Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

- 1484714231_user.jpeg -
Егемен Қазақстан
18.07.2018 73
3

Ғалымдар егістік жағдайы туралы әртүрлі ақпараттарды алу және жинақтау мүмкіндігінің туындауы ақырында оларды жедел өңдей алатын технологиялардың көптеп шығарылуына алып келеді деген пікірлер білдіруде.

Мәселен, егіске күтім жасаумен қатар, өнім жинауға көмектесе алатын роботтар да шығарыла бастады. Солардың бірі – AGROBOT компаниясы әзірлеген испаниялық SW6010 роботы өзіне орнатылған камера ар­қылы піскен жемістерді айқындап, оларды ке­сіп алуға қабілетті екен. Ал Аустралияның Сид­ней университетінің ғалымдары әзірлеген ро­бот өсімдіктер арасынан арамшөптерді ажырата алады.

Лондонда жердің тапшылығына байланыс­ты жер астынан өнім өсіретін фермалар пайда бо­луда. Осыдан біраз жыл бұрын пайда болған осын­дай бір ферма қожайынның ресторанын көкөніс түрлерімен қамтамасыз етуге арналыпты. Мұнда 20-дан астам көкөніс түрлері өсіріледі екен. Жер астындағы фермада күннің орнына диодты шамдар пайдаланылуда.

Нидерландтағы Маастрихт универ­си­те­тінің ғалымдары малдан алынған тканьдер көмегімен зертханада ет өсіруге 2013 жылдан бастап кіріскен болатын. Олар өздерінің қолдан жасап шығарған еттерінен әзірленген алғашқы гамбургерді жұртшылыққа көрсетіп те үлгерді. Әзірге мұндай еттің 1 килограмның құны 2,5 миллион доллар тұратын көрінеді. Себебі оны жасап шығаруға біраз шығын жұмсалған. Алайда технология толық әзірленіп, ол өндірістік негізге көшірілген кезде мұндай ет бағасын 65 долларға дейін төмендетуге болады екен. Ал оны қолдану жаппай етек алған кезде баға бұдан да төмен түсе бермек.

Неліктен бүкіл әлемде ауыл шаруашылығын цифрландыру жедел қарқын алуда? Себебі цифрлы технологиялардың саланы дамытуды жаңа сапалы деңгейге көшіріп, осының ықпалымен ауыл шаруашылығының адамзатқа беретін пайдасы артып, жұмсалатын шығындар бұрынғыға қарағанда көп қысқармақ. Сөйтіп қазіргі күні әлемнің әр шалғайында ең кон­сер­вативті саналатын ауыл шаруашылығы мен оның агроөнеркәсіптік кешені қарқынды өз­герістерді бастан кешіруде.

Ауыл шаруашылығын цифрландыруға Елбасының Үкіметке берген тапсырмасымен біздің еліміздің шаруашылықтары да белсене ден қоюда.

Отандық ғалымдардың болжамы бойынша, қазіргі замандық цифрлы технологияларды енгізген жағдайда Қазақстанда астық дақылдарының шығымдылығын ең аз дегенде 2 есе, саладағы еңбек өнімділігін – 2,5 есе, ал мал санын 2 есеге жуық өсіруге болады екен. Соңғы 50 жылдан бері егіншілік саласына қаншама жаңа технологиялар келіп жатқанымен біздегі астық шығымдылығының өспей келе жатқандығын еске алсақ, жоғарыда келтірген сандарымыздың тым үлкен өсім көрсеткіштері екендігін байқаймыз. Бірақ бұл фантастика емес. Әлемнің дамыған елдері баяғыда-ақ қол жеткізіп үлгерген көрсеткіштер. Мәселен, Қазақстаннан жер көлемі 66 есе кіші Голландияның агросекторы міне, осындай жетістіктердің арқасында жылына 100 миллиард долларға жуық өнімді экспортқа шығарып отыр. Мұның өзі бір есептен біздегі ауыл шаруашылығы саласының дамыған елдерден көп артта қалғандығын көрсетсе, екінші жақтан алғанда қандай үлкен әлеуетке ие екендігімізді де көрсетеді. Осы әлеуетті ашуға енді бізге цифрлы технологиялар көмектесе алады.

Елімізде аталған мәселе жөнінде нақты атқарылып жатқан жұмыстар да жоқ емес.Мәселен, Солтүстік Қазақстан облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы Қайрат Омаров қазіргі күні бұл облыста егіс­тіктердің электронды картасын жасау ісі қы­зу қолға алынғандығын, қазірдің өзінде бү­кіл егіс алқаптарының тең жартысынан ас­тамы цифрлы форматқа түсірілгендігін айта­ды. Мұның ақыры егістіктерге, сонымен қатар ауыл шаруашылығында қолданылатын техникаларға спутниктік мониторинг жүргізуге алып келмек. Бұл жағдай жерге минералды жә­не химиялық тыңайтқыштарды дәлдікпен сі­ңі­руге мүмкіндік береді. Оның үстіне қай жер­ге тыңайтқыштардың сіңіріліп, қай жерге сіңірілмегендігі анықталады. Егін шығым­ды­лы­ғына бақылау күшейеді. Қосып жазудың жо­лы кесіліп, субсидиялар нақты пайдаланылады.

Демек, қазіргі замандық цифрлы технологиялар немесе еліміздің ауыл шаруашылығын цифрлы форматқа көшіру дегеніміз Алланың байтақ далалы Қазақстанға беріп отырған үлкен мүмкіндігі. Бұл технологияларды енгізуден басқа бізде ауыл шаруашылығын дамытудың басқадай жолы да жоқ. Жуықта бір ресейлік сарапшы өз елінің аграрлық секторындағы ахуалдың өте ауыр екендігін жаза келе, бізге са­ланы жеделдетіп цифрландыру қажет, егер бұ­лай болмаса, біз оның ажалын ғана көре аламыз деді. Өте қатты айтылған сөз, бірақ мұнда шың­ғырған шындықтың бар екендігін де ешкім жоққа шығармас.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.10.2018

Журналист Джамаль Хашагджиді өлтірген арабтар екені белгілі болды

20.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей және Өзбекстан басшыларымен кездесті

20.10.2018

Үндістандағы пойыз апатынан зардап шеккендер арасында қазақстандықтар жоқ

20.10.2018

Қостанай облысында 750 мың теңге пара алған аудан прокуроры ұсталды

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

20.10.2018

Сыр елінде тұңғыш рет «Қорқыт. Қобыз» атты республикалық байқау өтті

20.10.2018

Кандагарда парламенттік сайлау кейінге қалдырылды

20.10.2018

Маңғыстау облысында өрт сөндірушілерге арналған ескерткіш ашылды

20.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

20.10.2018

Қызылордада  «Жолда қабылдау» акциясы өтті

20.10.2018

Сенат депутаттары Алматыдағы көпір құрылысы зауытын аралады

20.10.2018

Түрік технологы сүт өндірудің тың әдісін үйретті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу