Сүйекті сөйлеткен шебер

Жақында елорда мерекесі қарсаңында төр қаладағы Ұлттық музейде «Өткенді еске алу – болашаққа жол» атты көшпелі көрме ашылып, оған Ақмола облысының мәдени ұйымдары өз экспонаттарын әкелді. Осылардың ішінен көпшілік көрермен назарын айрықша аударған дүние кәдімгі қарапайым сүйекті әрлеу арқылы жасалған жәдігерлер.

Егемен Қазақстан
12.07.2018 2136
2

Мысалы, мына бір қойдың жауырын сүйегінен жасалған «Мәңгілік ел» ат­ты кескіндемеге қараңыз. Ортада – шаңырақ, төменде – Абыз. Жұмыс авторы Бектас Кәрімұлының айтуынша, бұл мү­сінге ел тәуелсіздігінің 20 жылдық ме­рейтойы кезінде ашылған Астанадағы «Мәңгілік ел» қақпасының символдары сіңірілген.

Екінші жұмыстың аты – «Қазақ елі». Бұл да кәдімгі қойдың жауырынынан оймыштап жасалыпты. Мұнда бас шаһардың көркіне айналған «Қазақ елі» монументінің атрибуттары бейнеленген. Үшінші жәдігер – «Тұлпардың дүбірі». Бұл жерде жылқы түлігі өте қонымды кес­кінделген.

   

Сүйек мүсіндердің авторы Бектас Кәрімұлы қазір Ақмола облысы, Шортанды ауданы Мәдениет үйінің сах­на әрлеушісі. Оқыған мамандығы – су­рет­ші. Алғашқы білімді Ұлан-батыр қа­ласында алған. Кейін Петербордағы И.Репин атындағы көркемсурет, сәулет жә­не мүсін институтында оқуын жал­ғас­тырған. Бектастың қо­лы­нан шық­қан картиналар қазір АҚШ баст­аған шетелдердің көрме сөре­сі­нен түс­пейді. Өйт­кені бұл шебер да­ла көш­пен­ді­ле­рінің этнографиялық көрі­ні­сін тамаша бейнелейді. Сонысымен де таңсық.

Ал мына сүйек әрлеу өнері ше, бұл мүсіншінің тек қолы бос кезінде жасап отыратын хоббиі екен. Көркемдігі хобби деуге келмейді. Бұл кәдімгі қазақ хал­қының сүйек әрлеу өнері. Сүйек жонуды шебер үш жыл бұрын қолға алған екен, қазір 50-ден астам сүйек-мүсіндері әртүрлі көрмелерді аралап жүр. Тіпті өткен жылы ЭКСПО төріне қойылыпты. Қызық болғанда, Бектас жасаған жауырын-сызбаларды шетелдіктер жапа-тармағай талап әкеткен.

Сүйекті «сөйлетіп» жүрген шеберге «Кескіндемелердің дені жауырын екен, неге олай?» деген сұрақ қойдық. Ол айтады: «Қазақ халқы жауырынды қадір тұтқан. Оның ортасын бөліп тұрған қыр-белін «баланың жолы», қыр астындағы жазық-жалпақты «адамның жолы», ал жауырынның шүйесін «әулет жолы» деп қараған. Және жауырынға қарап малдың күйін, сол жылдың райын болжаған».

– Сонымен қатар, – дейді Бектас Кәрімұлы. – Сүйек арқылы бұйым сәндеу өнері қазақта болған. Олар тұрмыстық заттарын және ер-тұр­ман­дарын сүйекпен әрлеген. Тіпті өткен Қостанай қалалық өлкетану музейінен дүмі тұтас сүйекпен көм­ке­рілген Амангелді батырдың домбырасын көрдім. Менікі осы дәстүрді жаңғырту. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу