Қанағатшыл қария

1970-ші жылдардың аяғы... Заяат Мәлікұлы деген қария Моңғол елінің Қобда аймағында дүниеден өтті. Ақсақал бес тіл бі­летін сұңғыла, шариғат жолын ұс­танған, оқығаны мен тоқы­ға­­ны көп кісі еді. 

Егемен Қазақстан
03.08.2018 3630
2

Қазақ тілін айт­пағанда, орысша, қытайша, моң­ғолша, ұйғырша емін-еркін сөй­лейтін. Марқұмның туған же­рі – қазіргі Шыңжан өлкесіне қа­рас­ты Жемсары-Шонж маңы. 1930-1940 жылдардың аласапыра­нын­да Қобда бетіне өтіп кеткен екен де, анасы қалып қой­ып­ты. 

Жат елге табаны тиген алғаш­қы жылдары Зәкең «Ақкөл» дей­тін Ресеймен шекаралас сау­да бекетінде орыс кәсіпкерлері аш­қан жүн жуатын көшпелі фаб­рикада жұмыс істеп, тіл үй­рен­ген. Шамамен 1945-1946 жыл­дары Тақай Тәпбайқызы дей­тін апа­мыз екеуі Ақкөлде ша­ңы­рақ көтеріпті. Осы зайыбынан ту­ған үрім-бұтағы қазір түгелдей Қазақстанда өмір сүріп жатыр.   

Ақсақалдың 100 жасқа толу құрметіне орай елдің басшысы Ю.Цеденбал арнайы құттықтау жол­дап, республикалық арда­гер­­лер кеңесінің төрағасы Жам­бы­ның Жәмияны дейтін ге­не­ралды жі­бе­ріп, сый-сияпат көр­­сетеді. Мы­на фотодағы кө­рі­ніс дәл сол сәт­тен түсірілген.  

Осы кездесу барысында генерал: «Ақсақал, қанша мөл­шер­де зейнетақы аласыз?» деп сұ­рапты. Сөйтсе, Заяат ата еш­қа­шан зейнетақы алып көр­меп­ті. Себебін сұраса қария: – Терім сіңбеген арам ақшаны қа­­лай алам, – деп жауап берген. Жо­лау­шы генерал аттанар ал­­дын­­да аймақ басшыларына еске­р­тіп, қарияға зейнетақы тағайындап беруді тапсырады.

Содан үкімет адамдары келіп: «Зейнатақы арам ақша емес, жа­сыңызда істеген еңбегіңіздің өтеуі» десе, ақсақал одан әрі шыр-пыр болып: «Ойбай-ау, ол кез­де істеген еңбегім үшін ай­лық алдым емес пе!» деп бет қа­рат­папты. 

Амалы қалмаған бастықтар мән-жайды таныстыру үшін тап­сырма берген генералға хабар­ласады. Осылай да, осылай, ақсақал ақша алмай жатыр. Со­дан Зәкеңе генералдың өзі сөй­лесіп, жағдайға қаныққан соң «қарияны қинамаңдар» деп ор­та­лықтан ол кісіге арнайы сый­лық жібертеді. Генералдың іл­ти­па­тына риза болған Заяат қария оған  «қарағым, сен де менің жасыма кел», деп батасын беріпті. Құдайдың құдіреті, бата алған  Жамия генерал 2007 жылы 100-ге қараған шағында дүниеден өтті. 

Бертінде естідік, Заяат ата­мыздың анасы да көп жасап Турфан өлкесінде өмірден өтіп­ті. Марқұм өмір бойы «бір кү­ні келер» деп ұлын күтіпті. Күн­де ұйық­тар алдында пештің көмей­іне отын толтырып, үстіне су то­лы шәугім асып қояды екен. «Ұлым шөлдеп келетін шығар, дай­ын тұрсын» деп. Ол, ол ма, кей­уана егер де біреу-міреу «ба­лаң келді, сүйінші!» десе, ұя­лып қалмайын деп, қақтаған ақ кү­містің шетін тесіп, оған жіп өт­кі­з­іп мойнына іліп жүреді екен. Мақ­саты – сүйінші сұраған адамға бер­мек. Бейбақ ана дүниеден өте­рінде күмісті өзімен бірге қо­са жерлеуді өтініпті. О дүниеге бар­ғанда  ұлыма ұшырасармын де­ген үміті шығар... 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.11.2018

Антиядролық қозғалыстың 30 жылдығына арналды

15.11.2018

Қостанай қанаттандырған қаламгер

15.11.2018

Жәния жаңа жұлдыздарды жақты

15.11.2018

Өнерінің бәсі жоғары өңір

15.11.2018

Инвесторларға тиімді ұсыныс

15.11.2018

Жалпыхалықтық диктант жазылды

15.11.2018

Ақындар мен батырлар еліндегі той дүбірі

15.11.2018

Ағайын адамдардай едік

15.11.2018

Электронды сақтандыру полисі енгізіледі

15.11.2018

Көлік инфрақұрылымын жетілдіру көкжиегі

15.11.2018

Алтай аймағымен алыс-беріс нығаяды

15.11.2018

Жалақысы ең көп 10 футболшы

15.11.2018

Саңлақтар спортпен қоштасты

15.11.2018

Ғалым Байназаров: Теңге тарихи миссиясын толық орындады

15.11.2018

Ашғабадта қос жүлде бұйырды

15.11.2018

Партия қызметі уақыт талабына сай болуы тиіс

15.11.2018

Банк секторы 2020 жылға дайын ба?

15.11.2018

Мықтылармен бәсекелесе алмадық

15.11.2018

Әлеуметтік-еңбек саясатының маңызы зор

15.11.2018

Елбасының мәдениет саласындағы мемлекеттік стипендиясын беру туралы өкім

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу