Емле ережесі екшеледі

Жуырда Мәдениет және спорт министрлігі Тілдерді дамыту және қо­ғам­дық-саяси жұмыс комитеті Шай­сұлтан Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-прак­ти­ка­лық орталығымен бірлесіп, Бурабай бау­райындағы «Балдәурен» оқу-сауық­ты­ру орталығында демалып жатқан екі жүз­ден астам оқушы­ның қатысуымен қа­зақ тілінің латын графикасына не­гіз­­делген жаңа емле ережелерінің қа­нат­­қақты жобасын алғашқы сынама­дан өткізді. 

Егемен Қазақстан
27.07.2018 8006
2

Басты мақсат – жаңа емле ережелерін дай­ын­дау барысында егжей-тегжейлі ақыл­даса отырып, қо­ғамдық пікірді зерттеу.

Ережеге сәйкес сынамаға оқушылар өздеріне қойылған алты сұраққа жауап беруге тиіс болды. Ұзын-ырғасы алты бет­­тік жинақтың алғашқы парағына сы­­нақ тапсырушы туралы мәліметтер тол­­тырылады. Екінші, үшінші бетке ла­тын әріптерімен таңбаланған сөзд­е­р­дің дұрыс нұсқасын таңдау, кириллицамен жазылған сөздердің дұрыс және ыңғайлы нұсқаларын латын әріп­терімен жазып шығулары керек. Соң­ғы беттерде оқушылар өздерінің ұсы­ныстарын білдіреді. Бұл арада ұйым­дастырушылар осы сынақ арқылы қазақ тіліндегі төл, кірме және шетел сөздерін латын әліпбиімен таңбалаған кезде туындауы мүмкін кедергілер мен кемшіліктерді сараптамақ.

– Алғашқы сынама оқушылардан бас­талып отыр. Алдағы уақытта бар­лық сала қызметкерлерін қаты­с­ты­ра­тын боламыз. Сынама нәти­же­сінде алынған статистикалық, сапал­ық мәліметтер емле ережелерінің жал­пы­­ха­лықтық қолдауға ие нұсқасын әзір­­леуге септігін тигізеді, – деді тіл­ші­лермен тілдескен сәтінде «Тіл – Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орта­лығының атқарушы директоры Ербол Тілешов.

Шараға белгілі қоғам қайраткерлері мен тіл мамандары қатысты.

Байқал БАЙӘДІЛ,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қозғалысты реттеймін деп айыппұл төледі

22.02.2019

Асыл тұқымды 5 мың сиыр әкеледі

22.02.2019

Көлік комитеті 2018 жылдың жұмысын қорытындылады

22.02.2019

Алматы облысында бекіре тұқымдас балық өсіріледі

22.02.2019

«Хромтау – Алтынсарин» темір жолы қалай салынды?

22.02.2019

Кәсіподақ федерациясы көпбалалы аналарды қолдау тетіктерін ұсынуда

22.02.2019

2019 жылы республикалық маңызы бар 4,4 мың км автожол салынады және қайта жаңғыртылады

22.02.2019

Озық білімді жастар – өркениетті елдің өзегі

22.02.2019

Түркістан: Бәйдібекте жылына 70 млн кірпіш өндіретін зауыт салынады

22.02.2019

Түркістан спортшылары Токио олимпиадасына дайындықты бастады

22.02.2019

Есімғалидың алмағайып әлемі

22.02.2019

Жұмада Астана, Алматы мен Шымкент айырбас қосынында доллар бағамы түрлі бағытта өзгерді

22.02.2019

Оралдық оқушылар Гонконг университетінің грантына ие болды

22.02.2019

Мұқтаж отбасылар баспаналы болуда

22.02.2019

Жұма күні Қазақстанның батысы мен солтүстік-батысында жауын-шашын болуы мүмкін

22.02.2019

Мүгедек жандар үшін құнды құрылғы

22.02.2019

Қазақстанның футболшылары Молдованы ұтты

22.02.2019

Жекешелендірілген балабақшаларды неге қайтармайды?

22.02.2019

Конькиден әлем чемпионаты басталады

22.02.2019

Жамбыл өңіріндегі жақсы бастама

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Nurlan (28.08.2018 17:52:38)

Соңғы бекітілген әліпбидің олқы тұстары өте көп, оны латынға өтпес бұрын дұрыстап алмасақ, қазақ тілін қадырсыз күйге түсіруі әбден мүмкін. Латын әріптері қазақ тілін таңбалауға жетпейді деп қойып, одан үш әріпті алып тастағандарыңыз қызық, ал ‹У› дыбысы үшін дайын ‹У› әрібі тұрса, оны шығарып тастап, крилистиядағы ‹У› әрібін төбесіне апостроф қойып, сүйреп әкелгендеріңізді мүлдем түсінбедік. Әйтеу соңы қайырлы болсын ! ! ! әліпби жасаумен Ахмет байтұрсын ұлы атындағы тіл білімі институтындағы әлімқан аға бастаған ғалымдар айналысып, Шайсұлтан Шаяхметов атындағы орталық тек соны жалпыластыруға ғана жауапты болса жарар еді. . .

Пікір қосу