АҚШ – Ресей: Серіктестіктің соны серпіні

Бұдан бұрын хабарлаға­ны­мыздай, осы аптада Хельсин­ки­де АҚШ пен Ресей президент­те­рінің көптен күткен кездесуі өт­ті. Екіжақты саммит­ке бүкіл әлем назар аударып, жи­ын барысында екі ел арасын жақындастыруға қатыс­ты бірқатар мәселелер талқы­лан­ды. Бүгінгі күні АҚШ та, Ресей де Қазақстан үшін стра­те­­гиялық әріптес саналады. Сон­дықтан екі ел басшылары ке­лі­ссөздерінің нәтижесі, екі ел арасындағы байланыстардың алдағы уақытта қалай өрбитіні еліміз үшін де маңызды. Осы орайда, аталған кездесуде тал­қы­ланған мәселелерге көз жү­гір­тіп көрген едік. 

Егемен Қазақстан
19.07.2018 4160
2

Кездесу белгіленген мер­зімнен кеш басталды. Ұлы­бри­танияның бе­дел­ді басы­лымы The Guardian га­зетінің ха­барлауынша, бұған Вла­ди­­мир Путиннің кешігуі се­беп болған. Кремль басшы­сы 50 минутқа бөгелген кө­рінеді. Басылым мұндай ке­шігу В.Путинге тән екенін, әлем­нің басқа елдерінің басшы­ла­рымен кездесуге де дәл уақы­тында келмегенін жазды. Өз кезегінде АҚШ президенті Дональд Трамп та саммит өтетін жерге кештетіп келіпті.

Қол алысқаннан кейін екі ел бас­­шысы кішігірім пікір алмас­ты. В.Путин сөзінде бұған дейін Д.Трамп­пен бір­не­ше рет тілдескенін, теле­фон ар­қылы сөйлескенін еске са­лып өтті. Ақыры екіжақты қа­рым-қа­ты­нас мә­се­лелері мен әлемнің түк­пір-түк­пі­рін­де­гі түйткілдерді тал­қы­лау­дың қа­жеттігі туындап отыр­ға­­нына тоқ­талды.

Ақ үй басшысы әңгіме ба­ры­сында Ресейді футболдан әлем чемпионатын сәтті өт­кі­зуімен құттықтап, жартылай финал мен финалдық ойындарды тамашалағанын жет­кізді. Сондай-ақ екіжақты кез­десуде сауда-саттық, әске­ри іс-қимылдар, ядролық қа­ру және зымырандар тура­лы, Қытай жөнінде сөз қозғалатынын айтып өтті.

«Ресеймен ынтымақ­­тастық­та бо­лу­дың тиімсіз тұс­та­рына қарағанда тиім­ді тұсы көп. Әлем біздің әріптестік ор­­нат­қанымызды қалайды. Ре­сей мен АҚШ – ядролық арсе­налы үлкен мем­лекеттер. Әлем­дегі ядро­лық қарудың 90 пайызы біз­ге тиесілі. Бұл жа­ғымсыз жағ­дай. Осы мә­се­лені де тал­қы­лау жоспарда бар», деді Д.Трамп.

Бұдан кейін Д.Трамп пен В.Путин жеке-дара әңгі­­ме­лесті. Бұл басқосуға ау­дар­­машылар ғана қатысты. Тіп­­­ті, президенттердің кө­ме­­кшілері де әңгі­ме­ге ара­лас­паған. Бетпе-бет жүз­де­­су аяқ­талғаннан кейін екі та­­рап­тың делегациялары қа­тыс­­қан кең көлемдегі отырыс өтті.

Екіжақты саммит аяқтал­ған соң мем­лекеттер басшыла­ры жур­на­лис­тер­ге арналған бас­пасөз жиынын өткізіп, тал­қыланған мәселелер туралы мәлімдеме жасады.

Алғаш болып сөз алған Ре­сей басшысы Д.Трамппен кезде­су іскерлік жағдайда өткенін атап көрсетті. Оның айтуынша, жиынның маңызы зор әрі тиімді. «Біз Ресей – АҚШ қарым-қатынасының қазіргі жағдайы мен келешегін талқыладық. Екіжақты байланыс бүгінде шиеленісіп тұрғаны бел­гілі. Алайда жағдайдың бұлай ушы­ғуына себеп жоқ», деді Кремль бас­шысы.

В.Путин, сондай-ақ Д.Трамптың АҚШ-тағы 2016 жылғы президенттік сайлауға Ресейдің қатысы бар-жоғын сұрағанын жеткізді. Оның сөзіне қарағанда, Ресей ешқашан шетелдің, АҚШ-тың іш­кі тірлігіне араласпаған. Әсі­ресе, сайлау барысына қа­ты­сы жоқ. Бұдан бөлек, Си­рия­­дағы жағдайды шешіп, гу­ма­­нитарлық кедергілерді жою үшін АҚШ пен Ресей бір­ле­се жұмыс істеуі қажеттігін атап өтті.

Ал Дональд Трамп баспа­сөз жиынындағы сөзінде АҚШ пен Ресей арасындағы на­шар қарым-қатынас «төрт са­ғат бұрын өзгергенін» мә­лім­­деді. Оның пайымдауын­ша, жиын жемісті өтіп, бір­қатар маңызды мәсе­ле­лер тал­қыланған. «Екі мемлекет ара­­сында келіспеушіліктің бар екені бел­гілі. Бүгін прези­де­нт Путинмен бірге оны жан-жақты талқыладық», деді Ақ үй басшысы.

АҚШ президенті өзара қарым-қа­ты­настың нашарлауына екі тарап та кінәлі деп санайды. Осы кездесуден кейін екі ел арасындағы шиеленіс қалпына келуі тиіс деп есептейді. Өйткені саммитте бірқатар мәселелердің беті ашылған. Д.Трамп Ре­сей­дің АҚШ-тағы прези­де­нттік сайлауға араласуы, Иран­ға және ондағы ядролық бағ­дарламаға қарсы қысым көр­се­ту, халықаралық терроризм, яд­ро­лық қаруды таратпау мә­се­лелерін талқылағанын мә­лімдеді.

Жиын аяқтала сала әлем баспасөзі оқиғаны сан-сақ­қа жүгіртіп, түрлі болжамдар жасаған болатын. CNN арнасы Д.Трамптың Ресей пре­зидентімен бетпе-бет кез­де­­суінің астарын былайша жо­ри­ды. Біріншіден, Ақ үй басшы­сы ресейлік әріптесімен же­ке байланысын нығайтуды көз­деуі мүмкін. Екіншіден, өза­ра әңгіме барысында ай­тылған әңгіменің сыртқа тарап кетуінен қауіптенген. Үшін­шіден, В.Путинмен қа­рым-қатынасты жақ­са­ру­ын жақтыра қоймайтын Ақ үй әкім­шілігі өкілдерінің ке­ліс­сөздерге араласуын жөн көр­меу ықтимал.

Д.Трамптың Ресей прези­дентіне айт­қан жылы сөздері АҚШ-та қызу талқыға түсті. Саясаткерлер, конгрес­ші­лер мен шенеуніктер пре­зи­­дентті қат­ты сынға ал­ды. Мә­селен, Орталық бар­­лау бас­қармасының (CIA) бұ­­ры­н­ғы директоры Джон Брен­нан ту­иттердегі парақ­ша­сын­да оқи­ғаға қатысты сыни пі­кірін жа­риялады.

CNN арнасының мәлі­метіне сүйенсек, Мемлекеттік хат­шы Майк Помпео, Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Джон Болтон, вице-президент Майк Пенс бірқатар лауазымды қызметкерлер мә­селені оңтайлы ше­шу мақ­сатында Ақ үйде шұғыл жина­лыс өткізген.

The Guardian газетінің пайымдауынша, Хельсинкидегі кездесуге В.Путин үлкен дай­ын­дықпен келгенін көрсетіп, әр сөзін абайлап сөйлеген. CNN арнасы да В.Путиннің кез­десуден өзінше ой түйіп кеткенін болжап отыр.

Жалпы, Ресей де, АҚШ та Қазақстан үшін маңызды се­рік­тес мем­­ле­кеттер сана­ла­ды. Америка Құ­ра­ма Шт­ат­­тарымен арадағы ст­ра­­­те­гия­лық қарым-қатынас­тар Ел­ба­сы Нұрсұлтан На­зар­ба­евтың биыл­ғы қаң­тар­да АҚШ-қа сапарынан кей­ін о­дан әрі тереңдей түскені бел­­­гілі. Ресей болса бізбен ежел­­ден «ауылы аралас, қойы қо­­ралас» ел. Арада мәңгілік дос­тық пен одақ­тас­тық тура­лы Декларацияның қабыл­дан­­­ғанына биыл 20 жыл толды. Қыс­қаша айтқанда, екі мем­­лекеттің қай-қайсымен де сая­си және эконо­ми­калық қа­рым-қатынасымыз тамырын те­реңге тартқан. Ендеше ке­ліс­­сөздердің жемісті болуы­ның біз үшін маңызы зор.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу