Көркем фильмге жетелейтін төте жол

Кинематографиядағы аса күрделі жанрлардың бірінен саналатын қысқаметрлі фильмдер «Қазақфильм» киностудиясының қорында көп болмаса да, жиырма жыл бұрынғы уақытпен салыстырғанда бүгінгі өндіріс көш ілгері өркендегенін көрсетіп отыр. Кеңестік кезеңде көрермен ертелі-кеш «Көлеңкесін қуған шал» деген жалғыз телефильмді көруге мәжбүр болатын, ал қазір «Қазақфильм» жылына екі-үш фильм дайындай алатын мүмкіндікке ие. Биылғы жыл бұған дейінгі межені тіпті көтеріп тастады, мемлекеттің ең басты киностудиясынан бес бірдей қысқа метрлі фильм жарық көрді. Осыған байланысты Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ-ның «Дебют» шығармашылық бірлестігі Алматы қаласының «Арман» кинотеатрында 2017 жылы түсірілген қысқаметрлі фильмдердің арнайы көрсетілімін ұйымдастырып, тұсауын кесті. 

Егемен Қазақстан
06.08.2018 3021
2

Жалпы, қысқаметрлі фильм дегеніміз – бұл жас режис­­серлерге өз күшін сынап бай­қауға берілген таптырмас мүмкіндік. Көркем фильм түсіруге апаратын төте жол. Екі сағаттық көр­кем фильмнің ең бас­ты ерекшелігі – бір ғана ой­ды, бір соны идеяны жарты сағатқа жетер-жетпес уақыт ішінде баяндай отырып, көрермен көңілінде сұрақ қалдыру, бәлкім, жауабы да режиссер тәпсірінің түбінде жасырынып жатады. Көрер­мен көңілі жүйрік болса, бұл тереңнің түбіндегі жауаптың шындығын бірден таниды және сол шындықтың қуаты қысқа метрлі фильмге деген құрметті сөзсіз оятады.

Бұл күні көрермендер режиссер Берік Жаха­новтың «Асан», Жандос Еспенбетовтің «Шыр­ғалаң» («Жұт»), Ален Рахметалиевтің «Соңғы мұғалім», Арман Баймұратовтың «Өзгеріс», Венера Қайыржанованың «Тығылмақ» картиналарын бір мезгілде, бір тыныс­пен отырып тамашалады. Бес фильм – бір-бірімен қабыспайтын бес түрлі тақырыпты қозғайды, бір-біріне ұқсамайтын бес түрлі режиссерлік қолтаңбаны көрсетеді.

«Мынау жақсы», «бұл орташа» деп бөліп-жаруға келмейтін өзара деңгейлес фильмдердің айтар ойы салмақты. Бірақ бесеуіне де ортақ ұқсастық – көрсетілім соңында көңілде ауыр мұң қалдырады. Жас режиссерлердің тырнақалды фильмдерінің діттегені де сол болар, бүгінгі қоғамның еңсе басатын ең ащы шындығын басы артық кейіпкерсіз, керексіз диалог-монологсыз, жанама сюжетсіз түсінікті және өте дәл көрсете алуы қарымды жас буынның қалыптасып келе жатқанынан хабар бергендей.

Мысалы, ата-анасы бала кезінде ажырасып кеткен, әкесін талай жылдар көрмеген, енді оның қазасына келе жатқан бозбаланың жан толқынысын бейнелеу­ге арналған «Асан» фильмін алайық. Көлікте келе жатып: «Балам, барған соң елдің бәрі саған қарайды. Қаттырақ жыла», дейді анасы. «Не деп жылаймын?», дейді Асан. Фильм сюжетін көтеріп тұрған темірқазық ой – осы сөз.

Шынында да, әке туралы шала-шарпы ғана ойы бар, «әке» ұғымы қалыптасып үлгермеген, еміс-еміс елеспен есіне әрең түсе­тін әкесін Асан не деп, қалай жоқтамақ? Халықаралық Канн кинофестивалінің Short Film Corner бағдарламасы ая­сында көрсетілген «Асан» енді қыр­күйекте өте­­тін халықаралық Қазан кинофестивалінің кон­курс­­тық бағдарламасына еніп отыр.

Сондай-ақ «Тығылмақ» фильмінің де көтерер жүгі ауыр. Қараусыз, айдалада өзі­мен-өзі тіршілік кешіп жат­қан шағын қалашықтағы бір отбасының басындағы қасіреттің кішкентай қыздың жүрегінен қалай өтетінін көріп, тіксінбеу мүмкін емес. Әкесінің жұмыссыздығы аз болғандай, енді ол мас­күнемге айналған. Қарыз сұрап, отбасын асырайтын анасымен көршілердің араласқысы жоқ.

Осы себепті көрші үйдегі құр­быларының ешқайсысы мұнымен ойнағысы келмейді. Тұлымшағы желбіреп, желмен жарысып жүгіргеннен рахат табатын кішкентай қыз отбасысы ұрыс-керістен көз ашпайтын мұң­дас құрбысымен тығылмақ ойнағанды жақсы көреді. Өйткені бетін басып, көзін жұмса болды, маскүнем әкесін көрмейтін, ащы айғайымен құлақ тұндыратын анасын естімейтін оның өз ерекше әлемі пайда болады. Ол әлемде ешкім ешкімнің жанын ауыртпайды, жанына жара салмайды, жан-жағы тыныш, баршасы бақытты...

 – «Дебют» шығармашылық-өндірістік бір­лестігі жыл сайын отандық кинематографты бірқатар жаңа есімдермен толықтырып отырады. Біздің бірлестікте түсірілген қысқаметрлі фильм­дер халықаралық кинофестивальдарда лайық­ты бағасын алып, марапаттарға қол жеткізіп жа­­тыр. «Тығылмақ» фильмі жа­қында өткен «Еуразия» және «Ертіс синема» кинофестивальда­рында бақ сынады. Петербург қаласында өткен кинобайқаудан арнайы жүлдемен оралды,– дейді бірлестік жетекшісі Анар Қашағанова.

Айта кетейік, «Қазақфильм» киностудиясы биыл да сценарийлер байқауын жариялаған болатын. Байқауға 80-нен астам жұмыс түсіп, оның 10-ын іріктеу комиссиясы таңдап алған.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сенат комитетінде діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері туралы заң жобасы қаралды

25.09.2018

Игорь Чжан: Велосипедтің кесірінен жүлде алмадым

25.09.2018

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ QS рейтингінде тағы да алға жылжыды

25.09.2018

142 үміткерге «Болашақ» стипендиясы тағайындалды

25.09.2018

Жақсы өсім - нәтижелі жұмыстың кепілі

25.09.2018

Инвесторлармен ортақ келісімге келді

25.09.2018

«Egemen Qazaqstan» газетінің журналисі марапатталды

25.09.2018

Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық ұйымын нығайтуға және реформалауға шақырды

25.09.2018

Қазақстан Нельсон Мандела Бейбітшілік саммитіне қатысты

25.09.2018

Астана тұрғыны 10-қабаттан құлаған баланы тосып алды

25.09.2018

Қ. Қасымов ұялы телефондар ұрлығының жолын кесу шаралары туралы айтып берді

25.09.2018

Назарбаев Университетінде тың жобалар таныстырылды

25.09.2018

Нәубәт Қалиев қайтыс болды

25.09.2018

Үкіметте өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасының жобасы мақұлданды

25.09.2018

Астаналық журналистің өліміне қатысты күдіктіні іздеу шаралары басталды

25.09.2018

АӨК цифрландыру аясында 20 цифрлық және 4000 дамыған ферма құрылады

25.09.2018

Жағажай волейболынан әлем чемпионатының іріктеу турнирі өтеді

25.09.2018

«Барыс» Мәскеуде «Динамоны» ұтты

25.09.2018

Бүгін Бакуде белдескен қос балуанымыз ұтылды

25.09.2018

«Хат қоржын» (25.09.2018)

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу