліне дейін актер болмаған 12 жастағы өзгеше бала «Менің атым Қожадан» кейін де актерлық жолды таңдаған жоқ. Бұл – бозөкпе баланың қабілетін шыңдаған Абдолла Қарсақбаевтай режиссердің хас шебер­лігі болатын. Сонымен сәті түскен жедел сұхбаттың ұзын-ырғасы төменде.

Егемен Қазақстан
03.07.2018 3268
2 Суреттерді Ш.Айманов атын­дағы­ «Қазақ­фильм» киностудиясы ұсы­нды

– Абдолла Қарсақбаевпен кез­­­дес­­кен тарихи күнді еске алы­ңыз­­шы.

– Бұл 1963 жыл еді. Біз оқитын №33 мектеп Алматыдағы ескі кино­студияның қарсы бетінде болатын, арасын жол бөліп жататын. Бір күні сабақтан кейін кәдімгі әдетіме басып, алдымда кетіп бара жатқан қыздардың шашын тартып, ойнап келе жатыр едім, бір ағай: «Әй бала, бері келші!» демесі бар ма? Қорыққанымнан зып беріп, қа­шып кеттім. Маған ызасы келген қыз­дар қай мектепте, қай сыныпты оқитынымды оған түгел айтып беріпті. Келесі күні көшеде көрген кісі мені іздеп келіп, кинопробаға шақырды. 

– Содан кейін кинематография­да көрінбей кетуіңіздің сыры неде? Қожадан кейін киноға түсуге ұсы­ныс­тар болды ма?

– Әрине болды. Шәкен Айманов «Земля отцов» деп аталатын фильм­ге шақырды. Бұл рөлге кейін Мұрат Ахма­диев түсті. 

– Аймановтай режиссермен жұ­мыс істеу кез келген актердің басына қона бермейтін бақ қой. Неге бұл рөл­ден бас тарттыңыз? 

– Мен Қожадан кейін ешқандай киноға түскім келмеді. Қарапайым ғана Нұрлан болып, өзімше өмір сүргім келді. 

– Балалық болар?

– Жоқ. Қожаның рөлі шаршатып жіберді. Бұл картина 11 ай бойы күн демей, түн демей түсірілді. Қыс­қасы, бір жыл бойы бала болып күле алмадым. Баяғы тентектік пен ойын­ның бәрі жайына қалды. Менің жасымда бұл өте ауыр жұмыс болатын. Психологиялық тұрғыдан да қинал­дым. Қожа – үлкен рөл еді. «Былай жүр, олай тұр» деген нұсқау­лардан қажы­дым. Таң атқаннан күн батқанша басқалардың әмірімен жүру әбден титықтатты. 
Осыдан кейін тек 2006 жылы ға­на режиссер Ардақ Әмірқұлов «Қош бол, Гүлсары» фильміне түсуге көн­дірді. Екінші басты рөлді ойнадым. Бұл фильмге тек Әмірқұловқа көмек­тескім келгендіктен ғана келісім бердім десем де болады.

– Өмірде Қожа сияқты тентек бала болдыңыз ба?

– Тентектеу едім... Қожаға рахмет! Мені елге танытты.

– Осылайша мектепке танымал болып оралдыңыз...

– Мұрнымды шүйіріп кеткен жоқ­пын. Қарапайымдылығымнан айнымадым. Басқалар да мені ренжіткен жоқ, достарым да көп болды. Өйткені мен ешқашан атақты болуға ұмтылған емес­пін. 

– Егер сол күні Қарсақбаевпен кез­дес­пегенде өміріңіз қалай жалға­суы мүмкін еді?

– Ғылым жолындамын, тағы да ғылым жолын таңдаушы едім. Барлық кезде менде ізденуге, бір нәрсені зерт­теуге деген құштарлық болды. Фило­логия факультетін бітірдім. 3-курста жүргенде-ақ зерттеу жұмыс­тарым республика бойынша бірінші орын алды. Аспирантураға түсіп, бірақ тас­тап кеттім. 

Ал ғылыми диссертациямды 55 жасымда қорғап, философия ғылым­дарының кандидаты атандым. Ол мәдениет, кинематография, телевизия философиясына қатысты тақырып болатын. Кейін монография жаздым. Бұл кітап Т.Жүргенов атындағы Өнер академиясы мен ҚазҰУ-дің жур­налистика факультетінде жақсы сұранысқа ие. Оған қоса болашақ жур­налистердің ерекше тобына арнап оқулық жазып, лекциялар топтамасын шығаруға әрекет етіп едім. Бұл журналистерге деректі фильм­дер түсіруге, көркем фильмдер мен телесериалдарды редакциялауға көмек құралы ретінде жазылды. Өкінішке қарай, бұл кітаптар өз елімізде жарық көрген жоқ. Жалпы, шетелдерде телесериалдарды журналистер жасайды, яғни телевидениенің өзі түсіреді. 

Біраз жылдан бері ғылыми-педа­го­гикалық жұмысымды «Қазақ­фильм» киностудиясындағы көр­кем фильмдердің редакторлығы қызме­тімен ұштастырып жүрмін. Қысқасы, кітаптар, сценарий жазамын. 

– Бұрын сізбен бір дидарласқанда үш адамға алғыс білдіргіңіз келген...

– Осы арада мынаны айта кетейін. Атақты да, бас­пананы да кейін алдым. Иманғали Тасмағамбетов Ал­ма­тыға әкім болып келгеннен кейін үйлі болдым. Бұл күнді 25 жыл бойы күттім десем де болады. Осыдан 9 жыл бұрын Мұхтар Құл-Мұхаммед хабарласып, жағдайымды, қандай атақ-дәрежемнің бар екендігін сұ­рас­тырды. Халықтың өзі берген «Халық әртісі» деген атағымнан бас­қа мемлекеттің берген атағы жоқ де­дім қалжыңдап. «Жоқ, бұлай болуы тиіс емес» деді ол кісі қынжылып. Осыдан кейін «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» деген атақты алуы­ма ықпал етті. Ал үшінші адам «Қазақ­фильм» киностудиясының бұ­рын­ғы басшысы – Ермек Аманшаев. Ол ұлттық киностудияны түпкілікті қайта құруға әрекет етті. Қазір де «Қа­­зақ­фильм» заманауи технологиялар­мен жабдықталуда. Тәуелсіздіктің ар­қасында жас режиссерлер шетелдерде тәжірибе байытып жүр. Көркем картиналар түсіріліп, деректі фильмдер жүйелі түрде түсіріліп жатыр. 

– 25 жыл демекші, құдай ақы, көңіліңізге тимесін, ширек ғасыр жал­­ғыз тұрғаныңыз рас па? 

– Қазір мен отбасылымын. Зайы­бым – дәрігер. Екі балалы болдық. Үлкен қызымыз биыл мектеп бітір­ді. Шет тілдері институтының, аудар­машылық бөліміне түссе деп армандап отырмыз. Шынымды айтсам Аяулы аудармашы-зерттеуші ғалым болғанын қалаймын. Қызым менің ғылым мен өнердегі жолымды жалғайды деп үміттенемін. Екінші ұлым Әли. Ол әлі 8-сыныпта оқиды. Балаларым қазақ мектептеріне барады. Өйткені біздің буынға мұндай мүмкіндік туған жоқ. Айналамызда тек орыс мектептері болды. 

– Актер Нұржұман Ықтымбаев сізді Абдолла Қарсақбаевтың алты бала­сының бірі дейді ғой? 

– Бұл күнде халыққа танылған Нұржұман Ықтымбаевтың, менің, Дос­хан Жолжақсынов, Гүлнара Дус­ма­­това, Болат Қалымбетов жә­не Қыр­­ғызстанның халық әртісі Ашир Чокубаев сынды талантты ак­терлердің өнер­дегі ортақ әке­міз – Абдолла Кар­сақбаев. Осы ал­тауы­мыздың ішінен киноға бірінші кел­гендіктен, олардың мені аға тұтатыны бар. 

– Сізді қазір жұрт көшеде тани ма?

– Кейде бір адамдар танып: «Мы­нау Қожа» ғой деп, балаларына көрсетіп жатады. Ал олар Қожаның енді жас емес екендігін көріп, таңданыс білдіретіндіктерін де байқаймын. Бірде троллейбус кондукторы танып, алғыс айтып, тіпті жол ақысын алудан бас тартты. Жылдар осылай өтіп жатыр. Бірақ мен үшін өмір енді басталатын сияқты. 

– Дәл осы күндері нендей тірлік­тер­мен айналысып жүрсіз?

– Менің де мақтанатын тірліктерім бар. Жоғарыда айтқан, жоғары оқу орны студенттеріне арналған екі бір­дей ғылыми кітабым жарыққа шық­ты. Бұл кітаптар Еуропадағы ең ірі «Ламберт» баспасында жарық көрді. Қазір кітаптарым «Амазонда» сатылып жатыр. Өкінішке қарай, олар өте қымбат – 56 еуро. Ал мен бұл кітап­тарды өз студенттеріміз тегін пай­дала­ну үшін жазған болатынмын. Бірақ кезінде біздің академиялар мен университеттер жұмыстарыма қызығушылық таныта қоймады. Өкінішті! Енді осы кітаптарды қазақ тіліне аудартып, студенттерге берсем деп ойлап жүрмін. Тек демеуші табылса ғой. 

Сол сияқты «Оралман» фильміміз жарыққа шық­ты. Осы картинаның сценарийін жаздым. Ол бес бірдей халықаралық кинофестивальдің бас жүл­десін жеңіп алды. Азия мен Орталық Азия­ның ең үздік картинасы ретінде мойындалды. Ал Германияда ең көрнекті фильм деп атанды. 
Биыл да жаңа бір фильмнің тұ­сауын кесеміз. Біздің бұл картинамыз да табысты болады деп ойлаймын. Қазірге фильм режиссері кім және не туралы екендігін құпия ұстай тұралық. 

Ең бастысы, қазір үздік сценарий­лер мен прозадан тұратын 3 том­ды­ғымды әзірлеу үстіндемін. Бұл кітап­тарды енді өз министрлігіміз қар­жылан­дырып қалар деп, үмітімді үзбей отырмын. Айтпақшы «Ангелочек» атты повесім Қазақстандағы бестсел­лерге айналды,  тез таралып кетті. Енді баспа осы повесті қай­та басып шығаратын шығар деп күтіп жүрмін. 

– Әңгімеңізге рахмет. 

Әңгімелескен
Айнаш ЕСАЛИ,
 «Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Көмірге кезекке тұрғандар көбейді

19.09.2018

Жібек жолының жаңа бағыты

19.09.2018

Гектарына – 62,5 центнер!

19.09.2018

Жұлдызы биік Жуалы

19.09.2018

Өзара үнқатысу мәдениетін қалыптастыру маңызды

19.09.2018

Сенатта – атыраулық ардагерлер

19.09.2018

Ғасырдан астам тарихы бар

19.09.2018

Рухани жаңғыру және білім беру ісі

19.09.2018

Межелі жоспарға жету көзделді

19.09.2018

Esti men eski

19.09.2018

Алаш арыстары білім алған Семейдегі оқу орнына 115 жыл толды

19.09.2018

«Егеменнің» жаңа жобасы

19.09.2018

Судың да сұрауы бар

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу