Әміре ауылындағы той

Облыс орталығы – Өскеменнен 440, Семей қаласынан 240 шақырым қашықтықта орналасқан, жолы қырық жамау, ойдым-ойдым, байланысы нашар, халқы жылдан жылға сиреп бара жатқан топырағы қасиетті Ақбұлақ ауы­лында жергілікті жұрттың еңсесін көтеріп, көңілдерін серпілткен тағылымды шара өтті. Топырағы қасиетті деп бекерге айтып отырған жоқпыз. Бұл ауылда тұңғыш рет шет елде ән шырқап, Алаштың атын төрткүл дүниеге танытқан қазақтың ұлы әншісі, актер Әміре Қашаубаев дүние есігін ашқаны белгілі.

Егемен Қазақстан
23.07.2018 1426
2

Талайлы тағдыр кешкен өнерпаздың 130 жылдық мерейтойы кіндік кескен мекенінде жоғары деңгейде атап өтілді деу­ге болады. Әміредей ән алыбын ту­дырған алақандай ауылдағы ша­ра­лар легі осындағы әншіге қойыл­ған ескерткіш жанында басталды. Бел­гілі өнертанушы, әміретанушы, қа­зақ өнерінің жанашыры Жарқын Шә­кәрім, жазушы Медеу Сәрсеке, заң­гер Асылхан Сейдімбеков бастаған құр­метті қонақтар мен Мәдениет және спорт министрлігінің өкілі Бекзат Сма­ғұлов, «Нұр Отан» партиясы облыс­т­ық филиалы төрағасының бірінші орын­басары Әнуарбек Мұхтарханов, Семей қаласының әкімі Ермак Сәлімов, об­лыс­тық мәдениет, мұрағаттар және құ­жат­тама басқармасының басшысы Аза­мат Мұхамедчинов, Ішкі саясат бас­қ­ар­масының басшысы Нелли Крас­но­баева, облыстық мәслихаттың депутаты Марат Құрманбай қостаған азаматтар әнші рухына тағзым етіп, гүл шоқтарын қойды.

«Семейден шыққаннан кейін Ақбұлақтың іргесіндегі үш қыстақтың жұртына бардым. Оның біріншісі - Ақан ауылы. Кезінде үлкен қыстақ болған. Одан төрт-бес шақырым жерде Құрманбай ауылы. Бұдан соң Тергеубай ауылы. Құрманбай ауылынан төрт-бес шақырымдай жерде Әміре туған. Әміре қозы жайып жүріп, тамылжытып ән салады екен. Қозыны әнмен қайырып жүрген сондай күндердің бірінде Әміренің алыс ағайынының бірі Тергеубай әншінің анасы Тойғанға келіп: «Біздің ауылдың атын шығаратын, абыройымызды көкке көтеретін баланың қозы баққаны қалай? Бұл баланы маған беріңдер. Мен қалаға әкетем» деп Әмірені 12 жасында Семейге алып кеткен» деп ескерткіш басында құнды естелік айтқан жазушы Медеу Сәрсеке жақында облыс әкімі Даниал Ахметовтің қолдауымен «Абай әлемі» сериясы аясында Әміре жайында сыр шертетін 460 беттік кітаптың жарық көре­тінін жеткізді.

Жыл басында газетімізде кезінде Әміре Қашаубаевқа күйеужолдас болған делінетін қара күш иесі, ақбұлақтық Мәдиян Түсіпұлы, оның таудан көтеріп әкел­ген салмағы 100 келіге жуықтайтын тасы жайында жазған едік. Сол тасты ауыл азаматтары өңдеп, сырлап, әншінің ауылдағы ескерткішінің жанына әкеп қойыпты. Өнерпаздың тойына жан-жақтан келген қонақтар алып тасты қызыға тамашалап жатты.

Парижде ән салған күн

Әншейінде көңілді құлазытатын, қираған, құлаған үйлері көп Ақбұлақ ауы­лы бұл күні ерекше құлпырып тұрды. Орталық алаңға бірнеше киіз үй тігіліп, үлкен сахна құрылыпты. Жүргізуші әйгілі әншінің 130 жылдығына орай «Ән атасы – Әміре» атты республикалық фестиваль өтетінін, оған еліміздің әр өңі­­рінен дәстүрлі әннің дүлдүлдері кел­генін хабарлағанда жұрт сатырлата шапалақ соқты. Өнер додасы бас­та­лмас бұрын Әміре тойына алыс-жақыннан келген қонақтар, жергілікті би­лік өкілдері сахнаға шығып сөз алып, ауыл жұртын мерейлі мерейтоймен құт­тықтады. «Нұр Отан» партиясы облыс­тық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Әнуарбек Мұхтарханов аймақ басшысы Д.Ахметовтің жолдаған құттықтау хатын оқып беріп, Әміренің дауысын тауып, халқымен қауыштырған өнертанушы Жарқын Шәкәрімге облыс әкімінің атынан иығына шапан жау­ып, ат мінгізді. Астанадан арнайы кел­ген Мәдениет және спорт минис­тр­лі­гінің өкілі Бекзат Смағұлов минис­тр Арыстанбек Мұхамедиұлының құт­тықтау хатын оқып берсе, Семей қала­сы­ның әкімі Ермак Сәлімов мінберге шы­ғып, құттықтауын жеткізіп, Жарқын Шәкәрімге құрмет көрсетті.

Қазақ халқының атын алғаш болып әлемге танытса да, соған сай лайықты құр­мет көрмей, қысқа ғұмырын күй­зе­ліс­пен, азаппен өткізген ұлы әнші­нің өмірі мен шығармашылығын зерттеуге саналы ғұмырын арнаған Жарқын Шә­кәрім мінберге шыққанда толқып, те­бірене сөйледі. «Осы күнді көптен аңсап жүр едім. Бұрын талай шақырған. Келе алмадым. Бұл жолы келмеске бол­мады. Өйткені өзіміздің де жасымыз келіп қалды. Бүгінгі күн, яғни 14 шілде – тарихи күн. Дәл осы күні Әміре Парижде ән шырқаған. Ол маусым айын­да Мәскеуден шықты. Айдың ая­ғын­да Парижге жетті. Шілденің 20-ларына дейін Парижде ән айтты. 9 концертке қатысты. Мен Әміре атаның немересіндей, баласындай болып кеткен адаммын ғой. 1974 жылы Әміренің дау­ысы табылған күні қызы Күләш апай­ымыз телефон соғып: «Жарқын ба­лам, мен Әміренің қызымын. Сен не істедің?» деді. «Не істедім, апай?» деп­пін қапелімде не айтарымды білмей.

«Ой, айналайын-ай, енді менің балам бол­дың ғой» деді мейірленіп. Содан бері Әміре­нің баласымын. Әміре туралы 7 кітап жаздым. Оның біреуі орысшаға аударылды. Сөздің реті келгенде айта кетейін, жақында тағы бір керемет құжат таптық. Француз композиторы әрі музыкатанушысы Поль Ле Флемнің Әміре жайында тамсана айтқан сөзі Париждегі газеттердің бірінен табылды. Сенсация болып жатыр. Сонда ол былай деп жазыпты: «Странная для западного человека поэзия исходит от этих песен, рожденных под другим небом. Но они передают тут же надежду на счастье, тут же надежду на боль, что и другое искусство». Бұрын-соңды еш жерде жазылмаған бұл сөзді тапқан Парижде қызмет атқарып жүрген Асқар Әбдірахманов деген ба­уырымыз», – деп ағынан жарыла лебізін білдірген өнертанушы жазушы Медеу Сәр­се­кеге Әміре жайында жазылған кіта­бын сыйлады.

Әншінің тойына Қарағанды, Ақтау, Атырау қалаларынан да ат арытып келген қонақтар болды. Солардың бірі алаш­тың Ақселеуінің інісі Асылхан Сей­дімбеков ақбұлақтық ағайынды мерей­тоймен құттықтап, Абыралы өңірі, Ақбұлақ ауылы үшін аса құнды саналуға тиіс жаңалықты жеткізді. «Бәлкім, көп­шіліктеріңіз біле бермеулеріңіз де мүмкін. Осы ауылда алаш көсемі Әли­хан Бөкейхановтың оң қолы болған, Мәскеудің М.Ломоносов атындағы уни­верситетін алтын медальмен бі­тір­ген алғашқы қазақтардың бірі, «Сарыарқа» газетінің бас редакторы бол­ған, Ленинмен, Сталинмен қазақ ав­тоно­миясы жөнінде келіссөз жүргізген Халел Ғаббасов дүниеге келген» дей ке­ле «Әнші Әміре Қашаубаев туралы есте­ліктер», Халел Ғаббасов туралы шық­қан «Алаш бекзаты» және Ақселеу Сейдімбековтің 75 жылдығына орай жарық көрген «Ұлы даланың Ақселеуі» атты кітаптарды ауыл әкімі Нұртай Темір­жановқа тарту етіп, Жарқын Шәкә­рім­­нің иығына шапан жауып, ат мінгізді.

Дәстүрлі әншілер Ақбұлақты думанға бөледі

Бұдан кейін сахнаға қолдарына домбыраларын алып, Жүсіпбек Елебековтің шәкірті Амангелді Жікенов (Абай ауданы), Жоламан Құжиманов (Алматы), Бақыт Үдербаева (Семей) бастаған, Толғанбай Сембаев (Астана), Нұржан Жампейісов (Алматы), Гүлмира Сарина (Астана), Берік Омаров (Семей), Нүридден Иманбаев (Семей), Ербол Айтбаев (Павлодар), Төлеутай Серіков (Талдықорған), Эльмира Тілеубаева (Көкшетау), Мейрамбек Ахметов (Семей), Қайрат Қабышев (Астана), Қайрат Қамимолдин (Семей), Қуаныш Оралбаев (Өскемен) қостаған 15 дәстүрлі әнші екі сағаттан астам уақыт елді есті әнмен әлдиледі. Амангелді Жікенов Үкілі Ыбырайдың «Қызыл асығын» әуелетсе, Гүлмира Сарина Әсеттің «Інжу-Маржанын», Сейітжан салдың «Қанатталдысын», Жоламан Құжиманов осыдан бір ғасырға жуық уақыт бұрын Әміре Қашаубаев Парижде шырқаған Берікбол Көпенұлының «Ағаш аяғын» төгілдіртсе, Ербол Айтпаев Ақан серінің «Балқа­дишасын», Нұржан Жампейісов «Аңшының әнін», Ерлан Омаров Шашу­бай­дың «Ақ қайыңын» бебеулетті. Ерекше атап өтерлігі, осы күні семейлік дәстүрлі әнші Нүридден Иманбаев сөзін Несіпбек Айтов, сазын Ерлан Рысқали жазған «Әміре» әнін алғаш рет Ақбұлақ ауылының сахнасында орындады.

2009 жылы қырық жыл қырғын көріп, Полигон зардабын тартқан Абыралы өңірінің тұрғындарының әлеуметтік-тұрмыстық жағдайларын жақсартуға септесу мақсатында «Абыралы-Деге­лең» қоғамдық қоры құрылған болатын. Осы қоғамдық қор әйгілі әншінің 130 жыл­дығына орай «Әміре Қашаубаев – 130 жыл» деген мерейтойлық медаль шығартыпты. Қордың төрағасы, Семейдегі «Ақшың» корпорациясының президенті, облыстық мәслихаттың депутаты Марат Құрманбаев аталған медальды «Ән атасы – Әміре» рес­пуб­­ликалық фестиваліне қатысқан дәс­түрлі әншілердің барлығына салта­нат­ты түрде табыс етті. «Әміренің то­йы осымен шектелмейді деп ойлаймыз.

Бұл той Семей мен Өскеменде өт­уі керек. Бұл той Астанада өтуі ке­рек», – деген депутат Семей мен Өскеменнен, Астанадан келген әкімдік пен министрлік өкілдеріне ел көкейінде жүрген тілекті жеткізгендей болды. Ел көкейіндегі тілек демекші, Өскеменнен келген облыстық мәдениет, мұрағаттар және құжаттама басқармасының басшысы Азамат Мұхамедчинов пен Астана­дан ат арытып жеткен Мәдениет және спорт министрлігінің өкілі Бекзат Сма­ғұлов «Әміре тойы облыс, республи­ка көлемінде тойлана ма?» деп сұра­ған жұрт­қа «өтініш-тілектеріңізді басшы­лық­қа жеткіземіз» деп көңілдерін демде­ген­дей болғаны бар. Қалай боларын уа­қыт көрсетер.

Ашық алаңдағы сахнада өткен ән фес­тивалінен кейін ұлы әншінің аруа­ғы­на бағышталып ас берілді. Түс ауа тойға жиналған жұрт ауыл шетіндегі бәй­гетөбені бетке алып, еліміздің әр айма­ғынан келген 12 балуанның күресін, 25, 15 шақырымға шапқан жүйріктердің жа­рысын, қой көтергендердің сайысын та­машалады. Бәйгетөбедегі ойын-сауық кеш түсе орталық алаңдағы семей­лік әр­тістердің концертіне ұласып, мерей­той­­лық шара соңында ауыл тұрғындары «Әміре» фильмін көріп, үйлеріне тар­қас­ты.

Әйгілі әншінің туған топырағы – Ақбұлақ ауылының әкімі Нұртай Төлеуұлы ­Әміре Қашаубаевтың 130 жыл­ды­ғын шағын ауылда атап өту оңайға түспегенін, шараның ойдағыдай болуына Ақбұлақ мектебінің 50 жылдағы тү­лек­тері, оған көршілес Таңат, бұрынғы аудан орталығы – Қайнар ауылының қа­ла­да тұратыны бар, далада тұратыны бар азаматтары ерекше атсалысқанын айтады. Расында, жылдан жылға тұрғындар саны селдіреп, азайып бара жатқан, өмірі жөнделмейтін жолы, қосылмайтын бай­ланысы бар Ақбұлақ ауылында мұн­дай той өтпегелі қай заман?! Не бол­са да «ойдағы ел мен қырдағы ел» ара­ла­сып, қауқылдасып, өткен шуақты шақ­тарын еске алысқан, арқа-жарқа бол­ыс­қан тамаша, тағылымды той өтті. Осын­дай алақандай ауылдан шығып, әлемді мойындатқан Әміренің 140 жыл­дығы енді бұлайша өте ме, өтпей ме? Бір­туарды тудырған мекен оған дейін тұра ма, тұрмай ма? Халық қала ма, қал­май ма? Бірдеңе деп болжам айту да қи­ын. Уақыттың еншісіне қалдыруға мәж­бүрміз...

Азамат ҚАСЫМ,

«Егемен Қазақстан»

Шығыс Қазақстан облысы,

Семей қаласы,

Ақбұлақ ауылы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу