Үй мен күй

Соңғы жылдары елімізде басқа сала­ларға қарағанда құрылыс саласы біршама қарқынды дамыды. Оған астананың Алматыдан Ақмолаға көшірілуі де белгілі бір дәрежеде түрткі болғаны анық. Сонымен бірге тұрғын үй құрылысын дамыту жө­нінде түрлі мемлекеттік бағдарламалар қабыл­данып, онда белгіленген межелер толық болмаса да, белгілі бір көлемде орындалып жатты. Соның арқасында көп­теген әкімшілік ғимараттармен қатар тұр­ғын үйлер де молынан салынды. Оның өзі үйсіз-күйсіз жүрген біраз халықтың бас­па­налы болуына айтарлықтай мүмкіндік туғызды.

Егемен Қазақстан
25.07.2018 79
3

Дегенмен осынау өзекті мәселеде ойландыратын жайттар да жоқ емес. Біріншіден, құрылыстың айтарлықтай дәрежеде жүріп жатқанына қарамастан, Қазақстанның көп деп айтуға келе қоймайтын халқын пәтермен қамтамасыз ету әзірге мүмкін болмай отыр. Рас, кешегі кеңестік заманда да республика тұрғындарын пәтермен қамту үлкен проб­лемаға айналды. Соның салдарынан халық ондаған жылдар бойы кезек күтуге мәжбүр болды. Өзге амалдары қалмаған кейбір отбасылар шағын жатақханаларды қанағат тұтты. Бірақ, ол кезде жағдай мүлде басқаша еді. Ол уақыттары мемлекет тұрғын үйді салып, халыққа тегін тарататын, яғни барлық шығынды өз мойнымен көтеретін. Бүгінде құрылыс компаниялары үйді ешкімге тегін бермейді, керісінше үш есе бағасына сатады. Мәселен, үш бөлмелі пәтердің заңды құны 10 миллион теңге болады деп есептесек, құрылыс компаниялары оны 30 миллион теңгеге саудалайды. Демек шамамен алғанда 20 миллион теңге таза пайда табады. Бұл цифрлар әрине, мысал ретінде алынып отыр. Егер үш бөлмелі пәтердің заңды құны 15 миллион болса, ол нарықта 45 миллион теңгеге айналып шыға келеді. Осылай кете береді. Әйтеуір құрылыс компаниясының зиян шекпейтіні анық. Сөйте тұра тұрғын үй жетіспейді. Неліктен?

Бұл жерде басты мәселе пайдалануға беріл­ген пәтерлерді бөлудегі әділетсіздікке келіп тірелетін сияқты. Өйткені бүгінде Қазақстанда бір өзі бірнеше пәтер ұстайтын (коттедждері оның сыртында), оларын жалға беріп пайда тауып отырған адамдар көп. Бұлай жасайтындар негізінен дәулетті азаматтар. Ал қалталары жұқалар болса, сол баяғы қалпында үйсіз-күйсіз жүр. Олар жаңағы өзіміз айтқан байшікештердің пәтерлерін жалдауға мәжбүр.

Келесі проблема, өзіміз жоғарыда тоқта­лып кеткендей, тұрғын үйлердің бағасына қатысты. Қазіргі таңда нарықта бір шаршы метрі 260-270 мың теңгеден кем үй жоқ, кейбір үйлердің шаршы метрі тіпті 360-370 мың теңгеге дейін жетіп жығылады. Бұл сонда қайдан шыққан баға? Әлде ондай шаршы метрге кеткен материалдар алтынмен апталып, күміспен қапталған ба? Қалай есептесең де үйдің бір шаршы метрінің құнын 500 доллардан асыру мүмкін емес деген бір құрылысшы маманның сөзін кезінде өз құлағымызбен естігенбіз. Ал ол дегеніңіз теңгеге шаққанда әрі кетсе 170 мың теңге болуы керек. Бағалары аспанға шыққан үйлер соған лайық болса жақсы ғой. Іс жүзінде олай емес. Жаңа үйлерден пәтер алғандардың өз баспаналарының сапасыздығы туралы айтқан шағымдарын естіп те, біліп те жүрміз. Тіпті Қазақстандағы ең атақты деген құрылыс компаниясы тұрғызған үйіңіздің өзінен ақау табылып жатады екен. Олай болса, 360-370 мың теңге дегенің халықты қанау.

Осындай пайда тауып отырса да құрылыс компанияларының нарықты тұрғын үймен жеткілікті дәрежеде қамтамасыз ете алма­уын түсіну қиын. Олай дейтініміз, алда-жалда жарнамадағы саудаға түсіп жатқан үйлерді қарай қалсаңыз, жылдың үшінші тоқсанында немесе төртінші тоқсанында пайдалануға беріледі деген сөзді оқисыз. Үй сақадай-сай да­йын тұр, ақысын төлесеңіз бүгін болса да көшіп келе аласыз деген сияқты хабарды кездестіру өте қиын. Оның сыртында Ас­танада қаңқасы тұрғызылып, аяқсыз қалған құрылыстар да көп. Бұл да тұрғын үй құрылысы саласындағы шешімін күткен түйткілдердің бірі.

Құрылыс компанияларының ашкөздіктері аздай, несие беретін екінші деңгейлі банктер де қарапайым халықтың қалтасына қол салуын тоқтатар емес. Біріншіден, пайыздық став­калары өте жоғары. Тіпті жеңілдікті деген Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің өзі 5 пайыз үстеме алады. Онда да ақшаны үш жыл бойы тапжылмастан жинасаңыз ғана. Егер одан ертерек несие алуға ниет білдірсеңіз онда бақандай 7 пайыз үстемеақы төлейсіз. Ол аз десеңіз, ол үстемені сіз банктің берген ақшасына ғана емес, өзіңіздің жылдап жиған ақшаң үшін де төлеуіңіз керек. Айталық, сіз пәтер алу үшін 5 миллион теңге қаржы жинадыңыз делік. Ал қалған соманы, яғни 5 миллион теңгені белгіленген тәртіп бо­йынша банк береді. Сонда барлығы 10 миллион теңге болады. Банк осы 10 миллион теңгенің бәрінен де үстемеақы алады. Не үшін? Неліктен сен өзіңнің маңдай теріңмен тауып, аузыңнан жырып жинаған өз ақшаң үшін тағы да үстеме төлеуге тиіссің? Ол банк онсыз да сенің депозитке салған ақшаңнан белгілі бір дәрежеде пайда тауып жатыр емес пе? Баяғы замандағы «берсең де 5 теңге, бермесең де 5 теңгенің» кебі.

Егер әлемдік тәжірибеге жүгінер болсақ (бізді шенеуніктер Батыстан үлгі ал деп үгіттейді ғой) несиенің үстемеақысы Швей­­царияда – 1,40, Финляндияда – 1,50, Сло­венияда – 1,92, Чехияда – 1,99, Литвада – 2,03, Австрияда 2,10 пайыз екен. Ал, бізде, жоғарыда айтып кеткеніміздей, ең төменгі үстемеақы – 5 пайыз.

Үй іздеген міскіннің күйін осыдан-ақ түсіне беріңіздер...

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.09.2018

СДУ әлемге танылған бүркітші Айшолпанға білім грантын ұсынды

26.09.2018

Мырзашөлде «Ақ керуен-2018» салтанатты іс-шарасы өтті

26.09.2018

Мемлекеттік қызметшінің жалақысы жаңаша төленеді

26.09.2018

Ақтөбелік аграршылар 500 мың тоннадан астам бидай жинауды жоспарлап отыр

26.09.2018

Бақыт Сұлтанов 7 жасар баланы құтқарған астаналықты марапаттады

26.09.2018

Бала құқықтары жөніндегі уәкіл С.Айтпаева тұрғындарды қабылдады

26.09.2018

Michael Kors Versace сән үйін сатып алады

26.09.2018

Ақтөбе облысында тұрақтандыру қорын құруға 309 млн теңге бөлінді

26.09.2018

Мұхамеджан Тынышбаев пен Тұрар Рысқұловтың ескерткіші ашылды

26.09.2018

Атырау облысының әкімі халықтан түскен шағымдарға уақтылы жауап беруді тапсырды

26.09.2018

Бүгін WSB-ның финалы өтеді

26.09.2018

Аса ауыр салмақтағы дзюдошыларымыз жеңілді

26.09.2018

Astana Media Week: Қазақстан телеарналары шетелдік экрандарда

26.09.2018

Қазақстанның тумасы суперчемпион атағы үшін айқасады

26.09.2018

Бокстан қыздар арасындағы әлем чемпионаты Үндістанда өтетін болды

26.09.2018

«Астана Опера» сахнасында «Астана – Әлем дауысы» халықаралық фестивалі ашылады

26.09.2018

Қостанайда төртінші Цифрлы ХҚО ашылды

26.09.2018

Семей ядролық сынақ полигонының жағдайы ғылыми басқосуда талқыланды

26.09.2018

Конуэй қалашығы су астында қалып отыр

26.09.2018

Қазақстанда неміс технологияларын қолдануды жоспарлап отыр

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

Jańa mamandyq jaıy

«Erinbe. Eńbek et, mal tap» degen sózdi Abaıdan keıin ata-analarymyz jıi aıtatyn. Alaıda áleýmettanýshylar eńbek etý men tabysty bolýdyń mazmuny men shynaıylyǵy ózgerdi degendi alǵa tartady. Al eńbektiń formýlasy jumys isteý, kásip ashyp, tabys tabý ekeni belgili. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу