Қуыршақ... құйтақандай құлын шақ

Астананың 20 жылдық торқалы тойына әзірленген сый-сияпаттың ішінде әсіресе балаларға арналған іс-шаралардың, балапандарға мерекелік көңіл күй сыйлап, сәби жүрегіне қуаныш пен шаттық ұялатқан рухани тартудың жөн-жосығы басқалардан гөрі ерекшелеу сезіледі... Дүниеде сәби жүзіне күлкі үйіре алудан асқан бақытты тірлік бар ма, сірә! Күні кеше ғана өз мәресіне жеткен, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Құралай Ешмұратова атындағы «Құралай» II Халықаралық қуыршақ театры фестивалі ең алдымен, әлемде алғашқылардың бірі болып осы мақсатты жүзеге асыруға атсалысқан еліміздегі бірден-бір жоба ретінде үлкен мәнге ие десек, екінші жағынан, елорданың ұмыт болып бара жатқан өнерді қолдап, қуаттап, құйтақандай өнер ұжымдарының ортақ төріне айналуы, өзара тәжірибе алмасу алаңы саналуы – құптарлық құнды жоба. 

Егемен Қазақстан
06.07.2018 6114
2

Шілденің 1-і күні бастау алған өнер мерекесінің шымылдығы алматылық Қуыршақ театры сахналаған «Қаңбақ шал» қойылымымен ашылды. Қатарынан төрт күн балғындарға базарлық әзірлеген фестивальде 15 театр өз өнерлерін ортаға салды. Осыған орай біз Алматы қуыршақ театрының директоры, мәдениет қайраткері Талғат ЕСЕНӘЛИЕВТІ әңгімеге тартқан едік.   

– Талғат Қамқабайұлы, сахна өнерінің ерекше түрі саналатын Қуыршақ театры несімен тартып, баурап әкеткені қы­зықтырады. Бұл өнердің ерекшелігі неде?

– Қуыршақ театрының қоғамда атқаратын қызметі өзге театрлардан гөрі кемдеу десеңіз, қатты қателесесіз, әрине. Ол бұлардан әлдеқайда ауқымды әрі маңызды болып саналады. Жиырмасыншы ғасырмен қазақ жеріне бірге келген аталмыш өнердің түрі бүгінде халықтың баға жетпес қазынасына айналды. Өзіндік сара жолын тапқан бірегей өнер ордасы болып саналатын Мемлекеттік қуыршақ театры бүгінгі күні 83-ші маусымын өткеруде. 
 Мұнда еңбек ете келіп, көзім бір нәрсеге айқын жетті. Театрды халықтың көруі, сүюі біздің еңбегімізге тікелей байланысты екен. Яғни қазірден бастап театр мәдениетіне баланы барынша баули алсақ, ертең есейгенде бұл өнерді шын бағалайтын ұрпақ тәрбиелеген болып есептелеміз. Әдетте кез келген жаңалықты, жақсылықты балалар тез жаттап, бойына жылдам сіңіріп алып жатады. Өмір заңдылығы солай. Ал буын-санасы әбден қатқан кісіні кейін қанша жерден түйемен тартып сүйресең де, мұндағы әрбір сөз, әрекет оған түрпідей түйілері сөзсіз. 

– Қазір технологияның дамыған заманы. Интернет тіпті жойқын күшке ие. Сондайда бала көңілін театрға бұрудың өзі көп тер төгуді қажет ететіні сөзсіз. Көрер­менді қалай баурайсыздар?

– Рухани кемелдік пен мәдени өсуге ықпал ететін бірден-бір орын – театр. Соның ішінде қуыршақ театры. Мұнда кәсіби әртістер ойынының озық үлгісі, режиссердің тұшымды шешімі, суретшінің және автордың қызықты әрі мағыналы жұмысы үлкен рөл атқарады. Міне, осы талаптар орындалған жағдайда бала келесіде театрға өз еркімен келгенін аңғармай қалады. Олай дейтінім, театр сәбилерге қарапайым халық және әлем ертегілерінен бастап, тарихи шығармаларға құрылған қойылымдарды ұсынады. Әрине, бұл жерде театрдың репертуарлық қоры бай болуы шарт. Мемлекеттік қуыршақ теа­тры осы бағытта репертуарын кеңейтіп, балдырғандарға, мектеп, колледж, жоғары оқу орындарының студенттеріне, тіпті үлкендерге арнап қойылымдар ұсынуда. Кассадан тыс онлайн билеттер, әлеуметтік парақшалар арқылы таратылып жатқан жарнамалардың арқасында көрермендеріміз күннен-күнге көбеюде. Айлық репертуардан бөлек сұраныс бойынша күніне төрт-бес рет ойнайтын кездеріміз болады. 

– Әдетте, еліміздегі театр ұжымдары жаз мезгілінің ортасында маусымдарын жауып, кезекті еңбек демалысына шығады. Қуыршақ театры ше? 

– 82-ші маусымнан бастап қуыршақ театры үздіксіз жұмыс істеп келеді. Биыл да солай жоспарлап отырмыз. Жазғы демалысқа шыққан әр балдырғанның бос уақытын теа­трда өткізуіне жағдай туғызуға мүдделіміз. Театр әртістерінің қатысуымен спектакль алдында сергіту сәтін ұйымдастырып, театр­дың, қойылымдардың тарихы туралы толық мағлұмат беруді дәстүрге айнал­дырдық. Сондай-ақ маусым айынан бастап аптаның сенбі, жексенбі күндері театр репертуарындағы көрерменнің ыстық ықы­ласына бөленіп жүрген қойылымдар ретін Алматы хайуанаттар паркінде де ұсынып жатқанымызды атап өткім келеді. 

– Соңғы жылдары театр ұжымы балалар мен жасөспірімдерге арналған қойылымдардан бөлек ересектерді де назардан тыс қалдырмай, тың жаңалықтар енгізуде. Бұл режиссерлер мен басшылық тарапынан болған ұсыныс па, әлде уақыт талабы ма? 

–  Иә, биылғы маусымның басты жаңалығы сол, театр жаңа форматқа көшіп, ересектер үшін спектакльдер әзірледі. Әзірге репертуарымызда ақиық ақын М.Мақатаевтың поэзия­сы негізінде сахналанған «Мен деп ойла...» (режиссері М.Тәуекелова) поэтикалық спектаклі, Е.Иновтың «Ана жүрегі» (режиссері А.Зайцев) және заңғар жазушы Ш.Айтматовтың 90 жылдық мерейтойына орай «Құс жолы» повесі желі­сімен режиссер Д.Жұмабаева сахналаған «Ана-Жер Ана» қойылымдары бар. Тіпті Халық­аралық театр фестивальдеріне, оның ішінде драма театрлары фестиваліне шақыр­ту алып, қанжығасын майлап үлгерді. Қаншама ғасыр өтсе де құндылығын еш жоғалтпаған «Ана жүрегі» қойылымы ақпан айының 1-15 күндері аралығында Алматы қаласында өткен Франция, Ұлыбритания, Ресей, Германия, Өзбек­стан және Қазақстанның үздік өнер ұжымдары қатысқан «Откровение» V Халықаралық орындаушылық өнер фести­валіне, «Ана-Жер ана» қойылымы Т.Ах­тановтың 95 жылдығына арналған Халық­аралық «Балауса» эксперименталды қойылымдар фестиваліне қатысып, додаға түсті. Осы тұста драма театры ре­жис­серлерінің қуыршақтармен жүрек­сін­бей жұмыс істеулері қуантады. Ал қазір театр ұжы­мы жақында премьерасы өтетін Еврипидтің «Медея» шығар­ма­сының дайындық жұмыстарын жүргізуде. Аталмыш шығар­маның кейіпкерлері елімізде алғаш рет қуыршақтар бейнесінде көрерменге жол тартпақ. Спек­такльге Шығыс Қазақстан облы­сындағы «Жастар» театры­ның көркемдік жетекшісі Айдын Салбан режиссерлік етуде. 

– Алдағы уақытта көрер­менге тағы қандай тың қойы­лымдар ұсыну жоспар­ла­ры­ңызда бар? 

– Маусым айының 23-24 күндері ару қала Алматының Астана қаласындағы мәдени күндері аясында Мемлекеттік қуыр­шақ театры кезекті гас­трольдік сапарын өткізді. Елор­далықтар әр спектакльді ерекше ықыласпен тамашалап, ақ тілектерін жаудырғаны көңілімізге қуаныш сыйлады. Сонымен қатар қуыршақ театры жақында Астана қаласының 20 жылдық мерейтойына орай «Бауырсақ» ертегісінің желісінде «Арман әлемі» спектаклінің премьерасын көрермен назарына ұсынды. Аталмыш маусымда театр ұжымы қатарынан бірнеше фес­тивальге шақырту алды. Атап айтар болсақ, IX Халықаралық «Петрушка Великий» (Ресей, Екате­ринбург қ.) театр фестивалі, үлкен­дерге арналған VI Халық­аралық «Соломенный жаворонок» қуыршақ театры фести­валі (Ресей, Челябі қ.), VI Халық­­аралық «Чодари хаел» қуыршақ театры фестивалі (Тәжікстан, Душанбе қ.), т.б. Әрине алдағы уақытта жаңа туындыларды сах­налап, қуыршақ театрын кәсі­би тұрғыдан әлі де жан-жақты жетілдіре түсуге күш-жіге­рімізді барынша жұмылдыра беретін боламыз.

Әңгімелескен
Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу