АҚШ – Ресей: Серіктестіктің соны серпіні

Бұдан бұрын хабарлаға­ны­мыздай, осы аптада Хельсин­ки­де АҚШ пен Ресей президент­те­рінің көптен күткен кездесуі өт­ті. Екіжақты саммит­ке бүкіл әлем назар аударып, жи­ын барысында екі ел арасын жақындастыруға қатыс­ты бірқатар мәселелер талқы­лан­ды. Бүгінгі күні АҚШ та, Ресей де Қазақстан үшін стра­те­­гиялық әріптес саналады. Сон­дықтан екі ел басшылары ке­лі­ссөздерінің нәтижесі, екі ел арасындағы байланыстардың алдағы уақытта қалай өрбитіні еліміз үшін де маңызды. Осы орайда, аталған кездесуде тал­қы­ланған мәселелерге көз жү­гір­тіп көрген едік. 

Егемен Қазақстан
19.07.2018 4285
2

Кездесу белгіленген мер­зімнен кеш басталды. Ұлы­бри­танияның бе­дел­ді басы­лымы The Guardian га­зетінің ха­барлауынша, бұған Вла­ди­­мир Путиннің кешігуі се­беп болған. Кремль басшы­сы 50 минутқа бөгелген кө­рінеді. Басылым мұндай ке­шігу В.Путинге тән екенін, әлем­нің басқа елдерінің басшы­ла­рымен кездесуге де дәл уақы­тында келмегенін жазды. Өз кезегінде АҚШ президенті Дональд Трамп та саммит өтетін жерге кештетіп келіпті.

Қол алысқаннан кейін екі ел бас­­шысы кішігірім пікір алмас­ты. В.Путин сөзінде бұған дейін Д.Трамп­пен бір­не­ше рет тілдескенін, теле­фон ар­қылы сөйлескенін еске са­лып өтті. Ақыры екіжақты қа­рым-қа­ты­нас мә­се­лелері мен әлемнің түк­пір-түк­пі­рін­де­гі түйткілдерді тал­қы­лау­дың қа­жеттігі туындап отыр­ға­­нына тоқ­талды.

Ақ үй басшысы әңгіме ба­ры­сында Ресейді футболдан әлем чемпионатын сәтті өт­кі­зуімен құттықтап, жартылай финал мен финалдық ойындарды тамашалағанын жет­кізді. Сондай-ақ екіжақты кез­десуде сауда-саттық, әске­ри іс-қимылдар, ядролық қа­ру және зымырандар тура­лы, Қытай жөнінде сөз қозғалатынын айтып өтті.

«Ресеймен ынтымақ­­тастық­та бо­лу­дың тиімсіз тұс­та­рына қарағанда тиім­ді тұсы көп. Әлем біздің әріптестік ор­­нат­қанымызды қалайды. Ре­сей мен АҚШ – ядролық арсе­налы үлкен мем­лекеттер. Әлем­дегі ядро­лық қарудың 90 пайызы біз­ге тиесілі. Бұл жа­ғымсыз жағ­дай. Осы мә­се­лені де тал­қы­лау жоспарда бар», деді Д.Трамп.

Бұдан кейін Д.Трамп пен В.Путин жеке-дара әңгі­­ме­лесті. Бұл басқосуға ау­дар­­машылар ғана қатысты. Тіп­­­ті, президенттердің кө­ме­­кшілері де әңгі­ме­ге ара­лас­паған. Бетпе-бет жүз­де­­су аяқ­талғаннан кейін екі та­­рап­тың делегациялары қа­тыс­­қан кең көлемдегі отырыс өтті.

Екіжақты саммит аяқтал­ған соң мем­лекеттер басшыла­ры жур­на­лис­тер­ге арналған бас­пасөз жиынын өткізіп, тал­қыланған мәселелер туралы мәлімдеме жасады.

Алғаш болып сөз алған Ре­сей басшысы Д.Трамппен кезде­су іскерлік жағдайда өткенін атап көрсетті. Оның айтуынша, жиынның маңызы зор әрі тиімді. «Біз Ресей – АҚШ қарым-қатынасының қазіргі жағдайы мен келешегін талқыладық. Екіжақты байланыс бүгінде шиеленісіп тұрғаны бел­гілі. Алайда жағдайдың бұлай ушы­ғуына себеп жоқ», деді Кремль бас­шысы.

В.Путин, сондай-ақ Д.Трамптың АҚШ-тағы 2016 жылғы президенттік сайлауға Ресейдің қатысы бар-жоғын сұрағанын жеткізді. Оның сөзіне қарағанда, Ресей ешқашан шетелдің, АҚШ-тың іш­кі тірлігіне араласпаған. Әсі­ресе, сайлау барысына қа­ты­сы жоқ. Бұдан бөлек, Си­рия­­дағы жағдайды шешіп, гу­ма­­нитарлық кедергілерді жою үшін АҚШ пен Ресей бір­ле­се жұмыс істеуі қажеттігін атап өтті.

Ал Дональд Трамп баспа­сөз жиынындағы сөзінде АҚШ пен Ресей арасындағы на­шар қарым-қатынас «төрт са­ғат бұрын өзгергенін» мә­лім­­деді. Оның пайымдауын­ша, жиын жемісті өтіп, бір­қатар маңызды мәсе­ле­лер тал­қыланған. «Екі мемлекет ара­­сында келіспеушіліктің бар екені бел­гілі. Бүгін прези­де­нт Путинмен бірге оны жан-жақты талқыладық», деді Ақ үй басшысы.

АҚШ президенті өзара қарым-қа­ты­настың нашарлауына екі тарап та кінәлі деп санайды. Осы кездесуден кейін екі ел арасындағы шиеленіс қалпына келуі тиіс деп есептейді. Өйткені саммитте бірқатар мәселелердің беті ашылған. Д.Трамп Ре­сей­дің АҚШ-тағы прези­де­нттік сайлауға араласуы, Иран­ға және ондағы ядролық бағ­дарламаға қарсы қысым көр­се­ту, халықаралық терроризм, яд­ро­лық қаруды таратпау мә­се­лелерін талқылағанын мә­лімдеді.

Жиын аяқтала сала әлем баспасөзі оқиғаны сан-сақ­қа жүгіртіп, түрлі болжамдар жасаған болатын. CNN арнасы Д.Трамптың Ресей пре­зидентімен бетпе-бет кез­де­­суінің астарын былайша жо­ри­ды. Біріншіден, Ақ үй басшы­сы ресейлік әріптесімен же­ке байланысын нығайтуды көз­деуі мүмкін. Екіншіден, өза­ра әңгіме барысында ай­тылған әңгіменің сыртқа тарап кетуінен қауіптенген. Үшін­шіден, В.Путинмен қа­рым-қатынасты жақ­са­ру­ын жақтыра қоймайтын Ақ үй әкім­шілігі өкілдерінің ке­ліс­сөздерге араласуын жөн көр­меу ықтимал.

Д.Трамптың Ресей прези­дентіне айт­қан жылы сөздері АҚШ-та қызу талқыға түсті. Саясаткерлер, конгрес­ші­лер мен шенеуніктер пре­зи­­дентті қат­ты сынға ал­ды. Мә­селен, Орталық бар­­лау бас­қармасының (CIA) бұ­­ры­н­ғы директоры Джон Брен­нан ту­иттердегі парақ­ша­сын­да оқи­ғаға қатысты сыни пі­кірін жа­риялады.

CNN арнасының мәлі­метіне сүйенсек, Мемлекеттік хат­шы Майк Помпео, Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Джон Болтон, вице-президент Майк Пенс бірқатар лауазымды қызметкерлер мә­селені оңтайлы ше­шу мақ­сатында Ақ үйде шұғыл жина­лыс өткізген.

The Guardian газетінің пайымдауынша, Хельсинкидегі кездесуге В.Путин үлкен дай­ын­дықпен келгенін көрсетіп, әр сөзін абайлап сөйлеген. CNN арнасы да В.Путиннің кез­десуден өзінше ой түйіп кеткенін болжап отыр.

Жалпы, Ресей де, АҚШ та Қазақстан үшін маңызды се­рік­тес мем­­ле­кеттер сана­ла­ды. Америка Құ­ра­ма Шт­ат­­тарымен арадағы ст­ра­­­те­гия­лық қарым-қатынас­тар Ел­ба­сы Нұрсұлтан На­зар­ба­евтың биыл­ғы қаң­тар­да АҚШ-қа сапарынан кей­ін о­дан әрі тереңдей түскені бел­­­гілі. Ресей болса бізбен ежел­­ден «ауылы аралас, қойы қо­­ралас» ел. Арада мәңгілік дос­тық пен одақ­тас­тық тура­лы Декларацияның қабыл­дан­­­ғанына биыл 20 жыл толды. Қыс­қаша айтқанда, екі мем­­лекеттің қай-қайсымен де сая­си және эконо­ми­калық қа­рым-қатынасымыз тамырын те­реңге тартқан. Ендеше ке­ліс­­сөздердің жемісті болуы­ның біз үшін маңызы зор.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

20.11.2018

ШҚО-да бір аптада 125 жиналыс өткізетін әкімдіктер де бар

20.11.2018

Лондонда Димаштың жеке концерті өтті

20.11.2018

Солтүстік Қазақстанда заманауи оқушылар сарайы ашылды

20.11.2018

Шымкентте «Жамиғат-ат тауарих» және «Зикзал» кітаптарының тұсаукесері өтті

20.11.2018

Түлкінің керуі (Бүркітшінің әңгімесі)

20.11.2018

Көкшетауда «Мәлік Ғабдуллин және жаңа қазақ­стандық патриотизм» атты халықаралық конференция өтті

20.11.2018

«Қазақквартет» көрермендермен қауышты

20.11.2018

Әмина Өмірзақованың ғасыр тойы ЮНЕСКО көлемінде тойланады

20.11.2018

Миланка Карич: Басым бағыттар қамтылған

20.11.2018

«Серікбол Қондыбай. Рух жауынгері» атты деректі фильмнің көрсетілімі болды

20.11.2018

Жолдау-2018: Табыс артса, өмір сапасы жақсарады

20.11.2018

Жастар өмірі жайлы мюзиклдің премьерасы өтті

20.11.2018

Батыс Қазақстан облысында 50 кәсіпорын қызметкерлерінің айлық еңбекақысын өсірмек

20.11.2018

Георгий Церетели ел бастамаларына жоғары баға берді

20.11.2018

Киелі жерлердің рухани маңызы

20.11.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының Төрағасымен кездесті

20.11.2018

Төкпе жырдың төресі - Мұрат Мөңкеұлы

20.11.2018

Атырауда 13 мектеп үш ауысыммен оқытады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу