Қазағына қадірлі «Қорланымен»

Екібастұз қаласына қарасты Қаражар ауылы маңындағы Әулиекөлдің жағасында әйгілі әнші-композитор Естай Беркімбайұлының 150 жылдығы аталып өтті. Той үстінде тұлғаны есте қалдыруды көздейтін ұғымды ұсыныстар да айтылды. Облыс әкімі Болат Бақауов Естайдың есімін музыка мектебіне беру жөніндегі ұсыныс облыстық мәслихаттың кезектен тыс сессиясында қаралатынын айтты. Облыс орталығында ақынға ескерткіш орнатылады. Қалалық тарихи-өлкетану музейінде арнайы зал ашылды.

Егемен Қазақстан
26.07.2018 2664
2

Той белгілі опера әншісі, жерлесіміз Шахимардан Әбі­ловтің орындауындағы Естай­дың атақты «Қорлан» әнімен басталды.

Тамсандырған құді­ретті әннен соң Қазақстан Ком­позиторлар одағының төр­ағасы Балнұр Қыдырбек Мәде­ниет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлының құттықтау хатын оқыды. Содан кейін Естай Беркімбайұлы шығармашылығы туралы баяндама жасады.

Әулиекөлдің жағасын ән мен күйге бөлеген мерейтойлық шаралар этноауылда жалғасты. Қаз-қатар тігілген киіз үйлер ме­рекенің сәнін кіргізді. Жан-жақ­тан жиналған өнерсүйер жұрт­шылық жас өнерпаздардың фес­тивалін, зиялы қауым қатыс­қан шығармашылық диалог ала­ңындағы кездесуді көріп, бір рахатқа батты.

Той аясында ұйымдастырыл­ған «Даладағы рухани диалог» алаңындағы басқосуға Л.Н.Гуми­лев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профес­соры Әміржан Әлпейісов, «Жұлдыз» журналының бас­ ре­дакторы, ақын Ғалым Жай­­лыбай, Ұлттық өнер универ­си­­тетінің оқытушысы, күйші Қайрат Айтбаев, жазушы, Мем­лекеттік сыйлықтың лауреаты Әнес Сарай және жергілікті зия­лы қауым өкілдері қатысты. Олар ән-ғұмырлы ақынның өмірі, шығармашылығы жайлы ойларын ортаға салды.

– Естай қазақтың музыка­ мә­дениетіндегі дара тұлға. Ха­лықтың жүрегінен орын алды. Қазақ ән өнерінде Біржан салдан кейінгі реформатор тұл­ға, – дейді ақын әндерінің мә­­­ті­нін зерттеуші Иманғазы Нұ­рах­мет­ұлы.

Ал композитор Балнұр Қы­дыр­бек Екібастұздағы М.Глин­ка атындағы балалар музыка мек­тебіне Естай ақынның атын беруді ұсынды.

Бұл күні көпшілік Естай Беркімбайұлы туралы деректі фильмді тамашалады. Осы жерде мерейтой шарасына келген облыс әкімі Болат Ба­қауов Голливудта өткен Ха­лық­­аралық таланттар олимпиадасында жеңіске жеткен «Бастау» домбырашылар тобын жеңісімен құттықтады. Осы «Бастау» тобында өнер көр­се­тетін Темірлан Олжабай болса Естайдың жиені екен.

Сонымен бірге Естайдың туған немересі Зекен Жанәбіл­қызы да тойға қатысып, есте­ліктерімен бөлісті.

– Мен Естайдың жалғыз ұлы Жанәбілден туған тұңғыш немересімін. Менен кейін Зей­неш деген сіңілім бар. Екеуміз атам мен әжемнің тәрбиесінде болдық. Өте сабырлы, кербез, сал­мақты, парасатты жан еді. Өлең жазатын жеке үс­телі болатын. Жанында домбырасы сүйеулі тұратын. Өлең жазып болған соң қолына бірден дом­бырасын алып, құлақ күйін кел­тіретін, – деп еске алады әжей.

Ал қалалық тарихи-өлке­тану музейінде енді ғана ашыл­ған Естай залындағы ерекше дүниенің бірі – екібастұздық Баян Қайнышева мүсіндеген қос ғашық Естай мен Қорланның жас күніндегі бейнелері.

Ән, ғашықтар демекші, осы­нау той кезінде аяулы тағ­дыры аңызға айналған Ес­тайдың Қорланы да қатар ата­­лып отырды. Бұрындары Марал­ды­ көлі жағасындағы Ұрық ауылында Сұңқар, Солтан есімді ағайындылар тұрған екен. Естай ақынды естен тан­ды­ратын Құсни мен Қорлан осы Солтанның қыздары екен.

Кейін Нұрмағанбетке қо­сыл­ған Қорлан бес ұл көрген. Нұр­мағамбет атамыз бай тұ­қымы ретінде қуғындалады. Қор­­лан 59 жасында өмірден өтіп,­ Ресейдегі Бөрлі ауданы, Қа­­ранай ауылында жерленген екен. Алдыңғы бір жылдары облыс әкімдігі мен ұлтжанды аза­мат Қуат Есімханов бастап «Мұнда қазақтың хас сұлуы Қор­лығайын Әйіпкеліні жатыр» деп жазғызып, үлкен ескерткіш белгі орнатып қайтқан-ды. Ас берілді.

Бұл да бір қазақ әнінің, мөл­дір махаббаттың тағдыры, өткеннің тарихы.

Тойға келген жазушы, Мем­лекеттік сыйлықтың лауреаты Қойшығара Салғарин:

– Естай мектеп оқыған жоқ, консерваторияның есігін ашқан жоқ. Бірақ ұлттық мектептің тәрбиесін көріп, дәріс алды. Қазақ тарихындағы сал-серілік кезеңнің ірі тұлғалары атақты Біржан сал мен Ақан серінің қасында болып, солардың тәр­биесін алып, өнерге деген­ көзқарасын ұғынып, жан дүние­сін түсінді. Естайдың ерекшелігі – алыптардың көлең­кесінде қалмағандығында. Со­лар­дың мектебінен өтіп, үлгі-өнегесін ала отырып, музыкаға өзіндік маз­мұн беріп, иірім, ырғақ беруі – Естайды Естай қылған құдірет! – деді. – Бүгін, міне, туған халқы, жер­лестері той арнап, еске алған Естай (Есмағамбет) Беркім­бай­ұлы (1868-1946) – ақын, әнші, ком­позитор. Кереку өңіріндегі Екі­бастұз ауданы, Ақкөл ауы­лын­­да туған. Естайдың «Жай­­қоңыр», «Назқоңыр», «Май­­да қоңыр», «Сандуғаш», «Юран-ай», «Бір мысқал», «Дү­ние-ай», «Қоштасу» әндері қазақ музыкасының алтын қо­рын­да сақталған. Белгілі музыка зерттеушісі А.Затаевич Естай­дың әндерін нотаға түсірген.

Мен өзім де облыстық газетте (1985-1999 жылдары) қызмет етіп жүрген кезде марқұм, журналист Айтжан Бәделханов ағамыздан Естай ақын, Қорлан сұлу жайлы хикаяны өте көп естідім. Жарықтық аңыздай ғып айтушы еді. Университет бітіріп Алматыдан келген жас кезіміз. «Алтай өлкесі жағына барып қайтыңдар» деп сол кезде айтатын еді.

«Тағы да айта беріңізші деуші едік», сонда. Жазып алатындай диктофон ол кезде болмады. Кейін Айтжан ағамыз Естай ақын туралы зерттеп, кітап жазып кетті.

Естай ақынның 150 жылдық тойына арналаған шара соңында «Қорқыт» республикалық этно-фольклорлық ансамблі өнер көрсетсе, қолөнер шеберлерінің бұйымдары халық назарына ұсынылды. Соңы аламан бәйгеге ұласты.

Фарида БЫҚАЙ,
«Егемен Қазақстан» 

Павлодар облысы,
Қаражар ауылы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу