Сүйекті сөйлеткен шебер

Жақында елорда мерекесі қарсаңында төр қаладағы Ұлттық музейде «Өткенді еске алу – болашаққа жол» атты көшпелі көрме ашылып, оған Ақмола облысының мәдени ұйымдары өз экспонаттарын әкелді. Осылардың ішінен көпшілік көрермен назарын айрықша аударған дүние кәдімгі қарапайым сүйекті әрлеу арқылы жасалған жәдігерлер.

Егемен Қазақстан
12.07.2018 2315
2

Мысалы, мына бір қойдың жауырын сүйегінен жасалған «Мәңгілік ел» ат­ты кескіндемеге қараңыз. Ортада – шаңырақ, төменде – Абыз. Жұмыс авторы Бектас Кәрімұлының айтуынша, бұл мү­сінге ел тәуелсіздігінің 20 жылдық ме­рейтойы кезінде ашылған Астанадағы «Мәңгілік ел» қақпасының символдары сіңірілген.

Екінші жұмыстың аты – «Қазақ елі». Бұл да кәдімгі қойдың жауырынынан оймыштап жасалыпты. Мұнда бас шаһардың көркіне айналған «Қазақ елі» монументінің атрибуттары бейнеленген. Үшінші жәдігер – «Тұлпардың дүбірі». Бұл жерде жылқы түлігі өте қонымды кес­кінделген.

   

Сүйек мүсіндердің авторы Бектас Кәрімұлы қазір Ақмола облысы, Шортанды ауданы Мәдениет үйінің сах­на әрлеушісі. Оқыған мамандығы – су­рет­ші. Алғашқы білімді Ұлан-батыр қа­ласында алған. Кейін Петербордағы И.Репин атындағы көркемсурет, сәулет жә­не мүсін институтында оқуын жал­ғас­тырған. Бектастың қо­лы­нан шық­қан картиналар қазір АҚШ баст­аған шетелдердің көрме сөре­сі­нен түс­пейді. Өйт­кені бұл шебер да­ла көш­пен­ді­ле­рінің этнографиялық көрі­ні­сін тамаша бейнелейді. Сонысымен де таңсық.

Ал мына сүйек әрлеу өнері ше, бұл мүсіншінің тек қолы бос кезінде жасап отыратын хоббиі екен. Көркемдігі хобби деуге келмейді. Бұл кәдімгі қазақ хал­қының сүйек әрлеу өнері. Сүйек жонуды шебер үш жыл бұрын қолға алған екен, қазір 50-ден астам сүйек-мүсіндері әртүрлі көрмелерді аралап жүр. Тіпті өткен жылы ЭКСПО төріне қойылыпты. Қызық болғанда, Бектас жасаған жауырын-сызбаларды шетелдіктер жапа-тармағай талап әкеткен.

Сүйекті «сөйлетіп» жүрген шеберге «Кескіндемелердің дені жауырын екен, неге олай?» деген сұрақ қойдық. Ол айтады: «Қазақ халқы жауырынды қадір тұтқан. Оның ортасын бөліп тұрған қыр-белін «баланың жолы», қыр астындағы жазық-жалпақты «адамның жолы», ал жауырынның шүйесін «әулет жолы» деп қараған. Және жауырынға қарап малдың күйін, сол жылдың райын болжаған».

– Сонымен қатар, – дейді Бектас Кәрімұлы. – Сүйек арқылы бұйым сәндеу өнері қазақта болған. Олар тұрмыстық заттарын және ер-тұр­ман­дарын сүйекпен әрлеген. Тіпті өткен Қостанай қалалық өлкетану музейінен дүмі тұтас сүйекпен көм­ке­рілген Амангелді батырдың домбырасын көрдім. Менікі осы дәстүрді жаңғырту. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Қазақстандық балалар фильмі халықаралық кинофестивальде жүлде алды

20.01.2019

ШҚО емханалары 100 тонна қағаз үнемдеді

20.01.2019

Қазақстан мен Ұлыбритания арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнатылғанына 27 жыл толды

20.01.2019

ШҚО Күршім ауданында 6 жастағы бала суға кетіп қалды

20.01.2019

Қазақстанда бала асырап алуға көмектесетін арнайы агенттік құрылады

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу