Қазағына қадірлі «Қорланымен»

Екібастұз қаласына қарасты Қаражар ауылы маңындағы Әулиекөлдің жағасында әйгілі әнші-композитор Естай Беркімбайұлының 150 жылдығы аталып өтті. Той үстінде тұлғаны есте қалдыруды көздейтін ұғымды ұсыныстар да айтылды. Облыс әкімі Болат Бақауов Естайдың есімін музыка мектебіне беру жөніндегі ұсыныс облыстық мәслихаттың кезектен тыс сессиясында қаралатынын айтты. Облыс орталығында ақынға ескерткіш орнатылады. Қалалық тарихи-өлкетану музейінде арнайы зал ашылды.

Егемен Қазақстан
26.07.2018 2888
2

Той белгілі опера әншісі, жерлесіміз Шахимардан Әбі­ловтің орындауындағы Естай­дың атақты «Қорлан» әнімен басталды.

Тамсандырған құді­ретті әннен соң Қазақстан Ком­позиторлар одағының төр­ағасы Балнұр Қыдырбек Мәде­ниет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлының құттықтау хатын оқыды. Содан кейін Естай Беркімбайұлы шығармашылығы туралы баяндама жасады.

Әулиекөлдің жағасын ән мен күйге бөлеген мерейтойлық шаралар этноауылда жалғасты. Қаз-қатар тігілген киіз үйлер ме­рекенің сәнін кіргізді. Жан-жақ­тан жиналған өнерсүйер жұрт­шылық жас өнерпаздардың фес­тивалін, зиялы қауым қатыс­қан шығармашылық диалог ала­ңындағы кездесуді көріп, бір рахатқа батты.

Той аясында ұйымдастырыл­ған «Даладағы рухани диалог» алаңындағы басқосуға Л.Н.Гуми­лев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профес­соры Әміржан Әлпейісов, «Жұлдыз» журналының бас­ ре­дакторы, ақын Ғалым Жай­­лыбай, Ұлттық өнер универ­си­­тетінің оқытушысы, күйші Қайрат Айтбаев, жазушы, Мем­лекеттік сыйлықтың лауреаты Әнес Сарай және жергілікті зия­лы қауым өкілдері қатысты. Олар ән-ғұмырлы ақынның өмірі, шығармашылығы жайлы ойларын ортаға салды.

– Естай қазақтың музыка­ мә­дениетіндегі дара тұлға. Ха­лықтың жүрегінен орын алды. Қазақ ән өнерінде Біржан салдан кейінгі реформатор тұл­ға, – дейді ақын әндерінің мә­­­ті­нін зерттеуші Иманғазы Нұ­рах­мет­ұлы.

Ал композитор Балнұр Қы­дыр­бек Екібастұздағы М.Глин­ка атындағы балалар музыка мек­тебіне Естай ақынның атын беруді ұсынды.

Бұл күні көпшілік Естай Беркімбайұлы туралы деректі фильмді тамашалады. Осы жерде мерейтой шарасына келген облыс әкімі Болат Ба­қауов Голливудта өткен Ха­лық­­аралық таланттар олимпиадасында жеңіске жеткен «Бастау» домбырашылар тобын жеңісімен құттықтады. Осы «Бастау» тобында өнер көр­се­тетін Темірлан Олжабай болса Естайдың жиені екен.

Сонымен бірге Естайдың туған немересі Зекен Жанәбіл­қызы да тойға қатысып, есте­ліктерімен бөлісті.

– Мен Естайдың жалғыз ұлы Жанәбілден туған тұңғыш немересімін. Менен кейін Зей­неш деген сіңілім бар. Екеуміз атам мен әжемнің тәрбиесінде болдық. Өте сабырлы, кербез, сал­мақты, парасатты жан еді. Өлең жазатын жеке үс­телі болатын. Жанында домбырасы сүйеулі тұратын. Өлең жазып болған соң қолына бірден дом­бырасын алып, құлақ күйін кел­тіретін, – деп еске алады әжей.

Ал қалалық тарихи-өлке­тану музейінде енді ғана ашыл­ған Естай залындағы ерекше дүниенің бірі – екібастұздық Баян Қайнышева мүсіндеген қос ғашық Естай мен Қорланның жас күніндегі бейнелері.

Ән, ғашықтар демекші, осы­нау той кезінде аяулы тағ­дыры аңызға айналған Ес­тайдың Қорланы да қатар ата­­лып отырды. Бұрындары Марал­ды­ көлі жағасындағы Ұрық ауылында Сұңқар, Солтан есімді ағайындылар тұрған екен. Естай ақынды естен тан­ды­ратын Құсни мен Қорлан осы Солтанның қыздары екен.

Кейін Нұрмағанбетке қо­сыл­ған Қорлан бес ұл көрген. Нұр­мағамбет атамыз бай тұ­қымы ретінде қуғындалады. Қор­­лан 59 жасында өмірден өтіп,­ Ресейдегі Бөрлі ауданы, Қа­­ранай ауылында жерленген екен. Алдыңғы бір жылдары облыс әкімдігі мен ұлтжанды аза­мат Қуат Есімханов бастап «Мұнда қазақтың хас сұлуы Қор­лығайын Әйіпкеліні жатыр» деп жазғызып, үлкен ескерткіш белгі орнатып қайтқан-ды. Ас берілді.

Бұл да бір қазақ әнінің, мөл­дір махаббаттың тағдыры, өткеннің тарихы.

Тойға келген жазушы, Мем­лекеттік сыйлықтың лауреаты Қойшығара Салғарин:

– Естай мектеп оқыған жоқ, консерваторияның есігін ашқан жоқ. Бірақ ұлттық мектептің тәрбиесін көріп, дәріс алды. Қазақ тарихындағы сал-серілік кезеңнің ірі тұлғалары атақты Біржан сал мен Ақан серінің қасында болып, солардың тәр­биесін алып, өнерге деген­ көзқарасын ұғынып, жан дүние­сін түсінді. Естайдың ерекшелігі – алыптардың көлең­кесінде қалмағандығында. Со­лар­дың мектебінен өтіп, үлгі-өнегесін ала отырып, музыкаға өзіндік маз­мұн беріп, иірім, ырғақ беруі – Естайды Естай қылған құдірет! – деді. – Бүгін, міне, туған халқы, жер­лестері той арнап, еске алған Естай (Есмағамбет) Беркім­бай­ұлы (1868-1946) – ақын, әнші, ком­позитор. Кереку өңіріндегі Екі­бастұз ауданы, Ақкөл ауы­лын­­да туған. Естайдың «Жай­­қоңыр», «Назқоңыр», «Май­­да қоңыр», «Сандуғаш», «Юран-ай», «Бір мысқал», «Дү­ние-ай», «Қоштасу» әндері қазақ музыкасының алтын қо­рын­да сақталған. Белгілі музыка зерттеушісі А.Затаевич Естай­дың әндерін нотаға түсірген.

Мен өзім де облыстық газетте (1985-1999 жылдары) қызмет етіп жүрген кезде марқұм, журналист Айтжан Бәделханов ағамыздан Естай ақын, Қорлан сұлу жайлы хикаяны өте көп естідім. Жарықтық аңыздай ғып айтушы еді. Университет бітіріп Алматыдан келген жас кезіміз. «Алтай өлкесі жағына барып қайтыңдар» деп сол кезде айтатын еді.

«Тағы да айта беріңізші деуші едік», сонда. Жазып алатындай диктофон ол кезде болмады. Кейін Айтжан ағамыз Естай ақын туралы зерттеп, кітап жазып кетті.

Естай ақынның 150 жылдық тойына арналаған шара соңында «Қорқыт» республикалық этно-фольклорлық ансамблі өнер көрсетсе, қолөнер шеберлерінің бұйымдары халық назарына ұсынылды. Соңы аламан бәйгеге ұласты.

Фарида БЫҚАЙ,
«Егемен Қазақстан» 

Павлодар облысы,
Қаражар ауылы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.01.2019

«Барыс» ойыншылары ҚХЛ жұлдыздары матчында жеңіске жетті

21.01.2019

Азамат Мұқанов дзюдодан жастар құрамасының аға жаттықтырушысы атанды

20.01.2019

Атырау жылу электр орталығында апатты жағдай болды

20.01.2019

ШҚО-да дін саласындағы құқық бұзушылықтар саны үш есеге азайды

20.01.2019

Солтүстік Қазақстанда көпсалалы аурухана салынады

20.01.2019

Қазақстандық балалар фильмі халықаралық кинофестивальде жүлде алды

20.01.2019

ШҚО емханалары 100 тонна қағаз үнемдеді

20.01.2019

Қазақстан мен Ұлыбритания арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнатылғанына 27 жыл толды

20.01.2019

ШҚО Күршім ауданында 6 жастағы бала суға кетіп қалды

20.01.2019

Қазақстанда бала асырап алуға көмектесетін арнайы агенттік құрылады

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу