Ұлағат ұясы

Астана қаласының 20 жылдық мерейтойы қарсаңында қазіргі қоғамның пас­сионарлық тізгінін ұстаған қайраткер Нұрсұлтан Назарбаевтың саяси-тарихи өмір-тарихына қатысты дәлел-дәйектермен танысу мақсатында, 1997-2004 жылдар аралығындағы Қазақстан Республикасы Президентінің резиденциясы, қазіргі Тұңғыш Президент музейіне ат басын бұр­дық. 

Егемен Қазақстан
06.07.2018 3027
2

Бұл мекеме 2004 жылы Елбасы резиденциясы сол жағалаудағы Ақордаға қоныс аударған сәттен бастап, жаңа заман, яғни тәуелсіздік тарихының ұла­ғат­ты ұясы ретінде жұмыс істей бастаған. Жалпы ау­мағы – 12 мың шаршы метр. Мұнда жүз­деген мың құжат пен құнды жәдігер шо­ғыр­ланған. Бұлар атаулы 15 залға бө­лініп орналастырылған екен.

Қазір мекеменің құрылымдық және әкім­шілік басқару жүйесі өзгеріпті. Яғни 2016 жылы елімізде мемлекет тари­хын жүйелі зерттеу мақсатында көп­функционалды ғылыми-талдамалық жә­не гуманитарлық-ағартушылық «Назарбаев орталығы» құрылғандықтан атал­мыш музей осы мекеменің құрамына енгі­зіліпті. 

Кейбір құнды жәдігерлер жаңа орта­лық­қа, сонымен қатар, сол жаға­лаудағы Елбасы мұрағатына бөлінгенімен экспозиция залдары сол қалпында сақталған. Бұл реткі сапарымызда Елбасына және елорда тарихына қатысты соңғы жылдары табылған тың деректермен танысып, онымен өз оқырмандарымызды хабардар етуді мақсат тұттық.

Сонымен алғашқы бас сұққанымыз – «Атамекен» залы. Мұнда Президенттің бала­лық шағы, жігіттік дәурені жайлы деректер сақталған. Атап айтқанда, Елбасының атасы Назарбай бидің 1911 жылы қаза болғаны жайлы Верный уезі басшысының орысша жазған хаттамасы, Әлжан анамыздың қолының табы сіңген тігін мәшинесі мен Әбіш атамыз қолданған ұстара-бәкіні көзіміз шалды. Және Нұрсұлтан Әбішұлының 1954-55 оқу жылдарындағы оқу үлгерімі жазылған табельді көрдік. Кілең бестік. Бізге жолбасшылық жасап жүрген Қазақ­стан Республикасының Тұң­ғыш Президенті – Елбасы кітап­ха­насы директорының орынбасары Бота­көз Мұттахиденқызы осы залды қызық­тау­шылар өте көп, соны пайдаланып, Елбасының оқуда озат, қоғамдық жұ­мыс­­тарға белсенді қатысқанын және өте қарапайым қазақ отбасында өскенін үл­гі ретінде көрсетіп, үнемі насихаттаймыз дейді. 

Мұндағы тағы бір тарихи құжат Қаскелең аудандық «Коммунизм үшін» газетінің 1958 жылғы 16 наурыз күнг­і саны (2-сурет). Газетке 9 сынып оқушысы Нұрсұлтанның қытайлық Чжоу Бай Сяо деген жігітке жазған «Алыстағы қытайлық досыма» дейтін ха­ты жария­ланыпты. Осы оқиға жайлы сол тұста газет редакторы болған Үсенбай Тастанбековтің естелігінде, бір қытайлық жас БЛКЖО Орталық комитетіне хат жазып, кеңестік замандасымен танысқысы келетіні жайлы өтінген екен. Ол хатты Мәскеу Қазақстанға жібереді. Ақыры хатқа жауап беруге лайық тұлға ретінде жас Нұрсұлтан таңдалыпты. Осыдан 5-6 жыл бұрын қытай елінен келіп, музейді аралаған бір журналист хатты көріп, еліне барған соң жоғарыдағы Чжоу Бай Сяоны іздейді. Бірақ онымен кезіге алмаған. Өйткені, бұл кісі 2014 жылы бақилық болыпты. Бір қызығы, Чжоу Бай Сяо Қытай еліне еңбегі сіңген ардақты ұстаз бопты.

Соңғы жылдары мекеменің ғылыми қызметкері Ләйла Омарова бастаған топ Нұрсұлтан Әбішұлының туған ме­ке­ні мен жас кезінде жұмыс істеген өңірлерді аралап, Нұрекең жайлы деректер жинастырумен шұғылдануда. Осынау ізденіс барысында табылған құжаттар мен фотодеректер шынында құнды әрі көпшілік назарына толық ұсыныла қоймапты. Соның бірі – жас натуралистердің 1957 жылғы суреті. Барлығы 26 адам. Бәрінің омырауында медаль. Тура ортада маңдайы жарқырап Нұрсұлтан Әбішұлы тұр (3-сурет). Зерттеуші Ләйла Әріпқызы берген мәліметке сү­й­ен­сек, осы жылдары қаскелеңдік бір топ натуралист жастар өздері қолмен өсірген көкөністерін 1956 жылы Мәскеуде өткен халық шаруашылығы жетістіктерінің көрмесіне жібереді. Бұл дүниелер ұйымдастырушыларға ұнап, топ мүшелері медальмен марапатталған. Фото-құжатты сақтаушы Валентина Дун­дыч оны 2011 жылы музейге тап­сыр­ған. Өзі қазір Шамалған ауылында аман-есен тұрып жатыр. 

Жоғарыда Нұрсұлтан Әбішұлы жас шағында қоғамдық жұмысқа белсене араласқаны жайлы айттық. Бұл сөзі­міз­ге дәлел боларлық құжаттар музей төрінен орын алыпты. Соның бірі – жас Нұрсұлтан жолдастарымен бірге тұңғыш ғарышкер Ю.А.Гагаринмен жолыққан сәт бейнеленген фото (1-сурет). Осы оқиға жайлы Елбасының замандасы ақтөбелік Үкітай Байжомартов былай депті: «1962 жылы сәуір айында Мәскеуде БЛКЖО-ның ХІV съезі өтті. Осыған өкіл ретінде теміртаулықтар атынан Нұрсұлтан Әбіш­ұлы барды. Қазақстандық делегация құрамында мен де болдым. Нұрекеңнің дипломатиясы арқасында ғарышкермен бірге фотоға түстік».

Одан кейін назарымызда аударған тағы бір құжат «Комсомольская правда» газетінің 1964 жылғы 16 қаңтар күнгі саны. Мұнда көппен бірге жас жігіт Нұрсұлтанның фотосы жарияланыпты. Орталарында ғарышкер В.Быковский тұр. Осы кісі космосқа аттанғанда өзімен бірге БЛКЖО-ның оншақты төсбелгісін ала барыпты. Ғарыштан оралған соң кеңістікті кезіп келген төсбелгілерді Одақ көлемінде аты танымал жастарға тапсыру мәселесі қозғалып, 15 республика ішінен үміткерлер ізделеді. Осы таңдаудың бірі қазақстандық Нұрсұлтан Назарбаевқа бұйырыпты. 

Сапар соңында біз 1997-2004 жылдары Президент отырған 1-ші және 2-ші кабинетті шолып қарадық. Кеңсенің төріне мемлекеттік рәміздер: Мемлекеттік Ту, Елтаңба, Әнұран және ел Президентінің ерекшелік бел­гі­сін білдіретін штамп тұр. Жұмыс үс­те­лінде қаламсабы, қолымен толтыр­ған күнделіктері жатыр. Ал «Күміс зал­ға» Елбасын марапаттаған шет мем­лекеттердің жоғары дәрежелі орден­де­рі қойылыпты. Бұлардан басқа «Қау­іп­-
сіздік кеңес залы», «Мәжіліс залын» ара­лап көріп, «Қарулар коллекциясын» тамашаладық. Осындағы аса қымбат қа­рулардың бәрі Нұрсұлтан Әбіш­ұлы­на тарту етілген дүниелер. Музейге ке­лу­шілердің таңданысын тудырып, ерік­сіз назар аударуға мәжбүр ететін орын – «Күмбезді зал». Дәл осы жерде Елбасы Н.Назарбаев 1997 жылдың 10 желтоқсанында «Ақмола қаласын елі­міз­дің астанасы» деп жариялаған. 

Музейде біз айтпаған қаншама тарих тұнып жатыр. Бұндағы жәдігерлер уақыт өткен сайын құндылығын арттырары сөзсіз. Сондықтан да болар мекеме ғимараты республикалық деңгейдегі Қасиетті нысандар тізіміне еніпті. Сондай-ақ мұнда 2010 жылдан бастап «Елбасытану» атты курс-сабақтар өткі­зі­ліп, бұл шара соңғы жылдары барлық облыстарды қамтып отыр екен.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.12.2018

Алматыда «Сиқырлы әуендер» киноконцерті өтті

18.12.2018

Ақтөбе облысында алпыс отбасы қоныс тойын тойлады

18.12.2018

Қарағандының 2018 жылғы аруы белгілі болды

18.12.2018

Қарағанды облысында спорт кешені пайдалануға берілді

18.12.2018

«Астана» велоклубының жаңа маусымдағы құрамы анықталды

18.12.2018

«Айка» фильмі «Оскар» жүлдесіне үмітті картиналар тізіміне енді

18.12.2018

Отырарда «Оқсыз» спорт кешені ашылды

18.12.2018

Үндістанда ауруханадағы өрттен 6 адам қаза тапты

18.12.2018

Бүгін Қазақстан аумағында ауа райы құбылмалы болады

17.12.2018

Алтын домбыра иесі анықталды

17.12.2018

Батыс Қазақстан облысында Тәуелсіздік құрбандарына ас берілді

17.12.2018

Чемпиондар Лигасының 1/8-ші финалының жеребе тарту рәсімі өтті

17.12.2018

Жамбыл өңірінде 28 нысан ашылды

17.12.2018

Атыраулықтар «Елбасы жолы» фильмін тамашалады

17.12.2018

Тәуелсіздік күні БҚО-да 37 бала дүниеге келді

17.12.2018

Гиннестің рекордтар кітабына енген Notre Dame de Paris мюзиклі қазақ тілінде қойылады 

17.12.2018

Татарстандағы қазақ студенттері Тәуелсіздік күнін атап өтті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда допты хоккейден ел кубогы біріншілігі өтуде

17.12.2018

«Ырыс» Түркістан облысында 16 мыңнан астам жаңа жұмыс орнының ашылуына ықпал етті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда 80-ге жуық  полицей марапатталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу