Дуалды оқытудың артықшылығы неде?

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев 2012 жылы жариялаған «Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» мақаласында «Әрбір адам, соның ішінде, әсіресе, жастар белгілі бір кәсіптік саладан өз болашағын көргісі келетіндігін мойындау қажет. Бұл – өте қалыпты жағдай. Өйткені адам өзінің қайда бет алғандығын анық көрген кезде ғана биікке қарай күш-жігермен ұмтылады» деп атап көрсеткен еді. Елбасы осы өзекті мәселені шешуде дуалды кәсіби білім беруді дамытудың маңызды екеніне де назар аударған болатын. Сондықтан дуалды кәсіби білім берудің жоғары білім саласында мамандар дайындаудағы мән-маңызы, алатын орны, ерекшеліктері неде және оны жүзеге асыруда қандай жетістіктер мен кемшіліктер бар деген сұрақтар төңірегінде әңгіме өрбіткенді жөн санадық.

Егемен Қазақстан
06.08.2018 2902
2

Дуалды оқыту жүйесі – теорияны өндіріспен ұштастыра оқыту технологиясы. Бұл алғаш Алманияда пайда болып, негізі қаланды. Әсіресе оның кәсіптік-техникалық білім бе­ру­­дегі алатын орны ерекше. Мұнда оқу­шылар уақытының үштен екі бөлі­гінде еңбек ете жүріп өндірістен қол үзбей оқиды, тек уақытының үшінші бөлігін теориялық оқуға, білімді ұйым­дас­тыруға арнайды.

Оқу орындары жұмыс беруші жеке шаруашылық мекемелерімен серік­тестік ретінде бірлесе отырып, нарық заманында бәсекелестікке төтеп бере алатын, жаңа заманауи технологияларды, инновациялық технологиялық бағдарламаларды меңгере алатын да­йын білікті мамандар даярлайды. Осы мақсатта болашақ маман иелері өздері таң­даған мамандықтарды кәсіби тұр­ғы­дан жан-жақты игеріп, қазіргі заманауи озық технологияны меңгеріп әрі қарай дамытуы керек. Сондықтан елі­міздегі өндіріске қажетті мамандар әзірлеу деңгейін көтеру міндетін әлеу­меттік серіктестік және теория мен тәжірибенің үйлесімді болуы үшін дуал­ды білім беру жүйесін енгізу қажет.

Дуалды жүйемен оқытудың төмен­дегідей артықшылықтары бар. Біріншіден, түлектердің жұмысқа ор­наласу көрсеткіші жоғары болады, себебі оқу барысында өндіріспен тығыз байланыста болған оқушы жұмыс берушінің айтқан талаптарын игеріп, меңгерген тәжірибесі бар маман болады.

Екіншіден, жақсы білімді, болашақ маман психологиялық жағы­нан жаңа ортаға бейімделген дайын маман болып шығады. Өндірісте өздігінен шешім қабылдай алады. Теория мен тәжірибені меңгеріп, бекі­тілген жұмысқа деген жауапкер­шілік сезімі жоғарылайды. Өндіріс­те болғандықтан ұжыммен жұмыс­ жүргізуге және өндірістегі жұмыстар­ды алып кетуге қабілетті.

Үшіншіден, «тәжірибеден теорияға» принципімен жұмыс жүреді, студент теориялық, яғни мәтінмен айтудан гөрі, өндірістегі жағдаят­тарға сәйкес жұмыс жүргізеді. Теорияда қиындау келетін терминдер мен есептерді тәжірибе жүзінде шешеді. Төртіншіден, студент тек теорияны ғана меңгермей, өндірістегі соңғы жаңалықтарды біліп, заманауи талаптарды меңгереді.

Жоғарыда аталған мәселелердің барлығы дуалды оқыту технологиясы енгізіліп, жүзеге асқан кезде қол жеткізетін нәтижелер. Қазіргі кезде еліміздегі еңбек нарығында білікті мамандар тапшылығы байқалып отыр. Соның ішінде мал шаруашылығы саласында білікті мамандар тапшы. Сондықтан қалыптасқан жағ­дайда білім беруді тек теориялық тұрғыдан ұйымдастыру жеткіліксіз, яғни жас маманның өндірістік ма­шық­танудан толық кәсіптік деңгейге шығуына жағдай жасау өзекті мәсе­ле.

Осы мақсатты орындауда біздің мал шаруашылығы өнімдерін өн­ді­ру және өңдеу технологиясы­ ка­фе­драсы қазіргі таңда «Мал шаруа­шылығы өнімін өндіру технологиясы» мамандығы бо­йынша «Сapital Projects LTD» ЖШС және «Астана-Өнім» ЖШС-нің «Алтын Тұлпар» серіктестігімен оқы­ту­дың дуалды жүйесін енгізу мақ­сатында келісімшартқа отырдық. Екі шаруашылық та Астана іргесін­дегі Целиноград ауданында орна­лас­қан. Басқа мекемелер бойынша да келісімшарттар жасалды.

Атал­ған өндіріс орындарының маман­дары «Құс шаруашылығы» және «Жылқы шаруашылығы» пәнде­рінің оқу бағдарламаларында беріл­ген прак­тикалық сабақтардың тақырып­та­рымен танысып, өндіріске бейім әр пән­нен 15 тақырып таңдалды. Мә­се­лен, жылқының дене бітімі бо­йынша бағалау, тірілей салмақтарын өлшеу, дене өлшемдерін алу, тәулік­тік өсімдерін анықтау, бағып-күту, азықтандыру технологиясын игеру, көбею қабілеттілігін бағалау, тұ­қым­дылық және өнімділік қасиетін анық­тау, аталық айғырларды жеке өнімділік және ұрпағының сапасы бойын­ша бағалау, тауық жұмыртқасының сапасы, инкубациялық кезеңдері, құсты азықтандыру және сою технологиясын игеру сияқты өзекті мәселелер таңдалды.

Дуалды оқыту жүйесіне көшу үшін мал шаруашылығы өнімдерін өн­діру және өңдеу технологиясы кафедрасы келесідей үш кезеңдер бойын­ша жұмыстарды ұйымдастырды:

Дайындық кезеңінде білім беру меке­мелері мен кәсіпорындарының әрекет ету бағдарламалары мен жос­пар­ларын біріктіру жағдайларында дуал­ды білім беру жүйесін әзірлеу және енгізу: нормативтік-құқықтық базаны дайындау (екіжақты келісім-шарт, оқу аудиторияларын таңдау); оқу құжаттамасын (оқу жоспарла­ры, бағдарламалары) әзірлеу және бейімдеу; штаттық нормативтер,­ тари­фикациялау механизмі, оқу кес­тесін әзірлеу; ғылыми-әдістемелік, кадр­лық, техникалық, жобаны ақпараттық қамтамасыз ету механизмдерін анық­тау және әзірлеу.

Енгізу кезеңінде дуалды білім беру­ді жүзеге асыратын мекемелерді ресурс­тық қамтамасыз ету, экспери­менталдық модульдерді жүзеге асыру қажет. Айталық, кәсіби-бағдарлық қыз­мет, оқу-теориялық қызмет; кәсіби- тәжірибелік қызмет. Қорытынды кезеңде дуалды оқыту жүйесін енгізу бойынша жұмыстар нәтижелерін талдау және жалпылау қаралады.

Оқу үрдісіне дуалды білім бе­ру­ жүйе­сін сәтті енгізу келесі мәсе­ле­лерді шешуге мүмкіндік берді. Бұл студенттердің қызығушы­лы­ғы­ мен сұранысына қарай бағдар­ла­малар, элективті (икемді) курс­тар бағ­дарламаларын әзірлеуге, маман­дықты тереңірек ойланып жетік тү­сі­нуге, өндіріске бейімдейтін білікті­ліктің дамуына, дуалды жүйе бо­йынша оқытылатын тұлғаның қажетті біліктілік пен еңбек дағдыларына, кәсіби білімге ие болып еңбек на­рығында сұраныс деңгейінің жоғары­лауына, бітірушілерді одан әрі жұ­мыс­қа орналастыру мүмкіндігінің мола­йып, жұмыссыздықтың қысқа­руына, бітірушілердің әлеуметтік бейім­де­луіне, білім беру мекемелерінің жоба­ларды жүзеге асыру кезеңдерінде қо­су арқылы кәсіпорындармен өзара әрекет­тесу аясын кеңейтуге, білім беру­ мекемелерінің бәсекелестікке қабілет­тілігін жоғарылатуға көмектеседі.

Сонымен бірге дуалды оқыту барысында кездескен қиыншылықтар мен ұсыныстар да бар. Мәселен, әр топта студент санының көптігі (1 топта 25 студент), шаруашылықта әр студентке жеке-жеке өз бетімен зерттеу жұмыстарын жүргізудің толық мүмкіндігінің болмауы, мал өлшейтін таразы біреу, раскол біреу, микроскоптар 5 және басқа жабдықтардың жеткіліксіздігі.

Осыған орай жаңа 2018-2019 оқу жылында дуалды оқыту жүйесін сапалы жоғары деңгейде өткізу үшін сабақ кестесінде аптасына 2 күн өндіріске 5 сағаттан екі топты қоюды, дуалды­ оқыту пәндерінен топтарды екі шағын топқа бөліп оқытуды ұсынамыз.

Қорыта келгенде, дуалды жүйе бойын­ша оқыту мал шаруашылығы сала­сы студенттерінің бойындағы кәсі­би біліктілік, дағды мен іскер­ліктерді тікелей жұмыс орнында мең­геріп, жан-жақты кәсіби дамуына мүм­кіндік беріп, түрлі жүйелердің – білім, ғылым, өндірістің өзара байланысын, қарым-қатынасын, әсері мен кірігуін қамтамасыз ету арқылы жоғары білім беру жүйесінің сапасын арттыратындығына сенімдіміз.

Нұрлыбай ҚАЖҒАЛИЕВ,

С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің мал шаруашылығы өнімдерін өндіру және өңдеу кафедрасының меңгерушісі, доцент

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу