Көркем фильмге жетелейтін төте жол

Кинематографиядағы аса күрделі жанрлардың бірінен саналатын қысқаметрлі фильмдер «Қазақфильм» киностудиясының қорында көп болмаса да, жиырма жыл бұрынғы уақытпен салыстырғанда бүгінгі өндіріс көш ілгері өркендегенін көрсетіп отыр. Кеңестік кезеңде көрермен ертелі-кеш «Көлеңкесін қуған шал» деген жалғыз телефильмді көруге мәжбүр болатын, ал қазір «Қазақфильм» жылына екі-үш фильм дайындай алатын мүмкіндікке ие. Биылғы жыл бұған дейінгі межені тіпті көтеріп тастады, мемлекеттің ең басты киностудиясынан бес бірдей қысқа метрлі фильм жарық көрді. Осыған байланысты Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ-ның «Дебют» шығармашылық бірлестігі Алматы қаласының «Арман» кинотеатрында 2017 жылы түсірілген қысқаметрлі фильмдердің арнайы көрсетілімін ұйымдастырып, тұсауын кесті. 

Егемен Қазақстан
06.08.2018 3183
2

Жалпы, қысқаметрлі фильм дегеніміз – бұл жас режис­­серлерге өз күшін сынап бай­қауға берілген таптырмас мүмкіндік. Көркем фильм түсіруге апаратын төте жол. Екі сағаттық көр­кем фильмнің ең бас­ты ерекшелігі – бір ғана ой­ды, бір соны идеяны жарты сағатқа жетер-жетпес уақыт ішінде баяндай отырып, көрермен көңілінде сұрақ қалдыру, бәлкім, жауабы да режиссер тәпсірінің түбінде жасырынып жатады. Көрер­мен көңілі жүйрік болса, бұл тереңнің түбіндегі жауаптың шындығын бірден таниды және сол шындықтың қуаты қысқа метрлі фильмге деген құрметті сөзсіз оятады.

Бұл күні көрермендер режиссер Берік Жаха­новтың «Асан», Жандос Еспенбетовтің «Шыр­ғалаң» («Жұт»), Ален Рахметалиевтің «Соңғы мұғалім», Арман Баймұратовтың «Өзгеріс», Венера Қайыржанованың «Тығылмақ» картиналарын бір мезгілде, бір тыныс­пен отырып тамашалады. Бес фильм – бір-бірімен қабыспайтын бес түрлі тақырыпты қозғайды, бір-біріне ұқсамайтын бес түрлі режиссерлік қолтаңбаны көрсетеді.

«Мынау жақсы», «бұл орташа» деп бөліп-жаруға келмейтін өзара деңгейлес фильмдердің айтар ойы салмақты. Бірақ бесеуіне де ортақ ұқсастық – көрсетілім соңында көңілде ауыр мұң қалдырады. Жас режиссерлердің тырнақалды фильмдерінің діттегені де сол болар, бүгінгі қоғамның еңсе басатын ең ащы шындығын басы артық кейіпкерсіз, керексіз диалог-монологсыз, жанама сюжетсіз түсінікті және өте дәл көрсете алуы қарымды жас буынның қалыптасып келе жатқанынан хабар бергендей.

Мысалы, ата-анасы бала кезінде ажырасып кеткен, әкесін талай жылдар көрмеген, енді оның қазасына келе жатқан бозбаланың жан толқынысын бейнелеу­ге арналған «Асан» фильмін алайық. Көлікте келе жатып: «Балам, барған соң елдің бәрі саған қарайды. Қаттырақ жыла», дейді анасы. «Не деп жылаймын?», дейді Асан. Фильм сюжетін көтеріп тұрған темірқазық ой – осы сөз.

Шынында да, әке туралы шала-шарпы ғана ойы бар, «әке» ұғымы қалыптасып үлгермеген, еміс-еміс елеспен есіне әрең түсе­тін әкесін Асан не деп, қалай жоқтамақ? Халықаралық Канн кинофестивалінің Short Film Corner бағдарламасы ая­сында көрсетілген «Асан» енді қыр­күйекте өте­­тін халықаралық Қазан кинофестивалінің кон­курс­­тық бағдарламасына еніп отыр.

Сондай-ақ «Тығылмақ» фильмінің де көтерер жүгі ауыр. Қараусыз, айдалада өзі­мен-өзі тіршілік кешіп жат­қан шағын қалашықтағы бір отбасының басындағы қасіреттің кішкентай қыздың жүрегінен қалай өтетінін көріп, тіксінбеу мүмкін емес. Әкесінің жұмыссыздығы аз болғандай, енді ол мас­күнемге айналған. Қарыз сұрап, отбасын асырайтын анасымен көршілердің араласқысы жоқ.

Осы себепті көрші үйдегі құр­быларының ешқайсысы мұнымен ойнағысы келмейді. Тұлымшағы желбіреп, желмен жарысып жүгіргеннен рахат табатын кішкентай қыз отбасысы ұрыс-керістен көз ашпайтын мұң­дас құрбысымен тығылмақ ойнағанды жақсы көреді. Өйткені бетін басып, көзін жұмса болды, маскүнем әкесін көрмейтін, ащы айғайымен құлақ тұндыратын анасын естімейтін оның өз ерекше әлемі пайда болады. Ол әлемде ешкім ешкімнің жанын ауыртпайды, жанына жара салмайды, жан-жағы тыныш, баршасы бақытты...

 – «Дебют» шығармашылық-өндірістік бір­лестігі жыл сайын отандық кинематографты бірқатар жаңа есімдермен толықтырып отырады. Біздің бірлестікте түсірілген қысқаметрлі фильм­дер халықаралық кинофестивальдарда лайық­ты бағасын алып, марапаттарға қол жеткізіп жа­­тыр. «Тығылмақ» фильмі жа­қында өткен «Еуразия» және «Ертіс синема» кинофестивальда­рында бақ сынады. Петербург қаласында өткен кинобайқаудан арнайы жүлдемен оралды,– дейді бірлестік жетекшісі Анар Қашағанова.

Айта кетейік, «Қазақфильм» киностудиясы биыл да сценарийлер байқауын жариялаған болатын. Байқауға 80-нен астам жұмыс түсіп, оның 10-ын іріктеу комиссиясы таңдап алған.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.11.2018

Асхат Маемиров Қазақ ұлттық өнер академиясының ректоры болып тағайындалды

15.11.2018

Бекзат жаттыққан спортзал

15.11.2018

А. Майтиев тариф қалыптастырудың ашықтығын арттыру шаралары туралы айтып берді

15.11.2018

Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

15.11.2018

Бас прокуратурада бизнес саласындағы проблемалық сұрақтар талқыланды

15.11.2018

Қазақстан мен Швеция ынтымақтастықтың перспективалық бағыттарын анықтады

15.11.2018

Маңғыстау облысы Қазақстан халқы Ассамблеясының кезекті сессиясы өтті

15.11.2018

Алматыда композитор Әсет Бейсеуовты еске алу кеші өтті

15.11.2018

Президент Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры Такир Балықбаевты қабылдады

15.11.2018

Жезқазған мен Сәтбаевтың арасында ірі супермаркет салынады

15.11.2018

Елбасы Словакия Республикасының Премьер-Министрі П. Пеллегринимен кездесті

15.11.2018

Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Нұтфолла Шәкеновты еске алу кеші өтті

15.11.2018

Алматыда Құрманғазының 200 жылдығына арналған дәстүрлі музыка фестивалі аяқталды

15.11.2018

Асқар Шәкіров ұлттық құқық қорғау мекемесімен өзара іс-қимылын оң сипаттады

15.11.2018

Алматыда «Серікбол Қондыбай. Рух жауынгері»  атты деректі фильмнің көрсетілімі болды

15.11.2018

Алматы полициясы: ірі сатып алушының үйінен ұрланған заттар иелеріне қайтарылды

15.11.2018

ШҚО-да атқа мінген ауыл әкімі қасқырдан құтқарып қалды

15.11.2018

Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

15.11.2018

Қостанайда жол-көлік оқиғасы 5,9 процентке азайды

15.11.2018

Аягөзде зағип жандарға құрмет көрсетілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу