Үй мен күй

Соңғы жылдары елімізде басқа сала­ларға қарағанда құрылыс саласы біршама қарқынды дамыды. Оған астананың Алматыдан Ақмолаға көшірілуі де белгілі бір дәрежеде түрткі болғаны анық. Сонымен бірге тұрғын үй құрылысын дамыту жө­нінде түрлі мемлекеттік бағдарламалар қабыл­данып, онда белгіленген межелер толық болмаса да, белгілі бір көлемде орындалып жатты. Соның арқасында көп­теген әкімшілік ғимараттармен қатар тұр­ғын үйлер де молынан салынды. Оның өзі үйсіз-күйсіз жүрген біраз халықтың бас­па­налы болуына айтарлықтай мүмкіндік туғызды.

Егемен Қазақстан
25.07.2018 90
3

Дегенмен осынау өзекті мәселеде ойландыратын жайттар да жоқ емес. Біріншіден, құрылыстың айтарлықтай дәрежеде жүріп жатқанына қарамастан, Қазақстанның көп деп айтуға келе қоймайтын халқын пәтермен қамтамасыз ету әзірге мүмкін болмай отыр. Рас, кешегі кеңестік заманда да республика тұрғындарын пәтермен қамту үлкен проб­лемаға айналды. Соның салдарынан халық ондаған жылдар бойы кезек күтуге мәжбүр болды. Өзге амалдары қалмаған кейбір отбасылар шағын жатақханаларды қанағат тұтты. Бірақ, ол кезде жағдай мүлде басқаша еді. Ол уақыттары мемлекет тұрғын үйді салып, халыққа тегін тарататын, яғни барлық шығынды өз мойнымен көтеретін. Бүгінде құрылыс компаниялары үйді ешкімге тегін бермейді, керісінше үш есе бағасына сатады. Мәселен, үш бөлмелі пәтердің заңды құны 10 миллион теңге болады деп есептесек, құрылыс компаниялары оны 30 миллион теңгеге саудалайды. Демек шамамен алғанда 20 миллион теңге таза пайда табады. Бұл цифрлар әрине, мысал ретінде алынып отыр. Егер үш бөлмелі пәтердің заңды құны 15 миллион болса, ол нарықта 45 миллион теңгеге айналып шыға келеді. Осылай кете береді. Әйтеуір құрылыс компаниясының зиян шекпейтіні анық. Сөйте тұра тұрғын үй жетіспейді. Неліктен?

Бұл жерде басты мәселе пайдалануға беріл­ген пәтерлерді бөлудегі әділетсіздікке келіп тірелетін сияқты. Өйткені бүгінде Қазақстанда бір өзі бірнеше пәтер ұстайтын (коттедждері оның сыртында), оларын жалға беріп пайда тауып отырған адамдар көп. Бұлай жасайтындар негізінен дәулетті азаматтар. Ал қалталары жұқалар болса, сол баяғы қалпында үйсіз-күйсіз жүр. Олар жаңағы өзіміз айтқан байшікештердің пәтерлерін жалдауға мәжбүр.

Келесі проблема, өзіміз жоғарыда тоқта­лып кеткендей, тұрғын үйлердің бағасына қатысты. Қазіргі таңда нарықта бір шаршы метрі 260-270 мың теңгеден кем үй жоқ, кейбір үйлердің шаршы метрі тіпті 360-370 мың теңгеге дейін жетіп жығылады. Бұл сонда қайдан шыққан баға? Әлде ондай шаршы метрге кеткен материалдар алтынмен апталып, күміспен қапталған ба? Қалай есептесең де үйдің бір шаршы метрінің құнын 500 доллардан асыру мүмкін емес деген бір құрылысшы маманның сөзін кезінде өз құлағымызбен естігенбіз. Ал ол дегеніңіз теңгеге шаққанда әрі кетсе 170 мың теңге болуы керек. Бағалары аспанға шыққан үйлер соған лайық болса жақсы ғой. Іс жүзінде олай емес. Жаңа үйлерден пәтер алғандардың өз баспаналарының сапасыздығы туралы айтқан шағымдарын естіп те, біліп те жүрміз. Тіпті Қазақстандағы ең атақты деген құрылыс компаниясы тұрғызған үйіңіздің өзінен ақау табылып жатады екен. Олай болса, 360-370 мың теңге дегенің халықты қанау.

Осындай пайда тауып отырса да құрылыс компанияларының нарықты тұрғын үймен жеткілікті дәрежеде қамтамасыз ете алма­уын түсіну қиын. Олай дейтініміз, алда-жалда жарнамадағы саудаға түсіп жатқан үйлерді қарай қалсаңыз, жылдың үшінші тоқсанында немесе төртінші тоқсанында пайдалануға беріледі деген сөзді оқисыз. Үй сақадай-сай да­йын тұр, ақысын төлесеңіз бүгін болса да көшіп келе аласыз деген сияқты хабарды кездестіру өте қиын. Оның сыртында Ас­танада қаңқасы тұрғызылып, аяқсыз қалған құрылыстар да көп. Бұл да тұрғын үй құрылысы саласындағы шешімін күткен түйткілдердің бірі.

Құрылыс компанияларының ашкөздіктері аздай, несие беретін екінші деңгейлі банктер де қарапайым халықтың қалтасына қол салуын тоқтатар емес. Біріншіден, пайыздық став­калары өте жоғары. Тіпті жеңілдікті деген Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің өзі 5 пайыз үстеме алады. Онда да ақшаны үш жыл бойы тапжылмастан жинасаңыз ғана. Егер одан ертерек несие алуға ниет білдірсеңіз онда бақандай 7 пайыз үстемеақы төлейсіз. Ол аз десеңіз, ол үстемені сіз банктің берген ақшасына ғана емес, өзіңіздің жылдап жиған ақшаң үшін де төлеуіңіз керек. Айталық, сіз пәтер алу үшін 5 миллион теңге қаржы жинадыңыз делік. Ал қалған соманы, яғни 5 миллион теңгені белгіленген тәртіп бо­йынша банк береді. Сонда барлығы 10 миллион теңге болады. Банк осы 10 миллион теңгенің бәрінен де үстемеақы алады. Не үшін? Неліктен сен өзіңнің маңдай теріңмен тауып, аузыңнан жырып жинаған өз ақшаң үшін тағы да үстеме төлеуге тиіссің? Ол банк онсыз да сенің депозитке салған ақшаңнан белгілі бір дәрежеде пайда тауып жатыр емес пе? Баяғы замандағы «берсең де 5 теңге, бермесең де 5 теңгенің» кебі.

Егер әлемдік тәжірибеге жүгінер болсақ (бізді шенеуніктер Батыстан үлгі ал деп үгіттейді ғой) несиенің үстемеақысы Швей­­царияда – 1,40, Финляндияда – 1,50, Сло­венияда – 1,92, Чехияда – 1,99, Литвада – 2,03, Австрияда 2,10 пайыз екен. Ал, бізде, жоғарыда айтып кеткеніміздей, ең төменгі үстемеақы – 5 пайыз.

Үй іздеген міскіннің күйін осыдан-ақ түсіне беріңіздер...

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу