Алты құлаш әулие кесенесі – Ақтаудың Тәж-Махалы болса...

Маңғыстау – әулиелі жер, алайда облыс орталығы Ақтау қаласының іргесінде, қаланың күнделікті қым-қуыт тірлігіне куә болып тұрғаны біреу-ақ, ол – Алты құлаш әулие қойылымы. Қойылым демекші, ол үлкен қауым емес, алайда халық арасында зор құрметке ие, басы ауырып, балтыры сыздағанда баратындар да, киелі нысан ретінде арнайы зиярат ететіндер де жоқ емес.

Егемен Қазақстан
30.07.2018 2389
2

Әуелден әулиені сыйлап, қорымды қастерлеп өскен қазақ баласы үшін жақын маң­нан рухани-имандылық бағытындағы тәлім-тәрбие нысаны, тағылым орталығы, кө­рікті орын болуға сұранып-ақ тұр. Ақтаудан шалғайда болмауы, инфрақұрылымдық ахуалының қолжетімділігі нысанды рухани орынға айналдырамын дегендерге қатты қиындық туғыза қоймасы анық.

Археолог Андрей Ас­тафьев Алты құлаш әулие­­нің жер­ленуін Х-ХI ғасыр­ларға жат­қызады. Көне­көз­дердің айтуынша, Кеңес одағы кезінде құрылысы қанат жайған қаланың кезекті шағын аудандарын тұр­ғызбақ болып, құзырлы мекемелер аталмыш әулиелі орынды бульдозерлермен сүзіп, тегістеу ісін қолға алыпты. Қанша күн әлектеніп-әбігер­ленгенімен, бульдозер жерге шегелеп тастағандай бір ор­нынан жылжымай қинала дырылдап, қақала тоқтай берген көрінеді.

Ал алда-жалда қаза қалған жерлерден адам сүйектері шығып, әбден есті шығарса керек. Осыдан соң-ақ әулиелі орынға үй саламын деген арман өз-өзінен алыстай берген. Тәуелсіздік алған соң өткенімізге жанашырлықпен қарап, «жоқты түгендейміз, өл­генді тірілтіп, өшкенді қайта жағамыз» деген сер­піліс әрбір қазақтың б­ойын­да лапылдап тұрды. Осы екпінмен талай істі атқа­рып, небір жақсы істерге мұ­рын­дық болғандар да жоқ емес. Осы жанашырлықтан Алты құлаш әулие зираты да тыс қалған жоқ.

1996 жылы сырты қоршалып, кейін ескерткіш-кесене салу ісі көтерілді. Бірақ аяқсыз қал­ды. 2006 жылы «Мәдени мұра» бағдарламасы бойын­ша Маңғыстау облыстық мәс­лихаты шешімімен мәде­ни орын қатарына алынды, яғни осы мәртебеде таныл­ды. Алайда, іс тағы осы жер­ден үзілді. Құрылыс жұмыста­рында келеңсіз жағдай орын алудың арты әулиелі орынды көзден таса, көңілден қағыс қалдырды. Он жылдан ас­там уақыт жөндеу-жаңарту жұмыстарын көрмеген әулиелі орын қаланың бір шетінде елеусіз-ескерусіз қоңырқай қалыпта құлазып тұр.

Осы жерде тағы бір мәсе­ле қылаң береді. Жер­гілік­ті дін өкілдерінің, мешіт имам­­дарының әулиелі орын­дар­­ға бетін бұрып, сәлде болса, көңіл­­дерін бөлмейтіндіктері неліктен? Әулиені әулие ретінде, бұрынғы бабаларымыз – кешегі тірілер, бүгінгі өлілер ретінде құрметтеп, олар­дың өмірін, өнегесін ұрпақ тәрбие­сіне қолданудың, «кеше біз де сендей болғанбыз, сен де ертең біздей боласың» деген бір-ақ ауыз сөзге сыйған бар мен жоқтың, ақиқат пен жалғанның шындығын танытып, өмір сүрудің мәні мен маңызын, міндетін ұқтыр­ғанның несі айып?

Бүгінгі ға­ламторға шырмалып, тілі мен дінінен, ділінен ажырап дүбә­ра қалыпқа түсіп бара жат­қан ұрпақты имандылыққа, дәстүр мен дін біте қабысқан қазақы жолымызға түсірудің ешқандай қателігі болмас еді. Алайда, бүгінгі молдалар тек мешіт көлеміндегі іс-шаралар мен дәріс-уағыздардан аспай, тек берілген кітап, нұсқаулық дәрежесінде ғана еңбек ете­тіндей. Әйтпесе, әулиелі орын­дарды халық арасында насихаттап, жас ұрпақты қалып­тастыруға, олардың саналық-рухани жетілуіне байырғы құндылықтарымызды қолдана отырып атсалысып жүргендері байқалмайды. Басқа өңір­лерді қайдам, 362 әулиелі Маңғыс­тауда бірде-бір киелі орында күзетшілік қызметін атқарып отырған шырақшылар болмаса, имам, молдалардың қарасы көрінбейді...

Ақтау аумағында орналас­қан Алты құлаш әулие қойы­лы­мының бүгінге дейін сырттап қалуына бұл да бір себеп. Қойылым өздерімен көрші қалалық мешіт қызметкер­лерінің ойында емес дей алмаймыз, өйткені оларға мешітке кірген-шыққан сайын көрмейін десе де көруіне тура келетін жапсарлас көрші нысан.

Жергілікті билік, кәсіпкер­лердің қолдауымен Алты құ­лаш әулие еңселі кесенеге айналып, халық­тың, ұрпақтың руха­ни өміріне қызмет етсе дейміз, ал молдалар нысан мен ұрпаққа қатар қызмет ететін дін басы болса ғой?! Алыстағы Үнді еліндегі Тәж-Махалды айтпай-ақ, Алты құлаш ата Алматыдағы Райымбек ба­тырдың кесенесі сынды ақ­тау­лықтардың рухани-иман­­ды­лық орны болуға қай жағынан да сай келеді.

Зама­науи үлгіде жаңартып, хал­қымыздың тарихы мен тағылымын танытатын кесенеге айналса қала тұрғындары мен қонақтардың, туристердің қызыға атбасын тірері анық, сондай-ақ көк теңіз жағасында күн нұрына малынған әсем келбетін сомдамақ болып, талай жобаларды көздеп отырған Ақтаудың сәніне сән қосар еді. Әйтпесе, қараусыз қалған қоңырқай орын күндердің күнінде қаланың қақ ортасына сүреңсіз сурет сыйлауы мүмкін. Ол орынды ешкімнің сүріп-сүртіп, күреп тастай алмайтынын күркіреген кеңестік кезеңнің өзі дәлелдеп, аяғын тартуына тура келген...

Бұл орынды мәселе жер­гілікті тұрғындар арасында қол­дауға ие, бірді-екілі бас­па­сөз беттерінде айтылды да. «Мәдени мұрадан» қалыс қал­ған нысан «Рухани жаңғы­рудан» қағыс қалмаса екен...

Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

Маңғыстау облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Әселxан (27.08.2018 15:23:37)

Гүлайым, өлкеміздің нағыз жанашыры! Күрмеуі шешілмеген мәселелерді көтеріп келеді ылғи. Нақты шешімдер табатынына үміттіміз. Алты құлаш әулие шынымен де xалықтың жанына батып жүргені аеық. Қоңырқай тартып қала реңін бұзып тұрғаны да рас. Мешітті жаңартып, әдемі арxитектурамен сәнін келтірсе деген тілек. Жұма сайын ол мешітте жамағат та көп болады.

Сакен (12.09.2018 14:26:41)

Сол жердің жақсы жерлесі болса екен, туған еліне тағзым ететін. Жалпы мәселе жарияланды, айтылды.

Пікір қосу