Мэлстің музыкалық аспаптары

Ән құдіреті қашанда көңілді тербетіп, жүрек­ті әлдилейді. Әрбір әсем әннің дүниеге келуіне себепкер болған талант атау­лы тағдырын тәуекелге тапсырған күйі ғұмыр кешеді. Бұл күнде көзден кет­се де, көңілден кетпеген қазақтың талай жақсы­сының рухы аспанда ән бо­лып қалық­тап жүр. 

Егемен Қазақстан
08.08.2018 1697
2

Атақты жазушы Дулат Иса­бековтің шығармасының желі­сі­мен түсі­рілген режиссер Шәріп Бейсем­баев­тың «Гауһартас» фильмінде ғажа­йып бір көрініс бар. Жайлау түнін тамаша­лап жүр­ген Әскербек домбырамен құй­қылжытып бір әсем әнді айтпаушы ма еді. Ал сол «Келші, айым» әнінің әуезіне те­біренген келін Салтанат, бала Қайыр­кен­нің болмысы күні бүгінгідей көз алдымызда. 
Сол атақты «Келші, айым» әнін дү­ние­ге келтірген Мэлс Өзбеков Әулиеата өңірінің Құлан жерінде туып, аз уа­қыт болса да Алматыда өмір сүріп, соңы­на сезі­міңді селт еткізер әндер жазып қал­дыр­ды. Осы уақытқа дейін халық әні деп келген «Тобылғысай» да Мэлстікі екен. Қам­шының сабындай қысқа ғана ғұ­м­ы­рында ғалам ғажайыбын әнмен суреттеген Мэлстің мұңды музасы туралы да аз жазылмады. Өкініштісі, бұл күнде тарпаң тағдыр иесінің есімі көп айтыла бермейтін болған.
Өмір сырғып өтіп жатыр. Ал Мэлстің сазы қайтқан құс қанатынан саулаған сағыныш сияқты көңіл түкпірінде күй болып шертілуде. Бұл күнде Т.Рысқұлов аудандық тарихи-өлкетану музейінде композитордың талай әнінің дүниеге келуіне себепші болған мандолинасы, бая­ны мен фотоаппараты тұр. Әйтеуір аудан халқы Мэлсті ұмытпай, ара-тұра осында келіп тұрады екен. Музей меңгерушісі Есназар Құрымбаевтың айтуынша, Мэлстің жиен інісі Тәліпбек Шақбаев бес-алты жыл бұрын осы жерге нағашысының фотоаппараты мен мандолинасын әкеліп беріпті. Ал баянның нақты қай жылдан бастап музейде тұрғаны белгісіз. Бұл баян – кезінде атақты болған кәдімгі «Восток» баяны. Аспапта «Мэлс аға! Сүйікті музыкалық аспабыңыз «Восток» баянын сыйға ұсыну­шы ініңіз Тәліпбек, келініңіз Бағи­ла. Целиноград қаласы. 30.05.1984 ж.» деген жазу бар. Бұл баянды Тәліпбек Ша­қ­баев ағасы Мэлске сыйлаған екен. 
Бүгінде жетімсіреп тұрғандай көрі­нетін Мэлстің мандолинасы да талай әнді дүниеге әкелген құнды жәдігер. Мұнда да «Сазгерлер Мэлс аға мен Жаңбыршы до­сым­ның кейбір әндерінің туындауына се­бепші болған мандолина аспабы. Тәліп­бек. 30.05.1972.» деген жазу тұр. Ән өнерін­де айрықша қолтаңбасы бар Мэлс Өз­бековтің бұл мұралары өмірден ерте кет­кен өрт­ең тұлғаның өкініші мен мұңын ішіне жа­сырып тұрғандай әсер етеді. Ал Жаң­быр­шы Үсейінов те құлан­дық композитор. 
Бүгінде Құлан жерінде Мэлс Өзбеков атындағы Мәдениет үйі бар. Аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі­нің басшысы Нұрдәулет Жамалбеков аталған мәдениет ошағында талантты әншілер жұмыс істеп жүргенін, олардың талай конкурстан жүлделі оралғанын, сондықтан да мәдениет үйінің Мэлстің атында болғаны әрдайым мақтаныш екенін айтады. Композитор туралы сұрастырғанымызда, інісі Тәліпбектің қолында Мэлстің өз дауысы жазылған аудио таспа бар екенін естідік. Қазіргі таңда аудан орталығы Құлан ауылында тұрып жатқан Тәліпбек ағамыз бұл құнды жәдігерді де музейге тапсырамын деп отыр. Қалай болғанда да бұл өнер адамына көрсетілген құрмет, игі ниет көрінісі дер едік.

Хамит ЕСАМАН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу