АҚШ – Ресей: Серіктестіктің соны серпіні

Бұдан бұрын хабарлаға­ны­мыздай, осы аптада Хельсин­ки­де АҚШ пен Ресей президент­те­рінің көптен күткен кездесуі өт­ті. Екіжақты саммит­ке бүкіл әлем назар аударып, жи­ын барысында екі ел арасын жақындастыруға қатыс­ты бірқатар мәселелер талқы­лан­ды. Бүгінгі күні АҚШ та, Ресей де Қазақстан үшін стра­те­­гиялық әріптес саналады. Сон­дықтан екі ел басшылары ке­лі­ссөздерінің нәтижесі, екі ел арасындағы байланыстардың алдағы уақытта қалай өрбитіні еліміз үшін де маңызды. Осы орайда, аталған кездесуде тал­қы­ланған мәселелерге көз жү­гір­тіп көрген едік. 

Егемен Қазақстан
19.07.2018 4612
2

Кездесу белгіленген мер­зімнен кеш басталды. Ұлы­бри­танияның бе­дел­ді басы­лымы The Guardian га­зетінің ха­барлауынша, бұған Вла­ди­­мир Путиннің кешігуі се­беп болған. Кремль басшы­сы 50 минутқа бөгелген кө­рінеді. Басылым мұндай ке­шігу В.Путинге тән екенін, әлем­нің басқа елдерінің басшы­ла­рымен кездесуге де дәл уақы­тында келмегенін жазды. Өз кезегінде АҚШ президенті Дональд Трамп та саммит өтетін жерге кештетіп келіпті.

Қол алысқаннан кейін екі ел бас­­шысы кішігірім пікір алмас­ты. В.Путин сөзінде бұған дейін Д.Трамп­пен бір­не­ше рет тілдескенін, теле­фон ар­қылы сөйлескенін еске са­лып өтті. Ақыры екіжақты қа­рым-қа­ты­нас мә­се­лелері мен әлемнің түк­пір-түк­пі­рін­де­гі түйткілдерді тал­қы­лау­дың қа­жеттігі туындап отыр­ға­­нына тоқ­талды.

Ақ үй басшысы әңгіме ба­ры­сында Ресейді футболдан әлем чемпионатын сәтті өт­кі­зуімен құттықтап, жартылай финал мен финалдық ойындарды тамашалағанын жет­кізді. Сондай-ақ екіжақты кез­десуде сауда-саттық, әске­ри іс-қимылдар, ядролық қа­ру және зымырандар тура­лы, Қытай жөнінде сөз қозғалатынын айтып өтті.

«Ресеймен ынтымақ­­тастық­та бо­лу­дың тиімсіз тұс­та­рына қарағанда тиім­ді тұсы көп. Әлем біздің әріптестік ор­­нат­қанымызды қалайды. Ре­сей мен АҚШ – ядролық арсе­налы үлкен мем­лекеттер. Әлем­дегі ядро­лық қарудың 90 пайызы біз­ге тиесілі. Бұл жа­ғымсыз жағ­дай. Осы мә­се­лені де тал­қы­лау жоспарда бар», деді Д.Трамп.

Бұдан кейін Д.Трамп пен В.Путин жеке-дара әңгі­­ме­лесті. Бұл басқосуға ау­дар­­машылар ғана қатысты. Тіп­­­ті, президенттердің кө­ме­­кшілері де әңгі­ме­ге ара­лас­паған. Бетпе-бет жүз­де­­су аяқ­талғаннан кейін екі та­­рап­тың делегациялары қа­тыс­­қан кең көлемдегі отырыс өтті.

Екіжақты саммит аяқтал­ған соң мем­лекеттер басшыла­ры жур­на­лис­тер­ге арналған бас­пасөз жиынын өткізіп, тал­қыланған мәселелер туралы мәлімдеме жасады.

Алғаш болып сөз алған Ре­сей басшысы Д.Трамппен кезде­су іскерлік жағдайда өткенін атап көрсетті. Оның айтуынша, жиынның маңызы зор әрі тиімді. «Біз Ресей – АҚШ қарым-қатынасының қазіргі жағдайы мен келешегін талқыладық. Екіжақты байланыс бүгінде шиеленісіп тұрғаны бел­гілі. Алайда жағдайдың бұлай ушы­ғуына себеп жоқ», деді Кремль бас­шысы.

В.Путин, сондай-ақ Д.Трамптың АҚШ-тағы 2016 жылғы президенттік сайлауға Ресейдің қатысы бар-жоғын сұрағанын жеткізді. Оның сөзіне қарағанда, Ресей ешқашан шетелдің, АҚШ-тың іш­кі тірлігіне араласпаған. Әсі­ресе, сайлау барысына қа­ты­сы жоқ. Бұдан бөлек, Си­рия­­дағы жағдайды шешіп, гу­ма­­нитарлық кедергілерді жою үшін АҚШ пен Ресей бір­ле­се жұмыс істеуі қажеттігін атап өтті.

Ал Дональд Трамп баспа­сөз жиынындағы сөзінде АҚШ пен Ресей арасындағы на­шар қарым-қатынас «төрт са­ғат бұрын өзгергенін» мә­лім­­деді. Оның пайымдауын­ша, жиын жемісті өтіп, бір­қатар маңызды мәсе­ле­лер тал­қыланған. «Екі мемлекет ара­­сында келіспеушіліктің бар екені бел­гілі. Бүгін прези­де­нт Путинмен бірге оны жан-жақты талқыладық», деді Ақ үй басшысы.

АҚШ президенті өзара қарым-қа­ты­настың нашарлауына екі тарап та кінәлі деп санайды. Осы кездесуден кейін екі ел арасындағы шиеленіс қалпына келуі тиіс деп есептейді. Өйткені саммитте бірқатар мәселелердің беті ашылған. Д.Трамп Ре­сей­дің АҚШ-тағы прези­де­нттік сайлауға араласуы, Иран­ға және ондағы ядролық бағ­дарламаға қарсы қысым көр­се­ту, халықаралық терроризм, яд­ро­лық қаруды таратпау мә­се­лелерін талқылағанын мә­лімдеді.

Жиын аяқтала сала әлем баспасөзі оқиғаны сан-сақ­қа жүгіртіп, түрлі болжамдар жасаған болатын. CNN арнасы Д.Трамптың Ресей пре­зидентімен бетпе-бет кез­де­­суінің астарын былайша жо­ри­ды. Біріншіден, Ақ үй басшы­сы ресейлік әріптесімен же­ке байланысын нығайтуды көз­деуі мүмкін. Екіншіден, өза­ра әңгіме барысында ай­тылған әңгіменің сыртқа тарап кетуінен қауіптенген. Үшін­шіден, В.Путинмен қа­рым-қатынасты жақ­са­ру­ын жақтыра қоймайтын Ақ үй әкім­шілігі өкілдерінің ке­ліс­сөздерге араласуын жөн көр­меу ықтимал.

Д.Трамптың Ресей прези­дентіне айт­қан жылы сөздері АҚШ-та қызу талқыға түсті. Саясаткерлер, конгрес­ші­лер мен шенеуніктер пре­зи­­дентті қат­ты сынға ал­ды. Мә­селен, Орталық бар­­лау бас­қармасының (CIA) бұ­­ры­н­ғы директоры Джон Брен­нан ту­иттердегі парақ­ша­сын­да оқи­ғаға қатысты сыни пі­кірін жа­риялады.

CNN арнасының мәлі­метіне сүйенсек, Мемлекеттік хат­шы Майк Помпео, Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Джон Болтон, вице-президент Майк Пенс бірқатар лауазымды қызметкерлер мә­селені оңтайлы ше­шу мақ­сатында Ақ үйде шұғыл жина­лыс өткізген.

The Guardian газетінің пайымдауынша, Хельсинкидегі кездесуге В.Путин үлкен дай­ын­дықпен келгенін көрсетіп, әр сөзін абайлап сөйлеген. CNN арнасы да В.Путиннің кез­десуден өзінше ой түйіп кеткенін болжап отыр.

Жалпы, Ресей де, АҚШ та Қазақстан үшін маңызды се­рік­тес мем­­ле­кеттер сана­ла­ды. Америка Құ­ра­ма Шт­ат­­тарымен арадағы ст­ра­­­те­гия­лық қарым-қатынас­тар Ел­ба­сы Нұрсұлтан На­зар­ба­евтың биыл­ғы қаң­тар­да АҚШ-қа сапарынан кей­ін о­дан әрі тереңдей түскені бел­­­гілі. Ресей болса бізбен ежел­­ден «ауылы аралас, қойы қо­­ралас» ел. Арада мәңгілік дос­тық пен одақ­тас­тық тура­лы Декларацияның қабыл­дан­­­ғанына биыл 20 жыл толды. Қыс­қаша айтқанда, екі мем­­лекеттің қай-қайсымен де сая­си және эконо­ми­калық қа­рым-қатынасымыз тамырын те­реңге тартқан. Ендеше ке­ліс­­сөздердің жемісті болуы­ның біз үшін маңызы зор.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу